Yoga và... chấn thương
Một buổi sáng, chúng tôi tiếp nhận bệnh nhân tên N.T.Minh, 39 tuổi.
Cô Minh nói bị đau dữ dội ở lưng và đi lại rất khó khăn. Sau thăm khám
không thấy dấu hiệu của đau thần kinh tọa, kết quả chụp X-Quang cột sống
bình thường, chẩn đoán lâm sàng: đau lưng cấp tính do giãn dây chằng cột
sống.
Cô Minh phải uống thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm, giãn cơ và
nằm nghỉ một chỗ trong vòng năm ngày. Hỏi thăm thêm thì được biết cô
Minh là nhân viên văn phòng, vì ngồi lâu mỏi cổ nên cô đi tập yoga. Tập
mới được hai tuần thì bị đau dữ dội như vậy.
Tập yoga không đúng: càng tập càng đau
Nhiều nguồn thông tin gần đây cho thấy chấn thương do tập yoga
ngày càng tăng do sự bùng nổ số lượng học viên. Tại TP.HCM, chúng tôi đã
khám và điều trị cho nhiều bệnh nhân bị hội chứng đau cổ - vai, đau lưng
cấp... sau tập yoga trong khi cột sống đã quá tải do làm việc suốt ngày.
Chấn thương do tập yoga gần đây có xu hướng tăng nhanh bởi các
nguyên nhân như: người hướng dẫn thiếu kinh nghiệm, bằng cấp và hiểu
biết, đặc biệt các kiến thức về an toàn và khả năng chấn thương do yoga gây
ra. Ví dụ ở tư thế kéo giãn cột sống, người tập thường cố gắng cúi xa như
mọi người cùng lớp, khi không cúi xa được thầy hướng dẫn “giúp đỡ” bằng
cách đẩy vào đúng tư thế. Ngay lập tức người tập bị đau.
Theo tiêu chuẩn, một giáo viên được cấp chứng chỉ dạy yoga phải
hoàn tất 200 giờ học và vượt qua kỳ thi cả lý thuyết và thực hành, tuy nhiên
nhiều lớp học quá đông, thầy giáo không đủ thời gian hướng dẫn cho từng
người học. Về phía học viên, tâm lý học nóng vội, mang tính ganh đua, cố
gắng thực hiện các tư thế khó quá sức, học từ xa, tự học... cũng có thể không
làm đúng cách, dễ gây chấn thương.
Theo Hiệp hội An toàn sản phẩm người tiêu dùng ở Mỹ, có hơn 5.500
người đã tới khám bác sĩ vì các chấn thương do tập yoga trong năm 2007 và
tiêu tốn gần 108 triệu USD để điều trị. Chấn thương khi tập yoga là do tình
trạng căng cơ (strain) lặp đi lặp lại, hoặc do kéo giãn quá mức
(overstretching) các gân cơ dây chằng. Các vùng thường gặp chấn thương
nhất là cột sống lưng, cổ, vai, đầu gối, cẳng chân...
- Đau lưng: Yoga có rất nhiều tư thế cúi hoặc ngửa tối đa làm các dây
chằng dọc đốt sống và các cơ cạnh sống lưng bị căng giãn quá mức. Nguy
hiểm hơn, chấn thương đĩa đệm cột sống cũng có thể xảy ra nếu thực hiện
các tư thế không đúng (ví dụ tư thế cúi - vặn người - forward bends twist
poses).
- Chấn thương vùng vai: Vai là một vùng có cấu tạo và vận động
phức tạp gồm nhiều khớp và hệ thống gân cơ dây chằng xung quanh. Do
khớp vai có thể xoay tròn với tầm rất rộng, cũng có nghĩa “chênh vênh”, nên
rất dễ bị trật khớp hoặc giãn dây chằng khi ở vào vị trí không thuận lợi (thí
dụ khi chuyển từ tư thế chaturanga sang upward dog trong yoga). Hơn nữa,
do có nhiều cơ xung quanh nên nếu tập quá nhiều một động tác mà không có
các tư thế đối nghịch dễ gây ra tình trạng mất cân bằng giữa các nhóm cơ.
Triệu chứng thông thường là đau vùng vai, biểu hiện của viêm gân cơ, hội
chứng chạm của cơ vào xương hay mất vững khớp vai.
- Chấn thương vùng cổ: Đa số các động tác yoga giúp ngửa tối đa để
phục hồi độ cong của cột sống cổ và tập mạnh các nhóm cơ ngửa, cơ thang ở
phía sau. Tuy nhiên nếu đang bị đau cổ hoặc chấn thương cổ cấp tính (thí dụ
chấn thương gập cổ do tai nạn xe hơi - whiplash), một vài động tác (đặc biệt
kiểu gập cổ) sẽ làm tổn thương nặng thêm.
- Cổ chân: Dây chằng phía ngoài cổ chân dễ bị kéo căng quá mức khi
thực hiện không đúng các tư thế như ngồi chéo chân (cross-legged), đứng
một chân... Dây chằng bị giãn là nguy cơ của bong gân cổ chân khi chạy
nhảy.
- Một số chấn thương khác như giãn dây chằng bên ngoài đầu gối,
rách cơ đùi sau (hamstring), hội chứng ống cổ tay (tê tay)... đều đã được ghi
nhận.
10 điều cần biết khi tập yoga