CHƯƠNG 1
NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ BẢN ĐỒ
1.1 Bản đồ và phân loại bản đồ
1.1.1 Đối tượng và nhiệm vụ của bản đồ học
Bản đồ học là một ngành khoa học xuất hiện từ
thời cổ xưa, cùng với sự phát triển của các ngành kinh
tế như nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng, giao
thông, thương mại, quân sự…ngành bản đồ cũng
ngày càng phát triển hoàn thiện.
Trong quá trình xây dựng và phát triển kinh tế của
đất nước đòi hỏi cần phải có đầy đủ các loại bản đồ,
phục vụ công tác thăm dò, khai thác tài nguyên khoáng
sản, quản lý đất đai, nghiên cứu về rừng, biển…Do đó,
các loại bản đồ được thành lập ngày càng yêu cầu độ
chính xác cao, áp dụng các thành tựu khoa học tiên tiến
Bản đồ học là lĩnh vực khoa học kỹ thuật về bản
đồ về các tính chất và phương pháp thành lập và sử
dụng bản đồ.
Đối tượng nhận thức của bản đồ học là không
gian cụ thể của các đối tượng và hiện tượng thực tế
khách quan và những biến đổi của chúng theo thời gian.
Bản đồ học bao gồm nhiều bộ môn khoa học và
kỹ thuật, chúng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau
nhưng mỗi môn lại có chức năng riêng.
1. Cơ sở lý thuyết bản đồ: Nghiên cứu các loại
bản đồ địa lý, các tính chất, thành phần, lịch sử phát
triển và các phương pháp thành lập chúng.
2. Toán bản đồ: Nghiên cứu và đề xuất các
phương pháp toán học để biểu thị bề mặt trái đất lên
mặt phẳng.
3. Thành lập và biên tập bản đồ: Nghiên cứu các
phương pháp xây dựng và thiết kế bản đồ, chỉ đạo
biên tập qua các giai đoạn thành lập bản đồ
4. Trình bày bản đồ: Nghiên cứu và đề xuất các
phương pháp và phương tiện trình bày màu sắc và
chuẩn bị bản đồ cho khâu in ấn.
5. In bản đồ: Nghiên cứu các phương pháp chế
bản in và in hàng loạt bản đồ.
6. Sử dụng bản đồ:Đó là một bộ phận của bản
đồ học, trong đó nghiên cứu những phương hướng và
phương pháp sử dụng các bản đồ, đánh giá độ tin cậy
và độ chính xác của các kết quả thu nhận được từ
bản đồ.
7. Bản đồ số: Nghiên cứu các phương pháp và
công nghệ thành lập bản đồ số, với sự trợ giúp của kỹ
thuật tin học và các phần mềm chuyên dùng.
8. Kinh tế và tổ chức sản xuất bản đồ: Nghiên
cứu các mặt về kinh tế và các biện pháp tổ chức hợp lý
trong sản xuất bản đồ
Bản đồ học có quan hệ chặt chẽ với các ngành
khoa học như thiên văn, trắc địa, trọng lực, địa hình, địa
lý và ngành in.Kết quả của các ngành thiên văn, trắc địa
trọng lực cung cấp cho các nhà bản đồ những tài liệu về
hình dạng, kích thước trái đất về vị trí địa lý của các
điểm khống chế tọa độ, độ cao trên mặt đất