Bài giảng Phương pháp nghiên cứu khoa học của PGS.TS. Lưu Trường Văn

ĐẠI HỌC MỞ TP.HCM

KHOA XÂY DỰNG & ĐIỆN

BÀI GIẢNG VỀ PHƯƠNG PHÁP BÀI GIẢNG VỀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Dành cho sinh viên Khoa Xây Dựng & Điện Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

• Hoï vaø teân: LÖU TRÖÔØNG VAÊN • Naêm sinh: 1965 • Giaùo duïc:

(cid:1) Toát nghieäp Kyõ sö xaây döïng, Ñaïi hoïc Baùch Khoa, 1991. (cid:1) Toát nghieäp chöông trình ñaøo taïo kinh teá Fulbright (FETP) “Kinh teá hoïc

öùng duïng cho phaân tích chính saùch”, 1998.

(cid:1) Toát nghieäp Master of Engineering in Construction Management, Asian

Institute of Technology (AIT), Thailand, 2002.

(cid:1) Tiến sỹ chuyeân ngaønh Kỹ thuật & Quản lý xây dựng taïi Pukyong

National University (PKNU),Busan, Korea, 2009 National University (PKNU),Busan, Korea, 2009

• Lónh vöïc nghieân cöùu: Quaûn lyù döï aùn, Phaân tích & thẩm định ñaàu tö XD -

baát ñoäng saûn, Phương pháp nghiên cứu

• Email: luutruongvan@yahoo.com • Website: http://sites.google.com/site/luutruongvan/ • Điện thoại di động: 0972016505 • Cơ quan: P.312, 97 Võ Văn Tần, Q.3, TP.HCM

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

1. Khái niệm chung về nghiên cứu và nghiên cứu khoa học cứu và nghiên cứu khoa học

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

1.1. Nghiên cứu và nghiên cứu khoa học khoa học

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

Nghiên cứu là gì? Nghiên cứu là gì?

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

• Nghiên cứu có thể được định nghĩa như là sự tìm kiếm kiến thức, hoặc như là sự khảo sát có hệ thống, với sự vận dụng trí não để thiết lập các sự kiện mới, thường sử dùng phương pháp khoa học. (Nguồn: http://en.wikipedia.org/wiki/Research) http://en.wikipedia.org/wiki/Research)

Nghiên cứu khoa học là gì? Nghiên cứu khoa học là gì?

• Nghiên cứu khoa học (NCKH) là một hoạt động của con người nhằm mở rộng tri thức qua các phương pháp khoa học (Nguyễn Văn Tuấn, 2011).

• NCKH phải nằm mục tiêu phát triển tri thức mới, • NCKH phải nằm mục tiêu phát triển tri thức mới, đóng góp thêm tri thức cho kho tàng của con người

• NCKH là một cuộc điều tra hay khảo sát có hệ thống

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

1.2. Phân biệt phát minh và sáng chế sáng chế

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

Phát minh

• Là hoat động phát hiện của con người ra các

đối tượng tồn tại sẳn có trong hiện thực khách quan, độc lập với con người

• Thông thường người ta gọi chính đối tượng đó • Thông thường người ta gọi chính đối tượng đó

là phát minh

• Một phát minh khoa học thường không

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

mang lại lợi ích kinh tế ngay

Sáng chế

• Hiểu theo nghĩa rộng: là hoạt động chế tạo của con người ra đối tượng không tồn tại sẳn có trong hiện thực khách quan

• Thông thường người ta gọi chính đối tượng đó là

sáng chế sáng chế

• Lợi ích kinh tế của phát minh khoa học thường thể hiện qua các sáng chế có sử dụng các phát minh khoa học trong đó.

• Cũng nhờ những sáng chế mới, người ta có thêm

công cụ để có được những phát minh mới

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

Sáng chế • Hiểu theo nghĩa hẹp: là giải pháp kỹ thuật có tính mới

và tính ích lợi

• Nhà sáng chế kỹ thuật phải viết hồ sơ trình bày 3 nội

dung: – Giải pháp của mình – Tính mới của giải pháp – Tính mới của giải pháp – Tính ích lợi của giải pháp (cid:1) nộp cho cơ quan nhà nước có thểm quyền xem xét. Nếu hồ sơ thỏa mãn các yêu cầu, nhà nước cấp cho tác giả bằng độc quyền (patent) với thời gian độc quyền nhất định (ở Mỹ là 17 năm). Lúc này giải pháp cho trước mới được gọi là sáng chế, chính thức theo nghĩa luật pháp

