Bài giảng Địa lý kinh tế - TS. Phạm Ngọc Trụ

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và phát triển không ngừng, môn Địa lý Kinh tế ngày càng khẳng định vai trò trọng yếu trong việc phân tích và định hình các xu thế kinh tế – xã hội. Nghiên cứu Địa lý Kinh tế không chỉ giúp chúng ta hiểu rõ sự phân bố không gian của các hoạt động kinh tế, mà còn làm sáng tỏ nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự khác biệt về mức độ phát triển giữa các vùng lãnh thổ và quốc gia. Môn học này cung cấp một nền tảng tư duy toàn diện, giúp giải đáp câu hỏi cốt lõi “phát triển ở đâu” một cách khoa học, từ đó hỗ trợ hoạch định chính sách, thu hút FDI và tổ chức không gian kinh tế hiệu quả. Đây là kiến thức nền tảng cho mọi đối tượng quan tâm đến sự phát triển bền vững.

Sinh viên các chuyên ngành địa lý, kinh tế, quản trị kinh doanh, chính sách công và các nhà hoạch định chính sách, nhà đầu tư quan tâm đến phát triển vùng lãnh thổ.

Môn học Địa lý Kinh tế được xây dựng để cung cấp một cái nhìn toàn diện về vai trò của không gian địa lý trong các hoạt động kinh tế và phát triển xã hội. Nội dung chính bao gồm định nghĩa Địa lý Kinh tế như một ngành khoa học đa ngành, lấy con người và lãnh thổ làm trung tâm, đồng thời phân biệt với Địa lý tự nhiên. Môn học đi sâu vào hai giai đoạn phát triển của khoa học địa lý (mô tả và tổ chức) để làm nổi bật sự chuyển dịch từ việc chỉ ghi nhận hiện trạng sang đề xuất các phương án phát triển. Các hoạt động kinh tế sơ cấp và thứ cấp cũng được phân tích dưới góc độ không gian, chỉ ra mối liên hệ giữa vị trí địa lý, tài nguyên và giá trị gia tăng. Phương pháp tiếp cận của môn học mang tính liên ngành, tích hợp các kiến thức từ kinh tế học, chính trị học, dân số học và ứng dụng GIS, nhằm phân tích các yếu tố tự nhiên, kinh tế, xã hội và an ninh quốc phòng ảnh hưởng đến sự mưu sinh và thịnh vượng. Thông qua các ví dụ thực tiễn như phân hóa giàu nghèo giữa các quốc gia, dòng vốn FDI, tác động của vị trí địa lý đến thương mại và các vấn đề địa chính trị, môn học khuyến khích tư duy phản biện. Giá trị ứng dụng của Địa lý Kinh tế là rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh các quyết định phát triển “cái gì” và “ở đâu” trở nên ngày càng phức tạp. Môn học trang bị kiến thức nền tảng để nghiên cứu phát triển kinh tế – xã hội, quản lý vùng lãnh thổ và tổ chức không gian kinh tế, từ đó hỗ trợ cho các nhà đầu tư, hoạch định chính sách và quản lý doanh nghiệp. Nó không chỉ giúp giải thích sự chênh lệch về thu nhập và mức sống giữa các khu vực mà còn đưa ra định hướng để khai thác tối ưu lợi thế địa lý, góp phần vào sự phát triển bền vững và công bằng hơn cho các cộng đồng và quốc gia.