Bài 4
Ủ
Ậ
Ợ L I NHU N, R I RO VÀ CAPM
ậ ủ
ợ
L i nhu n,r i ro và danh m c
ụ đ u ầ
tư
ậ
i nhu n và r i ro
ủ
ộ
ợ
ụ đ u tầ ư
ợ Đ nh nghĩa l ủ ờ Đo lư ng r i ro ố ớ ủ Thái đ ộ đ i v i r i ro Danh m c ụ đ u tầ ư ủ ậ L i nhu n và r i ro c a m t danh m c ụ đ u tầ ư ạ Đa d ng hoá danh m c ạ ủ Phân lo i r i ro
ụ M c tiêu ữ ộ Nh ng n i dung trình bày ủ ị
ậ
ợ
ậ
L i nhu n và t
ỷ ấ ợ su t l
i nhu n
L i nhu n – Thu nh p hay s ti n ki m
ố ề ợ ừ ậ ậ ợ ế đư c t
ữ ợ i nhu n – T l ăm gi a l i
đ u tầ ư. T su t l ậ ậ ợ
ỷ ấ ợ nhu n ki m ủ ầ ỷ ệ ph n tr ớ ố đ u tầ ư. ế đư c so v i v n ậ ợ M c tiêu c a công ty: L i nhu n hay t ỷ ấ ợ su t l i
ủ ậ ợ ỷ ấ đ u tầ ư: L i nhu n hay t su t
M c tiêu c a nhà ậ
ợ ụ nhu n?ậ ụ i nhu n? l
ụ ợ
ổ
Ví d : L i nhu n
ế ậ đ u tầ ư c phi u
L i nhu n – Thu nh p t ậ
ầ ợ
ợ
ậ i nhu n nhà
đ u tầ ư ki m ế
ầ ợ L i v n – Ph n l ệ
ữ
ổ chênh l ch gi a giá bán và giá mua c
ậ C t c – Ph n l ậ ừ đ u tầ ư bao g m:ồ i nhu n công ty chia cho nhà
i nhu n
T su t l D t
1)
R
ổ
ế ở ờ đi m tể th i ể
th i
ế ở ờ đi m t – 1
(cid:0) (cid:0) ế ậ đ u tầ ư c phi u ổ ổ ứ (cid:0) (cid:0)
ổ ứ đ u tầ ư. ợ ố ợ ừ đư c t phi uế ỷ ấ ợ PP ( t t P t
1
ổ Dt , Pt là c t c và giá c phi u Pt1 là giá c phi u (cid:0)
ủ
ị
Đ nh nghĩa r i ro
ị ủ
ắ ự ạ
ệ
t gi a l ỳ ọ ớ ợ ắ V ề đ nh tính, r i ro (risk) là s không ch c ể ả ộ ch n (uncertainty) m t tình tr ng có th x y ặ ra ho c không x y ra. ợ ị V ề đ nh l ư ng, r i ro là sai bi ậ ự ế ậ nhu n th c t ữ ợ i i nhu n k v ng. ả ủ so v i l
Chú ý:
ự đ u tầ ư không có s sai bi
ự ế ậ ớ ợ ệ t ỳ ậ i nhu n k
so v i l ủ ả ả Tài s n nào khi ữ ợ i nhu n th c t gi a l ọ ọ v ng g i là tài s n phi r i ro.
ủ
ờ
Đo lư ng r i ro
ợ ẩ ộ ệ đ l ch chu n
ợ
ợ
ớ
i nhu n ng v i kh n
ả ăng i
n
ỳ ọ ỳ ọ ậ L i nhu n k v ng và ậ L i nhu n k v ng
RE (
)
(
)
i PR )( i
ả ăng i
i
1
ố
ậ ứ Ri: l ấ ả Pi: xác su t x y ra kh n ả ăng x y raả n: s kh n
ộ ệ
ẩ Đ l ch chu n
n
(cid:0)
(cid:0) (cid:0) (cid:0)
[
2)]
PRER ( i
i
(cid:0) (cid:0) (cid:0)
i
1
(cid:0)
H s bi n (cid:0)
ệ ố ế đ iổ
CV
(RE
)
(cid:0)
Tài s n phi r i ro có
ủ ả ằ ẩ ộ ệ đ l ch chu n b ng 0
Ý nghĩa
ợ ậ ỳ ọ
ậ
ố ủ ố
Đ l ch chu n (
ự t
L i nhu n k v ng E(R) – l ợ ọ bình có tr ng s c a các l ớ ọ ả x y ra, v i tr ng s chính là xác su t x y ra. ộ ệ ữ ợ gi a l ờ đó, đo lư ng r i ro
ậ ợ i nhu n trung ể i nhu n có th ấ ả ẩ (cid:0) ) – đo lư ng s sai bi ệ ờ ỳ ọ ậ ậ i nhu n k v ng, do
ớ ợ đ u tầ ư.
H s bi n
ệ ố ế đ i (CV) –
ờ ố ứ đo lư ng sai bi
ậ ờ i nhu n. CV dùng
đơn ể ủ đ so sánh r i ro c a ủ ự ớ ủ i nhu n so v i l ủ ủ đo lư ng r i ro ổ ệ tương đ i, t c t trên 1 ủ ị ợ v l ự d án này so v i r i ro c a d án kia.
