03/05/2018
1
Chương 3.
MÔ HÌNH HÓA YÊU CẦU
TS. Vũ Chí Cường
Các phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống hiện đại
Nội dung
1. Nghiên cứu sơ bộ
• Mục đích
• Phương pháp tiến hành
• Nội dung báo cáo tổng quan
• Xác lập và hoạch định dự án
2. Mô hình hóa yêu cầu
• Mục đích
• Một số khái niệm
• Các bước tiến hành
03/05/2018
2
Các phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống hiện đại
1. Nghiên cứu sơ bộ
Mục đích
• Điều tra, tìm hiểu về môi trường, hoàn cảnh nghiệp
vụ của hệ thống sắp xây dựng
• Nhận định các nhu cầu chức năng và phi chức năng
đặt ra đối với hệ thống, các nguy cơ và ràng buộc
đối với nó, xác lập và hoạch định dự án xây dựng
hệ thống.
• Câu hỏi chính phải giải đáp: Liệu hệ thống được
chọn để xây dựng có thực là đáng chọn, đáng làm
và sẽ làm được không?
Phương pháp tiến hành
Nội dung báo cáo tổng quan
Xác lập và hoạch định dự án
Các phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống hiện đại
1. Nghiên cứu sơ bộ
Mục đích
Phương pháp tiến hành
• Nghiên cứu tài liệu
Cơ cấu tổ chức
Các đối tượng liên quan
Các quy trình nghiệp vụ
• Phỏng vấn (khảo sát bằng lời)
Kinh nghiệm, nhu cầu của các đối tượng liên quan
• Quan sát (khảo sát bằng mắt)
Quy trình nghiệp vụ, kinh nghiệm
Nội dung báo cáo tổng quan
Xác lập và hoạch định dự án
03/05/2018
3
Các phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống hiện đại
Ví dụ
Bảng mô tả tóm tắt các đối tượng liên quan
Tên Đại diện Vai trò
Người quản lý Giám đốc, người quản
lý siêu thị
Theo dõi tiến trình phát triển của dự án và
theo dõi tình hình hoạt động của siêu thị.
Nhân viên bán
hàng
Người nhập các thông
tin trong hệ thống.
Chịu trách nhiệm trong khâu bán hàng ở
siêu thị, duy trì hoạt động của siêu thị.
… … …
Bảng mô tả tóm tắt các người dùng
Tên Mô tả Đối tượng liên quan
Người quản lý Đáp ứng các nhu cầu quản lý siêu thị như
hàng hóa, khách hàng, doanh số. Người quản lý
Nhân viên bán
hàng
Đảm bảo rằng hệ thống sẽ đáp ứng các nhu
cầu của công việc bán hàng. Nhân viên bán hàng
Khách hàng Đáp ứng nhu cầu tra cứu thông tin về hàng
hóa có trong siêu thị.
………
Các phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống hiện đại
Ví dụ
Bảng tóm tắt nhu cầu của các đối tượng liên quan
Tên đối tượng
liên quan/
khách hàng
Độ ưu tiên Nhu cầu Giải pháp
hiện hành Giải pháp đề xuất
Người quản lý Cao Xem các báo cáo
thống kê theo các
yêu cầu khác
nhau
Báo cáo thống
kê doanh thu
Hiển thị báo cáo theo
nhiều tiêu chí khác
nhau, thông tin bố trí dễ
nhìn và đơn giản nhưng
đầy đủ
… … … … …
03/05/2018
4
Các phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống hiện đại
1. Nghiên cứu sơ bộ
Mục đích
Phương pháp tiến hành
Nội dung báo cáo tổng quan
• Mục đích của hoạt động nghiệp vụ.
• Các nhiệm vụ cơ bản của hoạt động nghiệp vụ (chức năng
chính)
• Các quy trình nghiệp vụ (business process).
• Các loại thông tin sử dụng trong hệ thống bao gồm các thông
tin trao đổi cũng như các thông tin lưu giữ.
• Các yêu cầu đặt ra đối với hệ thông tin học tương lai, bao
gồm:
Các yêu cầu về chức năng;
Các yêu cầu phi chức năng;
Các ưu tiên, hạn chế, ràng buộc
Xác lập và hoạch định dự án
Các phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống hiện đại
Các yêu cầu chức năng
Là những gì mà hệ thống được yêu cầu thực
hiện
Có thể phân loại thành các phạm trù theo các
lĩnh vực chức năng hay theo những mức ưu
tiên khác nhau để tránh sự lẫn lộn.
Có thể phân 2 loại
• Những chức năng hiển: cần thực hiện, người sử
dụng có thể nhận biết và theo dõi
• Những chức năng ẩn: cần thực hiện, người sử dụng
không theo dõi được (chức năng kỹ thuật)
03/05/2018
5
Các phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống hiện đại
Ví dụ: Chức năng bán hàng
Quy tắc Chức năng Loại
R1.1 Ghi nhận các mặt hàng ở trong giỏ hàng mà khách hàng đã chọn. Hiển
R1.2 Tính tổng số tiền bán cho khách hàng đang mua. Hiển
R1.3 Nhập các thông tin về các mặt hàng qua mã vạch bằng máy đọc mã
vạch hoặc nhập mã sản phẩm phổ biến (UPC: Universal Product
Code) trực tiếp từ bàn phím.
Hiển
R1.4 Cập nhật, trừ bớt số lượng đã bán sau từng phiên bán hàng. Ẩn
R1.5 Kết thúc một phiên bán hàng. Ẩn
R1.6 Người bán hàng (cashier) phải login để khởi động hệ thống (cho
biết tên ID và password) để sử dụng hệ thống.
Hiển
R1.7 Cung cấp một cơ chế lưu trữ nhất quán, CSDL. Ẩn
R1.8 Cung cấp cơ chế trao đổi giữa các tiến trình, trao đổi thông tin giữa
các hệ thống với nhau.
Ẩn
R1.9 Hiển thị các thông tin mô tả và giá bán các mặt hàng để khách hàng
có thể theo dõi được.
Hiển
Các phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống hiện đại
Ví dụ: Chức năng thanh toán
Quy tắc Chức năng Loại
R2.1 Thu tiền mặt, nhập số tiền khách đưa và tính số dư phải trả lại cho
khách hàng. Hiển
R2.2 Thu tiền bằng thẻ tín dụng (Credit), nhập thông tin của thẻ tín dụng
của khách qua máy đọc thẻ hoặc nhập trực tiếp từ bàn phím. Hiển
R2.3 Thu tiền bằng séc, nhập số hiệu và số tiền của tờ Séc, tính số dư
phải trả lại cho khách. Hiển