www.foodinsight.org
Công nghệ sinh học thực phẩm:
Cẩm nang tuyên truyền viên để nâng cao hiểu biết
Phiên bản lần thứ 3
Xin gửi lời cảm ơn tới những người đã đóng góp ý kiến và/hoặc xây dựng cuốn Cẩm
nang này:
Đóng góp xây dựng:
Thạc sỹ Mary Le Chin, RD
Thạc sỹ Lindsey Field, RD, LD
Thạc sỹ Jennifer Schmidt, RD
Thạc sỹ Rebecca Scritchfield, RD, ACSM HFS
Thạc sỹ Cheryl Toner, RD
Đóng góp ý kiến:
TS. Christine M. Bruhn, Trường Đại học California, Davis
TS. Lowell B. Catlett, Trường Đại học Bang New Mexico
Thạc sỹ Mary Lee Chin, RD, Truyền thông Dinh dưỡng
Thạc sỹ Marsha Diamond, RD, M. Diamond, LLC
Connie Diekman, MEd, RD, LD, FADA, Trường Đại học Washington tại St Louis
TS. Terry D. Etherton, Trường Đại học Bang Pennsylvania
Martina Newell-McGloughlin, DSc, University of California, Davis
Thiết kế bởi Boomerang Studios, Inc.
© tháng 4.2013, Quỹ Hội đồng Thông tin Thực phẩm Quốc tế
Công nghệ sinh học thực phẩm:
Cẩm nang tuyên truyền viên để nâng cao hiểu biết
Phiên bản lần thứ 3
www.foodinsight.org
Tài liệu này được xây dựng trong khuôn khổ thỏa thuận đối tác giữa Cục Dịch vụ Nông nghiệp Nước
ngoài (FAS), Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) và Quỹ Hội đồng Thông tin Thực phẩm Quốc tế (IFIC)
để cung cấp thông tin quan trọng cho đội ngũ tuyên truyền viên về công nghệ sinh học thực phẩm. Thỏa
thuận đối tác này không xác nhận bất kỳ sản phẩm, tổ chức nào hỗ trợ IFIC hoặc Quỹ IFIC.
www.foodinsight.org
MỤC LỤC
3
Chương
2
Chương
Chương 1
4
5
6
Chương
Chương
Chương
7
Chương
GIỚI THIỆU
giới thiệu và Tóm tắt Chương trình ........................................................................................ 1
NGÔN NGỮ
Xây dựng Thông điệp của bạn................................................................................................... 3
Thông điệp chính .......................................................................................................................... 4
những từ nên dùng và nên tránh .........................................................................................12
BÀI THUYẾT TRÌNH
Chuẩn bị bài thuyết trình .........................................................................................................17
Lời khuyên để giao tiếp hiệu quả .......................................................................................... 18
Trả lời những câu hỏi khó .........................................................................................................19
TÀI LIỆU THUYẾT TRÌNH
Số liệu về Công nghệ sinh học thực phẩm .........................................................................24
Các mốc thời gian phát triển Công nghệ sinh học thực phẩm ..................................26
LỜI KHUYÊN KHI GIAO TIẾP VỚI GIỚI TRUYỀN THÔNG
hướng dẫn để giao tiếp, trao đổi với giới truyền thông ................................................29
nâng cao hiểu biết công cộng: Cẩm nang hướng dẫn giao tiếp các vấn
đề khoa học mới nổi về Dinh dưỡng, An toàn thực phẩm và Sức khoẻ ................... 37
CÁC NGUỒN TÀI LIỆU KHÁC
Thư mục Khoa học, Sức khoẻ chuyên ngành và các cơ quan nhà nước với các
nguồn thông tin về công nghệ sinh học thực phẩm ......................................................43
THUẬT NGỮ VỀ LƯƠNG THỰC & CÔNG NGHỆ SINH HỌC
NÔNG NGHIỆP ............................................................................................................................ 47
–1–
1
www.foodinsight.org
• giới thiệu và tóm tắt Chương trình
gIỚI ThIỆU
THƯA CÁC BẠN ĐỒNG NGHIỆP:
Từ khi nông dân và các nhà sản xuất lương thực khác khám phá những cơ hội mang
đến từ công nghệ sinh học trong sản xuất lương thực, mối quan tâm về sự an toàn và
tính bền vững của những sản phẩm này càng cao. Mặc dù lương thực sản xuất thông
qua công nghệ sinh học đã được tiêu dùng an toàn trong hơn 15 năm, đây vẫn là một
chủ đề gây tranh cãi trên thế giới với những câu hỏi đặt ra liên quan đến sự an toàn, tác
động môi trường và quy định của các sản phẩm này.
Để hiểu được tính phức tạp của các vấn đề, việc tiếp cận với nguồn thông tin về công
nghệ sinh học sản xuất lương thực hiện thời, thông tin mang tính khoa học và thân
thiện với người tiêu dùng là hết sức cần thiết. Để hỗ trợ trao đổi thông tin về chủ đề
thường khó hiểu và gây tranh cãi này, Quỹ Hội đồng Thông tin Thực phẩm Quốc tế
(IFIC) cung cấp một nguồn tài liệu tổng thể—Công nghệ sinh học trong sản xuất lương
thực: Cẩm nang tuyên truyền viên để nâng cao hiểu biết, phiên bản lần thứ 3 để các nhà
lãnh đạo và truyền thông khác hoạt động trong lĩnh vực lương thực, nông nghiệp, dinh
dưỡng và sức khỏe cộng đồng sử dụng.