ụ
ạ
Ví d minh ho
Xaùc suaát
Lôïi nhuaän kyø voïng CP A (%)
Lôïi nhuaän kyø voïng CP B (%)
Tình traïng Neàn kinh teá
0,30
100
20
Taêng tröôûng
Bình thöôøng
0,40
15
15
0,30
(70)
10
100,00
Suy thoaùi ế ổ C phi u A: E
A(R) = R1P1 + R2P2 + R3P3 = 0,3(100) + 0,4(15) + 0,3( 70) = 15%
ổ
ế C phi u B: E
B(R) = R1P1 + R2P2 + R3P3 = 0,3(20) + 0,4(15) + 0,3(10) = 15%
ộ ệ
ẩ
Đ l ch chu n CP A
Ri – E(R)
[Ri – E(R)]2
Pi[Ri – E(R)]2
100 – 15 = 85
7225
0,3(7225) = 2167,5
15 – 15 = 0
0
0,4(0) = 0
- 70 – 15 = - 85
7225
0,3(7225) = 2167,5 (cid:0) 2 = 4335
2
(cid:0)
(cid:0)
4335
%84,65
(cid:0) (cid:0) (cid:0)
ộ ệ
ẩ
Đ l ch chu n CP B
Ri – E(R)
[Ri – E(R)]2
Pi[Ri – E(R)]2
20 – 15 = 5
25
0,3(25) = 7,5
15 – 15 = 0
0
0,4(0) = 0
10 – 15 = - 5
25
0,3(25) = 7,5 (cid:0) 2 = 15
2
(cid:0)
(cid:0)
15
%87,3
(cid:0) (cid:0) (cid:0)
ủ
ơn CP B
A = 65,84% trong khi (cid:0)
B = 3,87% => CP A r i ro h
(cid:0)
ử ụ
ổ
S d ng h s bi n
ệ ố ế đ i (CV)
Döï aùn A
Döï aùn B
0,08
0,24
Lôïi nhuaän kyø voïng
Ñoä leäch chuaån
0,06
0,08
Heä soá bieán ñoåi
0,75
0,33
ự ơn D án B? ự B = 8% => D án A r i ro h ầ
ủ ợ
ế
A = 6% trong khi (cid:0) ợ ờ Trong trư ng h p này không k t lu n
ậ đư c, c n tính thêm CV:
ự
ủ
ự ơn D án B
CVA = 0,75 trong khi CVB = 0,33 => D án A r i ro h
(cid:0)
ố ớ ủ
Thái đ ộ đ i v i r i ro
ị
ố ớ ủ
Cách xác đ nh thái
đ c a nhà
đ u tầ ư đ i v i r i ro
ộ ủ Trò chơi Let’s Make a Deal Trò chơi Deal or no deal
ố ớ ủ
ủ
ị Xác đ nh thái
đ u tầ ư
ị ắ Giá tr ch c ch n t ắ
ấ
ẵ
ể ừ ỏ
đ ộ đ i v i r i ro c a nhà ắ ương đương (certainty equivalent – CE): Giá tr ị ị ỳ b giá tr k
ậ đ t
ủ ố ớ ủ
ắ ch c ch n có mà chúng ta s n sàng ch p nh n ọ v ng kèm theo r i ro Thái đ ộ đ i v i r i ro
ạ ủ
ợ đư c xác ị ỳ ọ
ị ỳ ọ
ị ỳ ọ
ủ ế
ờ
ị
ư ng gi
ằ ả đ nh r ng nhà
ạ ủ
ị đ nh và phân chia thành: Ng i r i ro: CE < giá tr k v ng ớ ủ Bàng quan v i r i ro: CE = giá tr k v ng Thích r i ro: CE > giá tr k v ng Các lý thuy t trong tài chính th ờ đ u tầ ư là ngư i ng i r i ro.
Danh m c ụ đ u tầ ư
ề ả
ổ ự ế ợ Danh m c ụ đ u tầ ư (portfolio)– là s k t h p ặ ứ ủ c a 2 hay nhi u ch ng khoán ho c tài s n ị đ u tầ ư. trong t ng giá tr
T i sao ph i
ạ ế ợ ả đ u tầ ư k t h p tài s n ể ả đ hình
thành danh m c ụ đ u tầ ư?
Các lo i danh m c
ả ủ
ồ
ộ
Danh m c ụ đ u tầ ư th trị ư ngờ Danh m c ụ đ u tầ ư bao g m m t tài s n r i ro và
ủ
ả
ộ
m t tài s n phi r i ro
ạ ầ ụ đ u tầ ư c n chú ý:
ậ ủ
ợ
L i nhu n c a danh m c
ụ đ u tầ ư
ỳ ọ
ủ
L i nhu n k v ng c a danh m c
ậ ậ
ứ
ệ
ụ đ u tầ ư – b ng ằ ợ ố ủ ừ ọ ợ i nhu n trung bình có tr ng s c a t ng ch ng l ụ đ u tầ ư. khoán hay tài s n cá bi
t trong danh m c
ứ
ả Công th c tính:
m
)
(
)
RE ( p
REW j
j
ứ
ủ
(cid:0) (cid:0)
j
1
ủ ậ i nhu n k v ng c a ch ng khoán j ố ứ
Trong đó: ứ ỷ ọ tr ng c a ch ng khoán j Wj: t ỳ ọ ợ Ej(R): l ụ ổ m: t ng s ch ng khoán trong danh m c
(cid:0)
ổ
ợ
ậ
ế
ụ
ỳ ọ
ế
ợ
ủ
i nhu n k v ng 14,68% và Ví d 1: C phi u AGF có l ỳ ọ ứ ậ ổ ăn i nhu n k v ng 12%. Ông Ch ng V c phi u BTC có l ệ đ ng c phi u ế ổ ồ ụ ồ Khoán đ u tầ ư vào danh m c g m 200 tri u ỳ ậ ỏ ợ ế ổ ồ BTC và 400 tri u ệ đ ng c phi u AGF. H i l i nhu n k ụ đ u tầ ư này là bao nhiêu? ọ v ng c a danh m c
ỷ ọ
ổ
ế T tr ng c phi u
AGF: Wa = 400/(200+400) = 2/3 BTC: Wb = 200/(200+400) = 1/3 ỳ ọ
ợ
m
)
(
)
ậ L i nhu n k v ng AGF: Ra = 14,68% BTC: Rb = 12% ỳ ọ ậ
ủ
ợ
RE ( p
REW j
j
L i nhu n k v ng c a danh m c
ụ đ u tầ ư:
(cid:0) (cid:0)
j
1
Rp = 2/3(14,68%) + 1/3(12%) = 13,79%
(cid:0)
ủ
ủ
R i ro c a danh m c
ụ đ u tầ ư (1)
ủ
ờ
ủ R i ro c a danh m c
ẩ ủ
ộ ệ
ở ụ đ u tầ ư – đo lư ng b i phương sai và đ l ch chu n c a danh m c ụ đ u ầ tư.
