Xuất khẩu gạo Việt Nam: Dè chừng gạo Thái
Lan, Ấn độ
Trước diễn biến phức tạp của thị trường lúa gạo sắp tới, các nhà xuất khẩu
gạo Việt Nam dè chừng, đặc biệt luôn theo dõi thị trường Thái Lan và Ấn Độ
vốn có tác động lớn đến Việt Nam và thế giới. Riêng đối với nông dân trồng
lúa, hứa hẹn nhiều khả năng sinh lời cao vì giá lúa, gạo sẽ không còn “lọt đáy”
như trước đây.
Gạo Việt sẽ bị cạnh tranh quyết liệt
Hiệp hội lương thực Việt Nam (VFA) cho biết, Thái Lan có chính sách trợ giá
thu mua lúa, bị ảnh hưởng lũ có khả năng mất 6 triệu tấn lúa, Campuchia cũng bị
ảnh hưởng 140.000 ha. Tuy nhiên, sở dĩ giá gạo Thái Lan không tăng cao như dự
báo trong thời gian qua là vì thiệt hại vụ mùa, có nghĩa là có ít gạo hơn để chính
phủ thu mua theo cam kết, các nhà máy, doanh nghiệp còn trữ 3 triệu tấn không có
khả năng tham gia chương trình hỗ trợ buộc phải bán ra theo giá thị trường. Sản
xuất sẽ được khôi phục, bù đắp nhiều hơn thiệt hại sau khi nước rút. Trong khi đó
Ấn Độ xuất khẩu trở lại bình thường bù vào khoảng trống Thái Lan.
Ông Lê Minh Trượng, giám đốc Công ty lương thực Sông Hậu cho biết, hiện
giá gạo của Việt Nam chỉ đứng sau Thái Lan (giá gạo Thái Lan cuối tuần qua là
597 USD/tấn, Việt Nam 570 USD/tấn) và cao hơn giá gạo của Ấn Độ, Pakistan
khoảng 100 USD/tấn. Rõ ràng giá gạo của Việt Nam đã bỏ khá xa so với thị trường
gạo cấp thấp của Ấn Độ và Pakistan. Gạo Việt Nam chịu ảnh hưởng nhiều từ Thái
Lan, do đó, khi nói giá gạo Thái Lan tăng là cơ hội cho Việt Nam, điều này có thể
nhưng không hoàn toàn vì có sự tham gia thị trường của Ấn Độ và Pakistan chiếm
ưu thế gạo giá rẻ vốn trước đây là lợi thế của Việt Nam. Gạo Việt Nam không còn
cạnh tranh phân khúc giá rẻ mà chuyển sang gạo cấp cao hơn (mặc dù vẫn có thể
cung cấp gạo giá rẻ). Tuy nhiên, tác động hai thị trường này mà gạo Việt Nam
cũng đang khó bán, đặc biệt thị trường châu Phi bị gián đoạn do giá cao không
cạnh tranh được với Ấn Độ. Có doanh nghiệp cho rằng, gạo Việt Nam xuất giá 560
USD/tấn sẽ lỗ nhưng gạo Ấn Độ, Pakistan thấp hơn 100 USD/tấn, điều này chứng
tỏ gạo xuất khẩu Việt Nam bước qua thị trường khác.
Thu mua hết lúa của dân
Theo ông Trương Thanh Phong, chủ tịch VFA, giá lúa vẫn tốt sang đến quý
1/2012. Gạo Việt Nam đang dần đứng vững trên thị trường, vươn tới 122 quốc gia,
vùng lãnh thổ. Từ nay đến cuối năm, điều hành xuất theo chỉ tiêu 7 triệu tấn, nếu
còn thì chủ động tiếp, ước đạt kim ngạch năm 2011 là 4 tỷ USD. Nói về sản xuất
lúa vụ 3 (thu đông), theo ông Phong, là phù hợp, lúa vụ 3 giải quyết cho tiêu dùng
gối vụ, đồng thời cung cấp lúa giống cho người dân, cả nông dân Campuchia. Ông
Phong cho biết, các doanh nghiệp chủ động, tăng cường thu mua lúa đang còn của
dân (lúa thu đông đang còn trên đồng, thu hoạch đến 15/12/2011), kể cả thu mua
lượng lúa từ Campuchia qua để cân đối tiêu dùng, trữ kho vì bước vào tháng “giáp
hạt”. Theo sát diễn biến thị trường lúa gạo Thái Lan, Ấn Độ, chú ý là Thái Lan tác
động giá gạo thế giới nhưng hoàn toàn không quyết định giá thế giới mà còn thị
trường khác.
Các nhà xuất khẩu gạo Việt Nam đề xuất, nông dân nên ưu tiên sản xuất lúa
chất lượng cao (hạt dài, thơm), gạo cấp cao Việt Nam dần chiếm được thị trường,
cạnh tranh với Thái Lan. Trong khi gạo cấp thấp Việt Nam hiện khó cạnh tranh với
gạo giá rẻ của Ấn Độ. Điều đáng lưu ý là giống gạo thơm trồng phổ biến hiện nay
là Jasmine, đây là giống nhập ngoại nên Việt Nam không thể xây dựng thương
hiệu. Rất cần giống lúa thơm của chính Việt Nam, sản xuất diện tích lớn (có sản
lượng khoảng 500.000 tấn) mới dễ xây dựng thương hiệu, cung cấp ra thị trường.
Riêng một số dòng gạo thơm như ST, dù chất lượng ngon nhưng khó làm thương
hiệu vì sản xuất vài vụ sẽ thoái hóa, không ổn định.