Cho dù bạn đang cung cấp thông tin tổng quan mang tính khoa học hoặc trả lời những
câu hỏi đặt ra từ giới truyền thông, Cẩm nang này cung cấp cho bạn những số liệu và
nguồn thông tin chính về công nghệ sinh học trong sản xuất lương thực, thực phẩm để
giúp bạn thiết kế thông điệp truyền tải cho từng nhóm đối tượng cụ thể. Trong cuốn
Cẩm nang này, bạn sẽ tìm thấy những thông tin cập nhật nhất mang tính khoa học và
thân thiện với người tiêu dùng dưới hình thức các nội dung trao đổi, tài liệu, thuật ngữ,
bài thuyết trình PowerPoint, một số lời khuyên khi trao đổi với các phương tiện truyền
thông, và nhiều hơn thế nữa.
Nhiều người cho rằng, việc sử dụng công nghệ sinh học trong sản xuất lương thực là
một vấn đề cá nhân, thường chủ yếu dựa vào cảm xúc và vì vậy dẫn đến sự khác biệt
lớn về quan điểm. Nhận thức được rằng, những cuộc thảo luận như vậy có thể biến
thành những cuộc tranh luận sôi nổi, chúng tôi đã cung cấp hướng dẫn để giúp bạn
chuẩn bị cho tình huống như vậy và cảm thấy tự tin trả lời các câu hỏi khó về sự an
toàn và lợi ích của công nghệ sinh học.
Chúng tôi hy vọng rằng cuốn Cẩm nang này sẽ là một nguồn thông tin hữu ích vì bạn
làm việc để nâng cao sự hiểu biết về công nghệ sinh học trong sản xuất lương thực vì
lợi ích của các thế hệ tương lai. Để truy cập vào phiên bản trực tuyến của Cẩm nang và
các nguồn thông tin khác, truy cập www.foodinsight.org/foodbioguide.aspx
David B. Schmidt Marianne Smith Edge, MS, RD, LD, FADA
Chủ tịch và Giám đốc Điều hành Phó Chủ tich cấp cao, Dinh dưỡng và An
toàn Thực phẩm
–3–
2
ngÔn ngỮ
• Phát triển Thông điệp của bạn
• Các thông điệp chính
• Thuật ngữ nên sử dụng và thuật ngữ
không nên sử dụng
Phát triển Thông điệp của bạn
Chủ đề về công nghệ sinh học thực phẩm có thể phức tạp và khó hiểu. Đối
một người có niềm tin cá nhân sâu sắc về thực phẩm, điều đó có thể là một
chủ đề đầy xúc cảm. Do phương pháp truyền thông của bạn cũng quan
trọng như nội dung, thông tin bạn chia sẻ.
Trước tiên, chương này sẽ cung cấp
Những thông điệp chính về công nghệ
sinh học thực phẩm tập trung vào sự an
toàn, lợi ích của người tiêu dùng, sự bền
vững và nuôi sống thế giới. Một số điều
để nhớ về điệp chính:
• Những thông điệp chính và Những
điểm thảo luận chính không phải là
một kịch bản. Như sẽ được đề cập
trong chương Chuẩn bị và Thuyết
trình (xem thanh bar bên lề trong
chương này, Lời khuyên để giao tiếp
hiệu quả), bạn phải thiết kế ngôn ngữ
của mình phù hợp với tình huống.
• Những điểm thảo luận chính là một
“danh mục thông điệp” trong đó bạn
có thể lựa chọn một vài điểm trao đổi
chính thông tin thực tế và các ví dụ
cụ thể để làm cho thông điệp chính có
chiều sâu và ý nghĩa hơn. • Một điểm thảo luận chính có thể được
sử dụng cho một hoặc nhiều thông
điệp chính với sự điều chỉnh cụ thể. Ví
dụ: Mặc dù việc sử dụng thuốc trừ sâu
ít hơn là một ví dụ cơ bản về vai trò
của công nghệ sinh học đối với sự bền
vững, theo kết quả điều tra năm 2012
của Hội đồng Thông tin Lương thực
Quốc tế (IFIC), hơn 3 phần 4 (77%)
người tiêu dùng cho biết họ thích mua
thực phẩm sản xuất theo công nghệ
sinh học nếu loại thực phẩm được
trồng ít sử dụng thuốc trừ sâu,. Đó
cũng là một thông điệp cuả người tiêu
dùng!
• Việc nhắc đi nhắc lại nhiều lần trong
khi giải quyết thấu đáo mối quan tâm
của nhóm đối tượng sẽ giúp củng cố
thông điệp của bạn. Phải nhận rằng
công nghệ sinh học thực phẩm là một
trong nhiều công cụ mà người nông
* Khi bạn sử dụng các Thông điệp chính, tham khảo phần thuật ngữ để có khái niệm các thuật ngữ và
các thông tin chi tiết. Điều đó có thể sẽ rất hữu ích cho bạn và nhóm đối tượng của bạn.
Trao đổi về số liệu rõ
ràng và chính xác
“Kết luận của tôi hôm nay rất rõ
ràng: Sự tranh luận về biến đổi
gien (gM) là quá lớn. Bạn dường
như bị tiểu hành tinh sao đánh
hơn là bị tổn thương vì thực
phẩm biến đổi gien”
Mark Lynas, tác giả và nhà môi trường
học người Anh. Hội nghị về trang trại
Oxford, Đại học Oxford, 03/1/2013.