ứ Công th c tính ph
ủ ương sai c a danh m c
ụ đ u tầ ư
2
2
ồ g m 2 ch ng khoán j và k: (cid:0) 2
ứ (cid:0) 2
(cid:0)
(cid:0) 2
W
WW 2 k j
j
p
j
W k
k
kj ,
Phương sai c a danh m c
ủ ủ ừ
ụ ụ đ u tầ ư ph thu c vào ứ
ệ
ộ t và
đ ng ồ đó.
ằ
ữ Đ l ch chu n c a danh m c
ương sai (tích sai) gi a 2 ch ng khoán ăn
ủ
phương sai c a t ng ch ng khoán cá bi ứ ệ (hi p) ph ụ đ u tầ ư b ng c ộ ệ ụ đ u tầ ư. ậ
ẩ ủ ủ ương sai c a danh m c
b c 2 c a ph
(cid:0) (cid:0) (cid:0)
ủ ủ R i ro c a danh m c ẩ ủ ộ ệ Đ l ch chu n c a danh m c
ụ đ u tầ ư (2) ụ đ u tầ ư
m
m
(cid:0)
(cid:0)
P
WW j
k
kj ,
j
k
1
1
(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)
ố ứ ổ
ổ ỷ ọ
ứ
ỷ ọ
ứ
ổ
ỹ đ u tầ ư vào ch ng khoán j ỹ đ u tầ ư vào ch ng khoán k
(cid:0) (cid:0)
ợ
ậ ủ
ụ m: t ng s ch ng khoán trong danh m c Wj: t tr ng t ng qu Wk: t tr ng t ng qu ương sai l
ứ i nhu n c a ch ng khoán j và
ồ j,k: đ ng ph
ỳ ọ
ệ ố ương quan k v ng gi a l
ương sai – đo lư ng m c
ậ ủ ữ ợ i nhu n c a j và ệ ộ ứ đ quan h ứ
ờ ậ ủ ồ Đ ng ph ế i nhu n c a 2 ch ng khoán, xác
k rj,k: h s t k ữ ợ tuy n tính gi a l ứ ị đ nh b i công th c: (cid:0)
(cid:0)
(cid:0)
ở
r
j
k
kj ,
kj ,
(cid:0)
ụ
ọ
Ví d minh h a
M t danh m c
ộ ế ụ đ u tầ ư g m 2 c phi u: CP1
ồ ậ
ợ i nhu n
ổ ỳ ọ i nhu n k v ng là 16% ậ ớ đ l ch chu n là 12%.
ẩ ế ổ
ỏ ề
ỏ ợ ế đ ộ
ẩ ủ ợ và CP2. CP1 có l ẩ v i ớ đ l ch chu n là 15%. CP2 có l ộ ệ ỳ ọ ộ ệ k v ng là 14% v i ữ ệ ố ương quan gi a 2 c phi u này là 0,4 H s t ổ và nhà đ u tầ ư b ti n b ng nhau vào hai c ằ ỳ ọ ậ i nhu n k v ng và phi u này. H i l ụ đ u tầ ư? ệ l ch chu n c a danh m c
ụ
ọ
Ví d minh h a (tt)
ợ ậ ủ ụ đ u tầ ư
ỳ ọ L i nhu n k v ng c a danh m c Ep(R) = (0,5)16 + (0,5)14 = 15% ẩ ủ Đ l ch chu n c a danh m c ụ đ u tầ ư
ế
C phi u 1
ộ ệ ổ
1
1
(cid:0) (cid:0) (cid:0)
W1W1 W1W2
1,1 = W1W1r1,1 1,2 = W1W2r1,2
1
2
ế
ổ
C phi u 2
(cid:0) (cid:0) (cid:0)
2
1
(cid:0) (cid:0) (cid:0)
W2W1 W2W2
2,1 = W2W1r2,1 2,2 = W2W2r2,2
2
2
(cid:0) (cid:0) (cid:0)
ụ
ọ
Ví d minh h a (tt)
C phi u 1
(0,5)(0,5)(1)(0,15)(0,15) (0,5)(0,5)(0,4)(0,15)(0,12)
ế ổ
C phi u 2
(0,5)(0,5)(0,4)(0,12)(0,15) (0,5)(0,5)(1)(0,12)(0,12)
(cid:0)
P = [(0,5)(0,5)(1)(0,15)(0,15)]+[(0,5)(0,5)(0,4) (0,15)(0,12)]+ [(0,5)(0,5)(0,4)(0,12)(0,15)] + [(0,5) (0,5)(1)(0,12)(0,12)] = 11,3%
ế ổ
ụ
ọ
Ví d minh h a (tt)
Cách khác, ta có phương sai:
2
2
2
(cid:0)
(cid:0) 2
(cid:0)
(cid:0) 2
W
p
j
j
WW 2 k j
W k
k
kj ,
2
2
2
(cid:0)
(cid:0) (cid:0) (cid:0)
2 )15,0()5,0(
)12,0)(15,0)(4,0)(5,0)(5,0(2
2 )12,0()5,0(
p
(cid:0)
2 (cid:0)
,0
012825
p
(cid:0) (cid:0) (cid:0)
Đ l ch chu n c a danh m c
(cid:0)
ẩ ủ ộ ệ ụ đ u tầ ư:
,0
012825
%3,11
p
(cid:0) (cid:0)
ạ ủ
Phân lo i r i ro
R i ro toàn h th ng (systematic risk) – còn
ệ ố
ủ ủ ọ g i là r i ro th tr ủ
ặ ủ ọ
tệ
T ng r i ro = R i ro toàn h th ng + R i ro
ặ ủ ị ư ng ho c r i ro chung ờ ệ ố R i ro không toàn h th ng (unsystematic ủ risk) – còn g i là r i ro công ty ho c r i ro cá bi ổ ệ ố ủ ủ
ủ ệ ố không toàn h th ng
ạ
Đa d ng hoá danh m c
ụ đ u tầ ư
K t h p
S s t gi m l
ạ ề ế ợ đ u tầ ư vào nhi u lo i ch ng khoán
ậ ủ
