Ai không được dùng cyproheptadin
để trị chán ăn?
Cyproheptadin có tác dụng kích thích cảm giác đói, sự thèm ăn nếu
dùng vào ban ngày và gây buồn ngủ khi dùng về đêm; tuy nhiên công dụng
chính lại là trị dị ứng. Vì vậy, rất cần lưu ý các đặc điểm chống chỉ định của
loại thuốc dễ làm tăng cân này; đặc biệt với những đối tượng chán ăn như
phụ nữ có thai và người cao tuổi.
Tác dụng của cyproheptadin
Cyproheptadin (trước đây có biệt dược Periactin, Périactine, Peritol, nay có
Ciplactin, Ciprodin) là thuốc kháng histamin ở thụ thể H1. Ở người bị dị ứng, có
sự phóng thích histamin tự do gắn vào các thụ thể H1 nằm ở da, hệ hô hấp, mắt...
gây các biểu hiện dị ứng như nổi mề đay, ngứa, sổ mũi, co thắt phế quản, viêm kết
mạc mắt... Vì vậy, chỉ định chính của cyproheptadin là trị, cải thiện các biểu hiện
dị ứng nói trên.
Bên cạnh đó, cyproheptadin còn có tác dụng kích thích sự thèm ăn do có
tính chất kháng serotonin.
Serotonin là chất dẫn truyền thần kinh có liên quan đến cảm giác no, đói;
nếu chất sinh học này bị cyproheptadin đối kháng, người dùng thuốc sẽ có cảm
giác đói, muốn ăn.
Vì vậy, từ khá lâu, cyproheptadin được dùng trị chứng chán ăn nhiều hơn là
dùng trị dị ứng.
Hơn nữa, như nhiều thuốc kháng histamin cổ điển, cyproheptadin có tác
dụng phụ là gây buồn ngủ. Cho nên, một số người kém ăn lại thêm khó ngủ
thường thích sử dụng cyproheptadin; uống vào ban đêm để dễ ngủ và uống vào
ban ngày để cảm thấy thèm ăn, ăn uống được nhiều hơn.
Ai không được dùng cyproheptadin?
- Thuốc không được dùng cho phụ nữ có thai (do ảnh hưởng đến thai), phụ
nữ đang cho con bú (vì thuốc ức chế sự tiết sữa, dùng thuốc có thèm ăn, ăn thêm
nhiều nhưng lại mất sữa).
Cyproheptadin cũng không được chỉ định dùng cho trẻ em dưới 2 tuổi vì có
tác dụng kháng tiết cholin gây khô miệng, táo bón, nhìn mờ, khó tiểu tiện, lại ảnh
hưởng đến hệ thần kinh trung ương gây tình trạng ngầy ngật trong thời gian dài.
Người cao tuổi cũng cần đặc biệt thận trọng, tốt nhất là nên tránh dùng
Cyproheptadin.
- Tác dụng gây thèm ăn của cyproheptadin chỉ xuất hiện trong thời gian
dùng thuốc; khi ngừng uống có thể bị tác dụng ngược lại là ăn mất ngon như trước
và bị sụt cân trở lại. Chứng chán ăn do nhiều nguyên nhân gây ra (như bệnh lao
phổi, bệnh ở đường tiêu hóa, rối loạn tâm thần...).
Đặc biệt, có thể do nguyên nhân tâm lý (có trẻ không chịu ăn chỉ vì muốn
bố mẹ quan tâm, chú ý đến mình nhiều hơn). Vì vậy, cần phải xác định đúng
nguyên nhân để chữa trị.