Bài giảng Kinh tế hải quan 1: Chương 6 - Hải quan điện tử

Sự phát triển nhanh chóng của thương mại toàn cầu đòi hỏi các thủ tục hải quan phải hiệu quả và tinh gọn. Trong bối cảnh đó, hải quan điện tử nổi lên như một giải pháp then chốt, tận dụng công nghệ thông tin tiên tiến để tự động hóa và tối ưu hóa quy trình thông quan. Chương này cung cấp cái nhìn tổng quan toàn diện, đi sâu vào cấu trúc tổ chức và đặc điểm hoạt động của hải quan điện tử, khám phá các triển khai quốc tế, xác định những thách thức chung trong thủ tục hải quan điện tử, và phác thảo cơ sở hạ tầng thiết yếu cần thiết cho sự phát triển thành công của nó. Việc nắm vững các khía cạnh này là rất quan trọng để tăng cường thuận lợi hóa thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Cán bộ hải quan, doanh nghiệp xuất nhập khẩu, chuyên gia logistics, nhà hoạch định chính sách thương mại và sinh viên ngành kinh tế/thương mại quốc tế.

Nội dung học thuật này khám phá bức tranh đa diện của hải quan điện tử, định nghĩa nó là việc ứng dụng công nghệ thông tin để tự động xử lý thông quan và là một môi trường trong đó cơ quan hải quan áp dụng các phương pháp, phương tiện và đặc biệt là công nghệ thông tin hiện đại để điều hành hoạt động của mình, đồng thời cung cấp dịch vụ cho người khai hải quan, phương tiện vận tải, hành khách và các bên liên quan khác. Các đặc điểm hoạt động chính bao gồm việc tích hợp tối đa công nghệ thông tin, cung cấp các dịch vụ thông quan điện tử cho người khai báo, tạo điều kiện chia sẻ thông tin và dữ liệu qua hệ thống trao đổi dữ liệu điện tử, và sử dụng các thiết bị hiện đại như máy soi container và camera giám sát cho công tác kiểm tra. Tài liệu cũng đề cập đến những vấn đề chung gặp phải trong thủ tục hải quan điện tử và nhu cầu cấp thiết về phát triển cơ sở hạ tầng vững chắc. Một trọng tâm đáng kể được đặt vào các hệ thống khai báo hải quan điện tử chủ chốt của Việt Nam, VNACCS/VCIS (Vietnam Automated Cargo Clearance System / Vietnam Customs Information System). Các nền tảng này hỗ trợ nhiều chức năng rộng rãi, bao gồm khai báo điện tử, manifest điện tử, hóa đơn điện tử, thanh toán điện tử và chứng nhận xuất xứ điện tử (e-C/O). Hơn nữa, chúng tích hợp các tính năng nâng cao như phân luồng, quản lý rủi ro, quản lý doanh nghiệp xuất nhập khẩu, thông quan hàng hóa hiệu quả và giám sát, kiểm soát toàn diện. Việc áp dụng thực tiễn các hệ thống này mang lại lợi ích hữu hình, như giảm 20% chi phí thủ tục và giảm 30% thời gian thông quan tổng thể, giúp đơn giản hóa đáng kể các quy trình xuất nhập khẩu và thúc đẩy một môi trường thương mại năng động và cạnh tranh hơn.