ạ
ợ ủ ắ ắ ả đư c r i ro không ả đư c r i
ệ ố ứ không có tương quan cùng chi u (tề ương quan trái chi u)ề ứ ợ ậ ủ ả ự ụ i nhu n c a ch ng khoán này ợ ằ ự ắ ợ đư c bù i nhu n c a ăng l đ p b ng s gia t ủ ả ứ ch ng khoán kia => c t gi m r i ro ợ ủ ỉ ắ Đa d ng hoá ch c t gi m ứ ệ ố toàn h th ng ch không c t gi m ro toàn h th ng
ạ
ủ
ắ
ả
Đa d ng hoá
đ u tầ ư giúp c t gi m r i
ro
ợ
ợ
ợ
L i nhu n
ậ đ u ầ
L i nhu n
ậ đ u ầ
L i nhu n
ậ đ u ầ
tư
tư
tư
ứ
ứ
Ch ng khoán A
Ch ng khoán B
ụ Danh m c A và B
ờ
ờ
Th i gian
Th i gian
ờ
Th i gian
ụ
ạ
Ví d minh ho
ậ ủ ợ Xem xét l i nhu n c a CP W, M và danh m c
Danh muïc WM
Naêm
CP W
CP M
1997
40%
(10%)
15%
1998
(10)
40
15
1999
35
(5)
15
2000
(5)
35
15
2001
15
15
15
LN trung bình
15
15
15
22,6%
22,6%
0,0%
Ñoä leäch chuaån
ụ ệ ố ương quan r = 1) WM (W và M có h s t
ạ ủ
Minh ho r i ro
ộ ệ
ụ ẩ ủ Đ l ch chu n c a danh m c
ủ
ổ
T ng r i ro
ệ ố
ủ
R i ro không toàn h th ng
ệ ố
ủ
R i ro toàn h th ng
ưng ợ S lố ư ng ch khoán trong danh m c ụ đ u tầ ư
ở Phân tích s nh h đ i ố
ư ng c a ậ ủ ự ả ớ ợ v i l ạ ủ đa d ng hoá i nhu n và r i ro
Xét ví d sau
Coå phieáu S
Coå phieáu T
Tyû troïng (W)
60%
40%
17,50%
5,5%
0,066875
0,013225
25,86%
11,50%
Lôïi nhuaän kyø voïng (R) Phöông sai ((cid:0) 2) Ñoä leäch chuaån ((cid:0) ) Ñoàng phöông sai giöõa S vaø L ((cid:0)
- 0,004875
S,T)
- 0,1639
Heä soá töông quan giöûa S vaø L ((cid:0)
S,T)
ụ đây
ậ
ợ
ẩ ủ
ộ ệ
L i nhu n và
đ l ch chu n c a danh
m c ụ đ u tầ ư ST
L i nhu n k v ng c a danh m c
ợ ỳ ọ ậ ụ đ u tầ ư
ủ Rp = WsRs + WtRt = (0,6x17,5)+(0,4x5,5)=12,7%
Phương sai c a danh m c
ủ ụ đ u tầ ư
2 =(0,6)2(0,2586)2 + 2(0,6)(0,4)( 0,004875) +(0,4)2(0,1150)2
(cid:0)
(cid:0)
ụ đ u tầ ư
= 0,023851 ộ ệ ,0
%44,15
023851
(cid:0) (cid:0) (cid:0) ẩ ủ Đ l ch chu n c a danh m c ,0 1544
Đ l ch chu n trung bình
(cid:0)
= (0,6)(0,2586) +(0,4)(0,1150) = 0,2012 = 20,12%
ộ ệ ẩ
ở Aûnh hư ng c a
ạ ủ đa d ng hoá
đ u tầ ư
ệ ố ương quan ((cid:0)
S,T) = 1
ẩ ủ
Đ l ch chu n c a danh m c
ộ ệ đ l ch
ụ đ u tầ ư b ng ằ ứ ố ủ ừ
ọ
H s t ộ ệ ẩ tệ
S,T) < 1
ẩ ủ
ộ ệ
Đ l ch chu n c a danh m c
ọ
chu n trung bình có tr ng s c a t ng ch ng khoán cá bi ệ ố ương quan ((cid:0) H s t ộ ệ ẩ tệ
ụ đ u tầ ư nh hỏ ơn đ l ch ứ ố ủ ừ chu n trung bình có tr ng s c a t ng ch ng khoán cá bi
ở Aûnh hư ng c a
ạ ủ đa d ng hoá
đ u tầ ư
ỳ ọ
ậ
ợ
L i nhu n k v ng (%)
17,5
12,7
5,5
11,50
15,44
25,86
ẩ ủ ộ ệ Đ l ch chu n c a danh m c ụ đ u tầ ư
Ả
ở
ûnh h
ư ng c a
ạ ủ đa d ng hoá
đ u tầ ư
ỳ ọ
ậ
ợ
L i nhu n k v ng (%)
ụ
= 0,16)
Ws = 60% Wt = 40%
S
17,5
ụ
= 0,16)
12,7
3
ụ
2
= 0,16)
MV
ụ
= 1)
1
ụ
ụ
1’
5,5
ấ
Danh m c 1= 90%T + 10%S ((cid:0) Danh m c 2 = 50% T + 50%S ((cid:0) Danh m c 3 = 10%T + 90%S ((cid:0) Danh m c 1’= 90%T + 10%S ((cid:0) Danh m c MV = Danh m c có ấ ẩ ộ ệ đ l ch chu n th p nh t
T
11,50
15,44
25,86
ẩ ủ ộ ệ Đ l ch chu n c a danh m c ụ đ u tầ ư
ớ nh hẢ ứ đ u tầ ư ng v i
ỳ ọ
ậ
ợ
L i nhu n k v ng (%)
ư ng c a ở ữ nh ng h s t ủ đa d ng hoá ạ ệ ố ương quan khác nhau
= 1
(cid:0)
= 0,5
= 0
S
(cid:0) (cid:0)
= 0,5
(cid:0)
= 1
T
ẩ ủ ộ ệ Đ l ch chu n c a danh m c ụ đ u tầ ư
