Bài th haiứ
Bài th haiứ
(Ch ng trình Trung c p chính tr )ươ ấ ị
(Ch ng trình Trung c p chính tr )ươ ấ ị
TS. Nguy n Văn ễ
TS. Nguy n Văn ễ
Long
Long
I./ Quan đi m duy v t mác-xít v v t ể ậ ề ậ
ch tấ
1./ V t ch t là gì?ậ ấ
Ph m trù c b n, n n t ng c a ch nghĩa duy ạ ơ ả ề ả ủ ủ
v t, ra đi cách đây 2500 năm, n i dung phát tri n ậ ờ ộ ể
qua nhi u giai đanề ọ
- Duy v t c đi tìm m t nguyên th ban đu ậ ổ ạ ộ ể ầ
nh n c (Ta-lét ), khí ( A-na-xi-men), l a (Hê-ra-ư ướ ử
clít ), nguyên t (L -síp, Đê-mô-crít )…ử ơ
- Th k XVII, XVIII đng nh t v t ch t v i ế ỷ ồ ấ ậ ấ ớ
kh i l ng c a v t thố ượ ủ ậ ể
Mác, Ăng-ghen k th a, phát tri n quan ni m v t ế ừ ể ệ ậ
ch t nh ng ch a có đi u ki n đa ra đnh nghĩa ấ ư ư ề ệ ư ị
đy đ ầ ủ
- Đu th k XX, cu c cách m ng trong khoa ầ ế ỷ ộ ạ
- Đu th k XX, cu c cách m ng trong khoa ầ ế ỷ ộ ạ
h c t nhiên: phát minh tia R n-ghen, phát hi n ọ ự ơ ệ
h c t nhiên: phát minh tia R n-ghen, phát hi n ọ ự ơ ệ
hi n t ng phóng x , tìm ra đi n t (electron), đ ệ ượ ạ ệ ử ề
hi n t ng phóng x , tìm ra đi n t (electron), đ ệ ượ ạ ệ ử ề
ra thuy t t ng đi… đi l p v i nh ng quan ế ươ ố ố ậ ớ ữ
ra thuy t t ng đi… đi l p v i nh ng quan ế ươ ố ố ậ ớ ữ
đi m máy móc, siêu hình v v t ch t, các nhà duy ể ề ậ ấ
đi m máy móc, siêu hình v v t ch t, các nhà duy ể ề ậ ấ
tâm ph nh n duy v tủ ậ ậ
tâm ph nh n duy v tủ ậ ậ
Lê-nin đnh nghĩa v t ch tị ậ ấ
Lê-nin đnh nghĩa v t ch tị ậ ấ
là m t ph m trù tri t h c dùng đ ch th c ộ ạ ế ọ ể ỉ ự
là m t ph m trù tri t h c dùng đ ch th c ộ ạ ế ọ ể ỉ ự
t i khách quan đc đem l i cho con ạ ượ ạ
t i khách quan đc đem l i cho con ạ ượ ạ
ng i trong c m giác, đc c m giác c a ườ ả ượ ả ủ
ng i trong c m giác, đc c m giác c a ườ ả ượ ả ủ
chúng ta chép l i, ch p l i, ph n ánh và ạ ụ ạ ả
chúng ta chép l i, ch p l i, ph n ánh và ạ ụ ạ ả
t n t i không l thu c vào c m giácồ ạ ệ ộ ả
t n t i không l thu c vào c m giácồ ạ ệ ộ ả
là m t ph m trù tri t h c dùng đ ch th c ộ ạ ế ọ ể ỉ ự
là m t ph m trù tri t h c dùng đ ch th c ộ ạ ế ọ ể ỉ ự
t i khách quan đc đem l i cho con ạ ượ ạ
t i khách quan đc đem l i cho con ạ ượ ạ
ng i trong c m giác, đc c m giác c a ườ ả ượ ả ủ
ng i trong c m giác, đc c m giác c a ườ ả ượ ả ủ
chúng ta chép l i, ch p l i, ph n ánh và ạ ụ ạ ả
chúng ta chép l i, ch p l i, ph n ánh và ạ ụ ạ ả
t n t i không l thu c vào c m giácồ ạ ệ ộ ả
t n t i không l thu c vào c m giácồ ạ ệ ộ ả
- Thu c tính t n t i khách quan, đc l p ộ ồ ạ ộ ậ
v i ý th c con ng i, là tiêu chu n c b n ớ ứ ườ ẩ ơ ả
đ phân bi t cái v t ch t v i cái gì không ể ệ ậ ấ ớ
ph i v t ch t, là c s khoa h c đ ch ng ả ậ ấ ơ ở ọ ể ố
l i ch nghĩa duy tâmạ ủ
- Kh năng c a con ng i trong vi c nh n ả ủ ườ ệ ậ
th c th gi i v t ch t, c vũ các nhà khoa ứ ế ớ ậ ấ ổ
h c làm sâu s c tri th c con ng i v th ọ ắ ứ ườ ề ế
gi i v t ch t ớ ậ ấ
- Thu c tính t n t i khách quan, đc l p ộ ồ ạ ộ ậ
v i ý th c con ng i, là tiêu chu n c b n ớ ứ ườ ẩ ơ ả
đ phân bi t cái v t ch t v i cái gì không ể ệ ậ ấ ớ
ph i v t ch t, là c s khoa h c đ ch ng ả ậ ấ ơ ở ọ ể ố
l i ch nghĩa duy tâmạ ủ
- Kh năng c a con ng i trong vi c nh n ả ủ ườ ệ ậ
th c th gi i v t ch t, c vũ các nhà khoa ứ ế ớ ậ ấ ổ
h c làm sâu s c tri th c con ng i v th ọ ắ ứ ườ ề ế
gi i v t ch t ớ ậ ấ
2./ Các hình th c t n t i c a v t ch tứ ồ ạ ủ ậ ấ
2./ Các hình th c t n t i c a v t ch tứ ồ ạ ủ ậ ấ
A. V n đngậ ộ
A. V n đngậ ộ
Hi u bao quát, là m i s bi n đi, ể ọ ự ế ổ
Hi u bao quát, là m i s bi n đi, ể ọ ự ế ổ
không ch là v n đng c h cỉ ậ ộ ơ ọ
không ch là v n đng c h cỉ ậ ộ ơ ọ
- Ăng-ghen: V n đng, hi u theo ậ ộ ể
- Ăng-ghen: V n đng, hi u theo ậ ộ ể
nghĩa chung nh t- t c đc hi u là m t ấ ứ ượ ể ộ
nghĩa chung nh t- t c đc hi u là m t ấ ứ ượ ể ộ
ph ng th c t n t i c a v t ch t, là ươ ứ ồ ạ ủ ậ ấ
ph ng th c t n t i c a v t ch t, là ươ ứ ồ ạ ủ ậ ấ
m t thu c tính c h u c a v t ch t- thì ộ ộ ố ữ ủ ậ ấ
m t thu c tính c h u c a v t ch t- thì ộ ộ ố ữ ủ ậ ấ
bao g m t t c m i s thay đi và m i ồ ấ ả ọ ự ổ ọ
bao g m t t c m i s thay đi và m i ồ ấ ả ọ ự ổ ọ
quá trình di n ra trong vũ tr , k t s ễ ụ ể ừ ự
quá trình di n ra trong vũ tr , k t s ễ ụ ể ừ ự
thay đi v trí đn gi n cho đn t duyổ ị ơ ả ế ư
thay đi v trí đn gi n cho đn t duyổ ị ơ ả ế ư