Bài giảng Công nghệ CNC: Chương 2 - Ths. Phùng Xuân Lan

Trong lĩnh vực gia công cơ khí chính xác, sự hiểu biết thấu đáo về nguyên lý vận hành của máy điều khiển số (CNC) là yếu tố then chốt để đạt được hiệu suất và độ chính xác cao. Phần tài liệu này tập trung vào các quy định cơ bản liên quan đến hệ thống trục tọa độ và chiều chuyển động, những nền tảng không thể thiếu trong việc lập trình và vận hành máy CNC. Việc nắm vững các quy ước này giúp đảm bảo sự đồng bộ giữa thiết kế và gia công thực tế, đồng thời là cơ sở để tránh các sai sót nghiêm trọng trong quá trình sản xuất. Mục tiêu chính là cung cấp một cái nhìn tổng quan có hệ thống về cách xác định các trục tọa độ chính, phụ và trục quay theo các tiêu chuẩn kỹ thuật.

Kỹ sư cơ khí, kỹ thuật viên CNC, lập trình viên máy công cụ, sinh viên và giảng viên các ngành kỹ thuật chế tạo máy, cũng như những người làm việc trong lĩnh vực gia công chính xác sử dụng máy điều khiển số.

Tài liệu này, với tiêu đề "Phần II - Quy định cơ bản trong máy điều khiển số", cung cấp một cái nhìn toàn diện về các nguyên tắc xác định hệ thống trục tọa độ và chiều chuyển động trong môi trường gia công CNC. Nội dung bắt đầu bằng việc trình bày các quy ước chuẩn về trục tọa độ cơ bản (X, Y, Z), bao gồm các tiêu chuẩn quốc tế như DIN 66217, giải thích cách định nghĩa trục Z dựa trên trục chính cố định hoặc xoay, và trục X tùy thuộc vào loại máy có dao quay tròn hay chi tiết quay tròn. Đặc biệt, nó còn giới thiệu khái niệm các trục phụ (U, V, W, P, Q, R) dành cho các chuyển động độc lập hoặc song song, cùng với các trục quay (A, B, C) tương ứng với các trục tịnh tiến. Phương pháp tiếp cận được áp dụng là phân tích chi tiết từng loại trục và chiều chuyển động theo quy ước, đảm bảo tính nhất quán và dễ hiểu. Tài liệu cũng làm rõ nguyên tắc "dụng cụ chuyển động tương đối so với hệ thống toạ độ còn chi tiết thì đứng yên", một quy ước nền tảng trong lập trình CNC. Giá trị ứng dụng của phần này thể hiện rõ qua việc áp dụng các quy định tọa độ vào các loại máy gia công cụ thể như máy tiện và máy phay. Đối với máy tiện, trục Z chạy song song trục chính và trục X vuông góc; còn với máy phay, trục Z song song với trục chính mang dao và trục X, Y nằm trong mặt phẳng định vị. Sự minh họa chi tiết này giúp người đọc hình dung rõ ràng cách các trục được thiết lập trên từng loại máy, từ đó hỗ trợ đắc lực cho việc lập trình CNC chính xác, tối ưu hóa quá trình gia công và nâng cao chất lượng sản phẩm. Điều này có hàm ý sâu sắc trong việc tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất và giảm thiểu sai sót do hiểu lầm về quy ước chuyển động.