(cid:0)
ớ ạ
ụ
ệ
ả
ờ Đư ng gi
i h n danh m c hi u qu
ỳ ọ
ậ
ợ
L i nhu n k v ng (%)
i h n danh
ớ ạ ả
ụ
ờ Đư ng gi ệ m c hi u qu (màu
đ )ỏ
ố
Danh m c ụ có phương ể i thi u sai t
S
R
2 3
1
MV
W
T
ẩ ủ ộ ệ Đ l ch chu n c a danh m c ụ đ u tầ ư
ồ
ộ
ả ủ ế
ổ
Danh m c ụ đ u tầ ư g m tài s n phi ứ ủ r i ro và m t ch ng khoán r i ro Cô A xem xét đ u tầ ư 350$ vào c phi u P
ả
Lôïi nhuaän kyø voïng vaøo CP P
Lôïi nhuaän phi ruûi ro
Lôïi nhuaän
14%
10%
0,20
0
Ñoä leäch chuaån
Tyû troïng
35%
65%
ủ đ ng ồ ấ ờ ế ợ đ u tầ ư 650$ vào tài s n có lãi su t ư sau: th i k t h p phi r i ro. Danh m c ủ ụ đ u tầ ư c a cô A nh
ồ
ả ủ
Danh m c ụ đ u tầ ư g m tài s n phi ứ ủ r i ro và m t ch ng khoán r i ro ợ
ủ
ậ
2
2
(cid:0) (cid:0)
ộ ụ ỳ ọ L i nhu n k v ng c a danh m c (0,35 x 14)+(0,65 x 10) = 11,4% ủ 2 )20,0()35,0(
ụ Phương sai c a danh m c ,0
0049
(cid:0) p ộ ệ
ẩ Đ l ch chu n
(cid:0)
,0
0049
07,0
%7
ả ử
ế ợ
ớ
ớ
Gi
s cô A vay 200$ v i lãi su t phi r i ro k t h p v i
ấ ổ
ế
ủ ố đ ể đ u tầ ư vào c phi u P
ố 1000$ v n g c
(cid:0) (cid:0) (cid:0)
ồ
Danh m c ụ đ u tầ ư g m tài s n phi ứ ủ r i ro và m t ch ng khoán r i ro ủ ợ
ụ ậ
ả ủ ớ L i nhu n k v ng c a danh m c m i
ộ ỳ ọ (1,20 x 14) + ( 0,2 x 10) = 14,8%
2
2
,0
(cid:0) (cid:0) ụ Phương sai c a danh m c 0576
(cid:0)
ủ (cid:0) 2 )20,0()2,1( p ộ ệ ẩ Đ l ch chu n
,0
0576
24,0
%24
(cid:0) (cid:0) (cid:0)
ợ ỳ ọ ậ i nhu n k v ng và ộ ệ đ l ch chu n t ẩ ăng
ạ T i sao l lên ?
ồ
ả ủ
ộ
Danh m c ụ đ u tầ ư g m tài s n phi ứ ủ r i ro và m t ch ng khoán r i ro
ỳ ọ
ậ
ợ
L i nhu n k v ng (%)
ả
120% vào CP P và 20% vào tài s n phi r i ro (vay ở ứ
ủ ủ
m c lãi phi r i ro)
ế
ổ
C phi u P
14
ớ
Rf = 10
Vay đ u tầ ư vào CP P, lãi ơn lãi su t ấ ấ su t vay l n h cho vay
35% vào CP P ủ ả 65% vào tài s n phi r i
ộ ệ
ẩ ủ
20
Đ l ch chu n c a danh m c ụ đ u tầ ư (%)
i ố ưu
Danh m c ụ đ u tầ ư t ủ
ứ
ả Danh m c ụ đ u tầ ư g m tài s n phi r i ro và ch ng khoán
ồ ự ế
đ u tầ ư thư ng k t h p danh m c
ứ
ủ
ế ợ ụ
ủ
ụ
ụ
Mô t
ằ
ờ
Danh m c t
ể ẽ ừ đi m lãi
đư ng th ng k t ẳ ờ ớ đư ng gi i h n
ớ ạ đ u tầ ư hi u ệ
ấ ủ r i ro ít th y trên th c t ự ế ụ đ u ầ ờ Trên th c t nhà tư g m tài s n phi r i ro và danh m c ch ng khoán r i ả ồ ạ ẳ ro, ch ng h n danh m c Q ả danh m c Q: ế ổ 30% c phi u BCE ế ổ 45% c phi u CIBC ổ ế 25% c phi u CM ụ ố ưu n m trên i ủ ế ấ su t phi r i ti p xúc v i quả
ờ
ờ
Đư ng th tr
ố ị ư ng v n
ỳ ọ
ậ
ợ
L i nhu n k v ng (%)
ờ
ư ng th tr
ị ư ng ờ
Đi vay
Đư ng II Đ ờ v nố
5
Y
Cho vay
A
ờ Đư ng I
3
4
Q
2
ủ
ế
ổ
ả 40% vào tài s n phi r i ro ụ 140% vào c phi u danh m c Q
Rf
1
X
ủ
ụ
ổ
ả 35% vào tài s n phi r i ro ế 65% vào c phi u danh m c Q ủ
ụ
ổ
ả 70% vào tài s n phi r i ro ế 30% vào c phi u danh m c Q
ẩ ủ ộ ệ Đ l ch chu n c a danh m c ụ đ u tầ ư
ờ
ả
ị ư ng v n – ph n ánh quan h gi a l
ộ ệ đ l ch
ồ
ả
ệ ữ ợ ủ
ậ ỳ ọ i nhu n k v ng và ụ
ứ
ụ đ u tầ ư g m tài s n phi r i ro và danh m c ch ng khoán
Đư ng th tr ố ờ ẩ ủ chu n c a danh m c r i roủ
Các danh m c ụ đ u tầ ư đ c bi ồ
ệ t ủ
ặ ả
Danh m c ụ đ u tầ ư g m m t tài s n phi r i ro và
ộ
ả ủ tài s n r i ro.
