5 bệnh thường gặp ở đậu tương
Đậu tương (Soybean) hay đậu nành, đậu phộng là loại thực phẩm
phổ biến trên thế giới, rất có ích cho sức khỏe con người. Sản lượng đậu
tương tăng giảm phụ thuộc nhiều đến kỹ thuật canh tác và phòng trừ
sâu bệnh, trong số này có 5 loại bệnh thường gặp sau đây:
1. Bệnh nấm
Nấm là căn bệnh thường gặp nhất ở đậu tương, nhất là ở những vùng
nóng ẩm. Thường do hai loại nấm phổ biến là nấm Colletrichum truncatum
và Glomerella glycines gây ra. Hai loại nấm này thường gây hại cho hạt
giống cũng như cây non, nó có thể trú ngụ trong cây đậu tương cho đến khi
nở hoa, phát triển mạnh trong môi trường độ ẩm trên 25oC, chân ruộng ướt,
nhiều sương, do trồng quá dày, hạt giống đã bị nhiễm bệnh trước khi gieo,
hạt giống thối... Nấm gây tổn thương hạt giống, thân cây, làm cho cây bị
nhiễm bệnh chết sớm. Triệu chứng thường gặp là thân cây có mầu nâu, hình
dạng bất thường, lá bị nhiễm trùng, rụng sớm. Nói chung khi bị nhiễm nấm
cây đậu tương thường bị còi cọc kém phát triển và làm sản lượng bị giảm
mạnh.
- Cách khắc phục: Xử lý hạt giống bằng thuốc diệt trừ nấm. Khi cây
đã phát triển dùng thuốc diệt nấm lá, nhất là khi đậu ra hoa. Các loại thuốc
sử dụng có tác dụng tốt như Anthracnose benomyl, chlorothalonil và
thiophanalte-methy. Nên gieo trồng đậu tương đúng quy trình khuyến cáo,
không nên gieo quá dày để hạn chế việc nghiêng đổ, gây bệnh.
2. Bệnh thối thân
Thối thân (Brown Stem Rot) là căn bệnh thường gặp ở những chân
ruộng có thời gian luân vụ giữa đậu nành và ngô quá ngắn, gây nên bởi nấm
phialophoria. Đây là loại nấm sản xuất ra tới 3 độc tố có tên là gregation A,
C và D. Loại nấm này có sức đề kháng tốt có thể tồn tại qua mùa đông giá
lạnh và làm cho thân rễ đậu tương bị thối, nhất là khi nhiệt độ môi trường
trên 27oC trở lên. Khi nhiễm bệnh thân rễ thường chuyển sang màu nâu và
tình trạng trên còn tùy thuộc vào điều kiện xung quanh, nhất là điều kiện
nhiệt độ và sức khỏe của đậu tương. Đầu tiên, xuất hiện các nốt nhỏ, sau đó
dày hơn và lan rộng trên thân cây và vùng gốc bắt đầu biến màu nâu đen, lá
vàng rụng và ở thể nặng có thể làm cho đậu tương bị chết.
- Cách phòng ngừa: Nên áp dụng chế độ luân phiên từ trồng ngô sang
đậu tương trong khoảng thời gian 3 năm, sử dụng thuốc chống nấm cho hạt
giống và cây trồng, nhất là vùng ẩm ướt, nhiệt độ cao.
3. Hội chứng SDS
Hội chứng SDS (Sudden Death Syndrome - tạm dịch hội chứng đột tử
ở đậu tương), là căn bệnh rất mới. Tại Mỹ, căn bệnh này xuất hiện từ năm
1971 và đến những năm 80 thế kỉ trước làm giảm 50% sản lượng đậu tương
của Mỹ, ngoài ra ở Argentina và Brazil người ta cũng phát hiện ra căn bệnh
nói trên. Thủ phạm do các dòng nấm có tên là Fusarium Solani gây ra,
thường gặp ở giống đậu Lima, đậu mung và đậu Cowpea. Xuất hiện ở đậu
khi cây phát triển được 2-3 tuần tuổi, nhất là những chân ruộng ẩm ướt,
nhiệt độ cao. Ban đầu phát triển mạnh ở phần rễ và gây phá hủy phần rễ
ngầm và sau đó lan lên gốc. Nhóm đậu tương mắc bệnh stress cao thường có
tỉ lệ mắc SDS cao hơn những loại đậu tương khỏe mạnh. Ngoài ra còn gặp
nhóm đậu gieo trồng sớm.
- Cách khắc phục: Nên chọn giống khỏe có khả năng kháng được với
sâu bệnh, đặc biệt là các loại nấm có hại. Nên chọn thời điểm nhiệt độ và độ
ẩm của đất đạt mức tối ưu rồi mới gieo trồng để hạn chế sâu bệnh. Duy trì hệ
thống cấp thoát nước thích hợp, quản lý stress cây trồng bằng cách tăng
cường độ tơi xốp cho đất, kiểm soát các mầm bệnh gây hại đậu tương, đặc
biệt bệnh nang đậu tương (cyst nematudes).
4. Bệnh tàn lụi vi khuẩn
Bệnh tàn lụi (Bacterial Blight) gây nên bởi khuẩn Pseudomanas PV
syringae, thường xuất hiện khi thời tiết mát, ẩm ướt, mưa phùn ở cả hạt
giống lẫn cây con. Ban đầu khuẩn xuất hiện trong không khí, trong đất sau
đó thâm nhập vào lá và vào các mô của thân. Bề mặt có chứa nước của lá là
nơi thuận lợi tiếp nhận khuẩn nhất. Nếu nhiễm độc ở hạt giống thì khuẩn sẽ
thâm nhập vào hạt, khi cây phát triển chúng tạo ra chất độc ức chế quá trình
phát triển chlorophyll của đậu, sau đó chuyển sang giai đoạn nhiễm thứ cấp.
Cây lây nhiễm khuẩn thường còi cọc, chậm lớn và có thể chết nếu thể nặng,
lá xuất hiện các đốm nhỏ, sau chuyển sang màu vàng đen và làm cho lá
rụng, cuống và thân cây bị tổn thương dẫn đến tình trạng cây chết hoặc giảm
năng suất của đậu tương