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

• Sự tò mò là cần

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

thiết để là một nhà nghiên cứu khoa học giỏi học giỏi

1.3. Các đặc trưng của một nghiên cứu tốt nghiên cứu tốt

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

Các đặc trưng của một nghiên cứu tốt

Định nghĩa rõ ràng mục đích & các mục tiêu n.cứu

Quá trình nghiên cứu đi vào chi tiết

Thiết kế nghiên cứu đã được hoạch định thấu đáo

Tiêu chuẩn đạo đức cao Tiêu chuẩn đạo đức cao

Vạch rõ những giới hạn của nghiên cứu

Phân tích đầy đủ

Báo cáo rõ ràng

Các kết luận có minh chứng

Đáng tin cậy

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

2. Chọn đề tài nghiên cứu khoa học học

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

• Đối với người mới bước vào nghiên cứu khoa học, điều khó nhất là tìm được ý tưởng, tìm được chủ đề, tìm được hướng để nghiên cứu • Và từ đó xác định CÂU HỎI NGHIÊN CỨU • Và từ đó xác định CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

(RESEARCH QUESTIONS)

• Có nhiều cách khác nhau để tìm được chủ

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

đề nghiên cứu

2.1. CÁCH 1: ĐỌC NHỮNG BÀI BÁO KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH CHUYÊN NGÀNH

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

Đọc thật nhiều các bài báo

• Tìm đọc các bài báo chuyên ngành trong các tạp chí chuyên ngành của Việt Nam và quốc tế • Hãy đọc và đọc thật nhiều các bài báo chuyên ngành bạn sẽ tìm ra các ý tưởng để làm luận văn ngành bạn sẽ tìm ra các ý tưởng để làm luận văn

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

• Sau khi đọc thật nhiều các bài báo chuyên ngành, bạn cũng sẽ hình dung ra quy trình làm một nghiên cứu khoa học với một chủ đề nào đó

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

• Kinh nghiệm bản thân: Các bài báo chuyên ngành là nguồn đề tài vô tận cho các hướng nghiên cứu – Một bài báo về ứng dụng BBNs để dự báo khả năng chậm tiến độ (cid:1) Chủ đề mới: Ứng dụng BBNs để dự báo khả năng vượt chi phí – Một bài báo với tựa đề như sau: “Testing – Một bài báo với tựa đề như sau: “Testing Herzberg’s two-factor theory in the Thai construction industry” sẽ dẫn đến ý tưởng nghiên cứu: “Kiểm nghiệm lý thuyết 2 nhân tố của Herzberg trong các công ty thi công Việt Nam”

• Thậm chí tìm đọc các bài báo chuyên ngành khác gần gủi với chuyên ngành mà bạn quan tâm cũng rất hữu ích để tìm ra các chủ đề cho luận văn của bạn luận văn của bạn

• Các bài báo dạng REVIEW PAPER thường rất

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

hữu ích cho nhà nghiên cứu

Tìm kiếm các nghiên cứu tương tự, các bài báo

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

• Nên dùng “Key words = từ khóa” để tìm kiếm • Đọc các luận văn cao học trên thư viện • Đọc các luận văn cao học trên internet • Đọc các nghiên cứu khoa học đã công bố • Đọc các luận văn đại học, …. • Nên dùng “Google Scholar”

2.2. CÁCH 2: THẢO LUẬN VỚI THẦY/CÔ

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

• Các Thầy/Cô - những người đủ tư cách

hướng dẫn luận văn cao học – sẽ giúp các bạn tìm được chủ đề nghiên cứu thích hợp thông qua kinh nghiệm và thành tích nghiên cứu của họ cứu của họ

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

• Các bạn sẽ có lợi thế khi được các Thầy/Cô có tên tuổi trong giới khoa học (nhiều bài báo) hướng dẫn nghiên cứu, dìu dắt bạn trên con đường khoa học

• Thông qua internet, website cá nhân của

từng Thầy/Cô, …, bạn có thể tìm được các Thầy/Cô có nhiều kinh nghiệm trong nghiên cứu. Điều này thường thể hiện thông qua số lượng bài báo khoa học đã đăng của lượng bài báo khoa học đã đăng của Thầy/Cô đó nhiều hay ít.

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

• Trực tiếp liên lạc với Thầy/Cô đó để đề nghị được hướng dẫn. Nếu Thầy/Cô đó đồng ý, họ sẽ giao đề tài phù hợp cho bạn

2.3. CÁCH 3: TỪ KINH NGHIỆM THỰC TẾ CỦA BẠN hoặc TỪ TRÍ TƯỞNG TƯỢNG CỦA BẠN

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

KinhKinh nghiệm

nghiệm làmlàm việcviệc

TríTrí tưởng

tượng tưởng tượng

Chủ đề nên Chủ đề nên nghiên cứu

QuanQuan sátsát thếthế giớigiới xung

quanh xung quanh

Cách thức đơn giản hơn để xác định được một đề tài cao học

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

(tuy nhiên theo cách này thì giá trị khoa học của luận văn không cao)

ThựcThực hiệnhiện lạilại cáccác nghiên nước ngoài ngoài

• Đọc các bài báo khoa học đã được đăng trên các tạp chí quốc tế để tìm các từ khóa (key word) liên quan đến lĩnh vực mà bạn muốn nghiên cứu

• Với các từ khóa đã chọn, tìm kiếm trên internet các bài báo, các luận văn, … có liên quan đã thực hiện ở nước báo, các luận văn, … có liên quan đã thực hiện ở nước ngoài và Việt Nam

• Thay đổi các ràng buộc, các điều kiện biên, … để tìm ra

những đề tài mà tại Việt Nam chưa nghiên cứu.