ả ằ ậ ệ ố Danh m c ụ đ u tầ ư g m hai tài s n có h s ồ ỷ ấ ợ su t l i nhu n b ng 1. tương quan t
Danh m c ụ đ u tầ ư th trị ư ng (market portfolio):
S&P 500 TSE 300 DC VN index 30
ờ
ả ố
ị
Mô hình đ nh giá tài s n v n
ủ
Ứ ụ
ệ ế ệ ớ Gi i thi u chung ả đ nhị ữ Nh ng gi ủ ộ N i dung c a mô hình ể Ưu như c ợ đi m c a mô hình ng d ng mô hình CAPM Lý thuy t kinh doanh chênh l ch giá
ớ
ệ
Gi
i thi u chung
Mô hình CAPM (capital asset pricing model) do
William Sharpe phát tri n nể ăm 1960
ợ ả ố ệ ữ ủ i m i quan h gi a r i ro và l
ậ
ợ ủ ậ
ợ ợ
Mô hình này mô t ỳ ọ nhu n k v ng ậ ả Kho n bù ủ ậ ợ kho b c hay b ng l
ế ằ ạ
ợ ỳ ọ L i nhu n k v ng = L i nhu n không r i ro + ắ ủ đ p r i ro (risk premium) ế ậ L i nhu n không r i ro = L i nhu n tín phi u ạ i nhu n trái phi u kho b c? ạ ọ ậ ứ Nên ch n th nào? T i sao?
ữ Nh ng gi
ị ả đ nh
Th trị ư ng v n hi u qu Có 2 cơ h i ộ đ u tầ ư: đ u tầ ư ch ng khoán không ủ
ờ ố ả ệ
ứ
ứ ủ
ủ ờ
ứ ụ đ u tầ ư vào danh m c ch ng khoán r i ro ủ r i ro và ệ ồ ủ ủ R i ro c a ch ng khoán bao g m: r i ro toàn h ố ệ ị ư ng) và r i ro không toàn h ủ th ng (r i ro th tr ụ ể ủ ố th ng (r i ro công ty c th )
Nhà đ u tầ ư gi ạ ẳ
ờ ạ ch ng khoán trong th i h n nào
ăm
Nhà đ u tầ ư là ngư i ng i r i ro
ữ ứ đó, ch ng h n là 1 n ờ ạ ủ
ộ
ủ N i dung chính c a mô hình CAPM
ệ ữ ợ ế i nhu n c phi u cá bi
Quan h gi a l ờ ị ư ng => nhu n th tr (characteristic line)
ậ ậ ổ đư ng ờ ệ ớ ợ i t v i l ứ ặ đ c thù ch ng khoán
Quan h gi a l
ủ ậ ờ i nhu n và r i ro => ị đư ng th
ờ ệ ữ ợ ứ trư ng ch ng khoán (security market line – SML)
ệ ữ ợ Quan h gi a l ệ ớ ợ t v i l cá bi
ế ậ ổ i nhu n c phi u ị ư ng ờ ậ i nhu n th tr
(1)
ổ
ờ
C phi u Remico ế Danh m c ụ đ u tầ ư th trị ư ng TSE 300
Tình traïng
Neàn kinh teá
Lôïi nhuaän thò tröôøng (%)
Lôïi nhuaän cuûa Remico (%)
I
Taêng tröôûng
15
25
II
Taêng tröôûng
15
15
III
Suy thoaùi
- 5
- 5
IV
Suy thoaùi
- 5
-15
ệ ữ ợ Quan h gi a l ệ ớ ợ t v i l cá bi
ế ậ ổ i nhu n c phi u ị ư ng ờ ậ i nhu n th tr
(2)
ả ử
ấ ả
Gi
ế ăng
t
ạ ằ
ở
s xác su t x y ra tình tr ng kinh t trư ng và suy thoái b ng nhau
Lôïi nhuaän thò tröôøng (%)
Lôïi nhuaän kyø voïng cuûa Remico (%)
Tình traïng neàn kinh teá
Taêng tröôûng
(25x0,5) + (15x0,5) = 20
15
Suy thoaùi
(-5x0,5) + (-15x0,5) = -10
- 5
Quan h gi a l ệ ớ ợ t v i l bi
ế ậ ổ ệ ữ ợ i nhu n c phi u cá ờ ị ư ng (3) ậ i nhu n th tr
Lôïi nhuaän coå phieáu
Ñöôøng ñaëc thuø chöùng khoaùn
I
25
20
II
Heä soá goùc (cid:0) = (20 – 5)/(15 – 5) = 1,5
Lôïi nhuaän thò tröôøng
15
15
25
III
10
20
I V
ệ
ộ ộ
ậ ợ ộ ế đ ng l i nhu n ậ ợ ộ ế đ ng l i nhu n
ệ ố H s Beta (cid:0) ) đo lư ng m c ứ đ bi n ờ ớ ứ đ bi n t so v i m c ị ư ngờ ế
ệ ố H s beta ( ế ổ c phi u cá bi ụ ổ danh m c c phi u th tr Cách tính beta
(cid:0)
(cid:0) (cid:0)
5,1
(cid:0) (cid:0) (cid:0)
20 15
( )10 )5(
30 20
ủ
đi u gì?
ề ờ
ứ
ậ ổ
ộ
Ý nghĩa c a beta – Beta nói lên ậ ổ ợ C 1% thay i nhu n th tr đ i l đ i ổ (cid:0) ế
nhu n c phi u thay
ợ ị ư ng nói chung, l i ề % theo cùng m t chi u.
