Bài giảng Kinh tế quốc tế: Chương 16 - Thị trường ngoại hối và tỷ giá hối đoái

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hóa sâu rộng, các giao dịch thương mại và đầu tư quốc tế ngày càng gia tăng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về sự hiểu biết sâu sắc về thị trường ngoại hối và tỷ giá hối đoái. Đây là những yếu tố then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của nền kinh tế, khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp và lợi nhuận từ các hoạt động xuyên biên giới. Chương này nhằm mục đích cung cấp cái nhìn tổng quan về cấu trúc, hoạt động và vai trò của thị trường ngoại hối, đồng thời làm rõ cơ chế xác định và các loại hình tỷ giá hối đoái, giúp người đọc nắm bắt được tầm quan trọng của chúng trong tài chính quốc tế.

Sinh viên ngành kinh tế, tài chính, ngân hàng và các chuyên gia làm việc trong lĩnh vực tài chính quốc tế, ngoại thương.

Tài liệu này đi sâu vào khái niệm và hoạt động của thị trường ngoại hối và tỷ giá hối đoái, những trụ cột quan trọng của kinh tế quốc tế. Thị trường ngoại hối được định nghĩa là nơi diễn ra các giao dịch mua bán, trao đổi ngoại tệ và các phương tiện thanh toán quốc tế, qua đó xác định tỷ giá hối đoái. Các đặc điểm nổi bật của thị trường này bao gồm quy mô lớn nhất trong các thị trường tài chính, hoạt động 24/7 trên toàn cầu, lấy thị trường liên ngân hàng làm trung tâm, và sự nhạy cảm với các sự kiện chính trị, kinh tế, xã hội. Tài liệu cũng phân tích bốn chức năng chính của thị trường ngoại hối: chuyển đổi đồng tiền, cung cấp tín dụng, phòng ngừa rủi ro tỷ giá và quản lý kinh tế vĩ mô của Nhà nước. Đồng thời, thị trường được phân loại đa chiều theo địa điểm giao dịch (tập trung, phi tập trung), mức độ điều tiết (chính thức, chợ đen), sản phẩm giao dịch (giao ngay, kỳ hạn, tương lai, hoán đổi, quyền chọn) và tính chất kinh doanh (bán buôn, bán lẻ). Đặc biệt, tài liệu tập trung làm rõ hai nghiệp vụ kinh doanh chính: nghiệp vụ sơ cấp với giao dịch ngoại hối giao ngay (spot) và nghiệp vụ phái sinh với giao dịch ngoại hối kỳ hạn (forward). Giao dịch giao ngay là các hoạt động mua bán ngoại tệ tức thời với thời gian thanh toán ngắn, đóng vai trò tạo ra tỷ giá cơ sở và chiếm tỷ trọng lớn. Ngược lại, giao dịch kỳ hạn là hợp đồng mua bán ngoại tệ tại một thời điểm xác định trong tương lai với tỷ giá cố định, được ứng dụng rộng rãi trong bảo hiểm rủi ro cho các hoạt động xuất nhập khẩu và đầu tư quốc tế. Cách yết tỷ giá kỳ hạn cũng được minh họa cụ thể, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ các công cụ này để quản lý rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận trong môi trường kinh doanh quốc tế.