(cid:0) (cid:0)
ự ế
ợ
Ư c lớ ư ng Beta trên th c t
(cid:0)
mj ,
(cid:0)
ứ Công th c tính beta
(cid:0)
2 m ố ệ ị
ồ
ử ụ
ự
ử
ự
ệ
ị
ẳ
ạ
S d ng mô hình h i qui d a vào s li u l ch s ụ Do các công ty d ch v thông tin tài chính th c hi n và cung c p, ch ng h n:
ấ Ở ỹ Ở
ấ M : do Value Line cung c p ấ Canada: do Burns Fry Limited cung c p
(cid:0)
ộ ố ổ
ụ
ủ
ế
Ví d beta c a m t s c phi u
Teân coå phieáu
Beta
Amazon.com (AMZN)
3,31
Apple computer (AAPL)
0,72
Boeing (BA)
0,96
Bristol-Myers Sqibb (BMY)
0,86
The Coca-Cola Company (KO)
0,96
Dow Chemical (DOW)
0,86
The Gap (GPS)
1,09
General Electric (GE)
1,13
ợ
ậ
ệ ữ ủ Quan h gi a r i ro và l
i nhu n
Gi
ả
ủ
ể
ắ
Th trị ư ng tài chính hi u qu ệ ệ ố R i ro không toàn h th ng có th kh c ph c
ụ đư c ọ
ạ nh ờ đa d ng hoá
ể
ở
ủ
ấ
Nhà đ u tầ ư có th vay và cho vay
lãi su t phi r i ro
ả đ nhị ờ
(cid:0) (cid:0)
N i dung mô hình CAPM
R
R
R
R
(
(cid:0))
j
f
m
f
j
ộ (cid:0) (cid:0) (cid:0)
ố ạ Mô hình CAPM có d ng hàm s y = b + ax
ể
ừ
Có th tìm ra công th c CAPM t
ế
ứ lý thuy t danh m c
ụ đ u tầ ư?
Gi
ủ
ỷ ọ
ợ
ậ i nhu n R
f, l
f và đ ộ
ỷ ọ
ợ
tr ng W
ậ i nhu n R
m, l
m và
ụ đ u tầ ư P g m:ồ tr ng W
S d ng công th c tính l ẩ ủ
ả ử s có danh m c ả Tài s n phi r i ro có t ẩ (cid:0) ệ l ch chu n f ị ư ng có t ờ ụ Danh m c th tr ẩ (cid:0) ộ ệ m đ l ch chu n ứ ậ đ ộ
ỳ ọ ể ợ ử ụ ệ l ch chu n c a danh m c i nhu n k v ng và ụ đ u tầ ư có th tìm ra:
(cid:0) (cid:0)
R
R
R
R
(
(cid:0))
j
f
m
f
j
(cid:0) (cid:0) (cid:0)
ờ
ờ
Đư ng th tr
ố ị ư ng v n
ỳ ọ
ậ
ợ
L i nhu n k v ng (%)
ờ
ư ng th tr
ị ư ng ờ
Đi vay
Đư ng II Đ ờ v nố
5
Y
Cho vay
A
ờ Đư ng I
3
4
Q
2
ủ
ế
ổ
ả 40% vào tài s n phi r i ro ụ 140% vào c phi u danh m c Q
Rf
1
X
ủ
ụ
ổ
ả 35% vào tài s n phi r i ro ế 65% vào c phi u danh m c Q ủ
ụ
ổ
ả 70% vào tài s n phi r i ro ế 30% vào c phi u danh m c Q
ẩ ủ ộ ệ Đ l ch chu n c a danh m c ụ đ u tầ ư
ờ
ả
ị ư ng v n – ph n ánh quan h gi a l
ộ ệ đ l ch
ồ
ả
ệ ữ ợ ủ
ậ ỳ ọ i nhu n k v ng và ụ
ứ
ụ đ u tầ ư g m tài s n phi r i ro và danh m c ch ng khoán
Đư ng th tr ố ờ ẩ ủ chu n c a danh m c r i roủ
ọ Bi u di n hình h c mô hình CAPM
ễ ỳ ọ
ể ậ ợ L i nhu n k v ng ứ ủ c a ch ng khoán
ờ
ờ
Đư ng th tr
ứ ị ư ng ch ng khoán
M
mR
(cid:0)
i ợ ủ
Gia tăng l ậ nhu n do r i ro
Rf
ậ ợ L i nhu n không r i roủ
ủ
ứ
Beta c a ch ng khoán
0
1
ộ ố ế
ừ
ậ M t s k t lu n rút ra t CAPM
ệ ố ẳ
ệ ữ ợ ậ ổ Quan h gi a l i nhu n c phi u và h s beta là ờ ể ả ở đư ng th ng SML ế ệ quan h tuy n tính di n t ệ ố có h s góc là: m R
R (cid:0)
ế b i )
(
f
(cid:0)
ứ
ậ
ằ
ợ
ậ
i nhu n ch ng khoán b ng l
i nhu n
(cid:0)
ứ
ậ
ằ
ợ
ậ
i nhu n ch ng khoán b ng l
i nhu n
ợ = 0 => l không r i roủ ợ = 1 => l th trị ư ngờ
ờ
ợ
ứ
ụ
n
Mô hình CAPM v n ẫ đúng trong trư ng h p danh m c ụ đ u tầ ư. Công th c tính beta cho danh m c đ u tầ ư:
(cid:0)
(cid:0)
(cid:0)
p
w i
j
(cid:0) (cid:0)
i
1
(cid:0)
ụ
ọ Ví d minh h a
ổ
ủ ậ ợ
ế C phi u Nike (NKE) và Yahoo (YHOO)có beta ợ l n lầ ư t là 1,01 và 3,32. L i nhu n không r i rolà 7% và l ị ư ng là 12%.
(cid:0)
ậ (cid:0) (cid:0)
R
(
01,1)7
%05,12
R m
f
j
f
j
(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) ợ R ờ ậ ợ i nhu n th tr ỳ ọ L i nhu n k v ng c a NKE R ) ủ 12(7
ợ ậ ủ L i nhu n c a YHOO
(cid:0)
(cid:0) (cid:0)
R
R
R
(
)
12(7
32,3)7
%6,23
j
f
R m
f
j
(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)
ụ
Aùp d ng cho danh m c
ụ đ u tầ ư
Gi
ổ đ u tầ ư l p danh m c g m 40% c
ế
ậ ổ ủ ụ ồ phi u Nike và 60% c phi u Yahoo L i nhu n k v ng c a danh m c
(0,6x23,6)
(cid:0) (cid:0) (cid:0) ỳ ọ x12,05) ụ đ u tầ ư 18,98% ả ử s nhà ế ợ pR
(cid:0)
ậ 4,0( ủ Beta c a danh m c ụ đ u tầ ư
(0,6x3,32)
p
4,0( ậ
x1,01) ỳ ọ
396,2 ụ
(cid:0) (cid:0) (cid:0)
ợ ủ L i nhu n k v ng c a danh m c theo CAPM
(cid:0)
(cid:0) (cid:0)
p
R
R
R
(
)
12(7
396,2)7
%98,18
f
R m
f
p
(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)
ể ủ
ự ị
S d ch chuy n c a SML
ể ị
ị ư ng ch ng khoán SML có th d ch
ộ
ứ ủ
ờ Đư ng th tr ể
l
Gia tăng t
ấ
ạ ấ
ự
ăng làm cho l m phát)
ờ chuy n cho tác đ ng c a: ỷ ệ ạ ủ ế
ộ
ắ
ằ
bù đ p b ng ph n gia t
i nhu n:
đư c ợ (cid:0))
f
ộ Gia tăng m c ứ đ ng i r i ro – M c ậ ầ ầ
ợ ăng l ạ ủ
l m phát – Khi l m phát gia t ỷ ệ ạ ằ lãi su t phi r i ro (b ng lãi su t th c + t l đư ng SML d ch chuy n lên ể ị ờ gia tăng khi n cho ạ ủ ứ đ ng i r i ro ạ ủ R (cid:0) ( ắ ợ đ p l
Khi gia tăng m c ứ đ ng i r i thì ph n gia bù
m R i
ị
ộ ế
ậ nhu n gia t
ể ăng khi n cho SML d ch chuy n
(cid:0)
ể ủ
ự ị
ạ
S d ch chuy n c a SML do l m phát
ỳ ọ
ậ ợ L i nhu n k v ng ứ ủ c a ch ng khoán
SML1
SML0
M1
(cid:0)
1mR 0mR
M0
Rf1
Rf0
ỷ ệ ạ
T l
l m phát gia t
ăng
ỷ ệ ạ
T l
l m phát
ự ấ Lãi su t th c
(cid:0)
ủ
ứ
Beta c a ch ng khoán
0
1
ự ị ứ đ ộ
ể ủ S d ch chuy n c a SML do m c ạ ủ ng i r i ro t ăng
ỳ ọ
ậ ợ L i nhu n k v ng ứ ủ c a ch ng khoán
SML1
SML0
M1
(cid:0)
1mR 0mR
M0
đ p r i ro t ạ ủ
ắ ủ ầ ăng Ph n bù ộ theo m c ứ đ ng i r i ro
Rf
ắ ủ
ầ Ph n bù
đ p r i ro cũ
(cid:0)
ủ
ứ
Beta c a ch ng khoán
0
1
ự ế
ụ
Aùp d ng CAPM trên th c t
Ư c lớ ư ng t
f)
ợ ủ ậ ỷ ấ ợ su t l i nhu n không r i ro (R
Ư c lớ ư ng chênh l ch gi a t ủ
ữ ỷ ấ ợ ệ ợ su t l ị ậ i nhu n th
ậ ờ ợ i nhu n không r i ro trư ng và l
Ư c lớ ư ng beta c a công ty
ủ ợ
ợ Thay các giá tr ị ư c lớ ư ng vào mô hình tính toán
Đánh giá mô hình CAPM
ụ
ễ ứ
ằ
ự ế Đơn gi n, d ng d ng trong th c t ợ H n ch c a CAPM là cho r ng l ấ
ộ ế ố
ậ ủ
ỉ ỳ ọ i nhu n k v ng ch đo lư ng ờ
duy nh t là r i ro,
ả ế ủ ạ ộ ụ ph thu c vào m t y u t ở b i beta.
ụ
ờ
ấ
ệ
ứ ư ng khi ng d ng
ỷ ố
Có m t s phát hi n b t th Aûnh hư ng qui mô công ty Aûnh hư ng t s PE và MB Aûnh hư ng tháng Giêng ố ừ
ứ
ộ ố ở ở ở ộ ố Có m t s ph n
ả đ i t
các nhà nghiên c u khác
ệ ủ
ứ
Phát hi n c a Fama và French ừ ữ Phê phán t
nh ng nhà nghiên c u mô hình
đa y u tế ố
ị ệ
Lý thuy t ế đ nh giá kinh doanh chênh l ch giá (APT)
Mô hình 2 y u tế ố
R
eFbFba
j
j
j
j
1
1
2
2
Mô hình đa y u tế ố
m
(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)
R
a
e
j
Fb ij ij
j
i
(cid:0) 1
Trong đó:
ổ
ậ
ế
ố
ị ế ố
ả
1…m nh h
ư ng ở
ế ổ đ n c
ạ ủ ợ
ậ ổ
ế
ớ ả
i nhu n c phi u j d
ư i nh h
ư ng ở
ợ ỳ ọ Rj: L i nhu n k v ng c phi u j ằ a: h ng s Fij (i=1…m): giá tr y u t phi u jế ộ bij: đ nh y c a l ủ ế ố c a y u t
i
(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)
Hướng dẫn thảo luận bài 4
CAPM có thể ứng dụng ở Việt Nam hay
Trong tương lai phải làm gì đối với việc ứng
chưa? Tại sao?
Những lập luận và bằng chứng gì ủng hộ
dụng CAPM ở Việt Nam?
Những lập luận và bằng chứng gì phản đối
CAPM?
CAPM?
![Tài liệu ôn tập môn Quản trị rủi ro ngân hàng [chuẩn nhất]](https://cdn.tailieu.vn/images/document/thumbnail/2026/20260311/hoatudang2026/135x160/60971773368958.jpg)