• Thảo luận với giáo viên hướng dẫn về đề tài đã chọn • Phát triển đề cương nghiên cứu

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

nghiên cứucứu ở ở nước nhưng chocho điềuđiều kiệnkiện ViệtViệt NamNam nhưng

3. Đạo đức nghiên cứu

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

Khái niệm đạo đức

• Đạo đức là các tiêu chuẩn/chuẩn mực của

hành vi mà hướng dẫn các lựa chọn luân lý về hành vi của chúng ta và quan hệ của chúng ta với các người khác. với các người khác.

Biên dịch và giảng: TS. Lưu Trường Văn

• Mục đích của đạo đức trong nghiên cứu là để đảm bảo rằng không ai là bị hại hoặc chịu đựng các hậu quả bất lợi từ các hoạt động nghiên cứu.

Sự vi phạm đạo đức nghiên cứu phổ biến nhất là ĐẠO VĂN

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

• Đạo văn là vi phạm đạo đức nghiên cứu • Đưa một câu văn, một đoạn văn, một sơ đồ, một đồ thị mà đã có trong một ấn phẩm đã công bố vào trong bài viết của mình nhưng lại công bố vào trong bài viết của mình nhưng lại không trích dẫn đúng quy định được xem là hành vi phi đạo đức

Đạo văn

• Đạo văn không phải là một tội (crime) nhưng bị phản đối nhiều trên nền của sự phạm lỗi đạo đức (Nguồn: http://en.wikipedia.org/wiki/Plagiarism#Self- plagiarism)

• Tự đạo văn cũng là sự vi phạm đạo đức nghiên

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

cứu

TựTự đạođạo vănvăn

• Tự đạo văn (Self-plagiarism) là tái sử dụng một phấn công việc đã công bố của chính mình mà không có trích dẫn [4].

• Trong khoa học, tư đạo văn có thể đề cập như là sự

công bố nhiều lần một nội dung nghiên cứu.

• Trong bài báo khoa học, tự đạo văn có thể xuất hiện • Trong bài báo khoa học, tự đạo văn có thể xuất hiện dưới hình thức tự sao chép lại những đoạn văn hoặc kết quả nghiên cứu của chính mình trong các bài báo trước đó của mình nhưng không hề trích dẫn.

[4]. http://en.wikipedia.org/wiki/Plagiarism#Self-

plagiarism

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

Tự đạo văn Tự đạo văn

• Nhận dạng tự đạo văn thường rất khó khăn bởi vì sự tái sử dụng có giới hạn của những gì đã công bố là được chấp nhận một cách hợp pháp (như là fair use) và một cách đạo đức.[35] đức.[35]

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

[35]. Samuelson, P. (1994). "Self-Plagiarism or Fair Use?" Communications of the ACM, 37(August): 21–25

Tự đạo văn

• Thông thường, các nhà nghiên cứu tái phát biểu (rephrase) và tái công bố (republish) công việc của chính họ nhưng phải trích dẫn.

– Nghiên cứu mới giống từ 50% trở lên với

• Tuy nhiên, có một quy tắc như sau:

nghiên cứu trước đó thì bị từ chối.

– Phản biện (Peer review) thường được thực hiện để

ngăn chặn tự đạo văn

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

• Thỉnh thoảng, các nhà nghiên cứu có thể được nhà bảo trợ nghiên cứu yêu cầu để thực hiện các hành vi phi đạo đức.

• Nhà nghiên cứu có thể làm gì để giữ nguyên • Nhà nghiên cứu có thể làm gì để giữ nguyên

đạo đức?

Biên dịch và giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn

• Có 4 đề nghị được cung cấp trong silde kế

Làm gì nếu bị nhà bảo trợ gây sức ép?

Giáo dục về mục đích mục đích

Giải thích các vướng mắc vướng mắc

Nhấn mạnh: người đi tìm sự thật

Chấm dứt các mối quan hệ

5-36

Biên dịch và giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn

1) giáo dục nhà bảo trợ về mục đích của nghiên cứu, 2) Giải thích vai trò của nhà nghiên cứu như là người

đi tìm sự thật (fact-finder), đi tìm sự thật (fact-finder),

3) Giải thích làm thế nào sự bóp méo sự thật hoặc bẻ gảy sự tin cậy sẽ dẫn đến các vướng mắc trong tương lai, và

4) nếu có các sai lầm khác, kết thúc quan hệ.

Biên dịch và giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn

• Nhà nghiên cứu có thể cố gắng để:

4. Quy trình chung của nghiên cứu khoa học cứu khoa học

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

• Nghiên cứu là một quá trình động. • Hình 3.1 đề nghị quy trình nghiên cứu về quản

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

lý xây dựng

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

• Hình 3.2 trình bày quá trình nghiên cứu nói

chung

Biên soạn & giảng: PGS.TS. Lưu Trường Văn, Đại học Mở TP.HCM

• Khi một phương pháp là được chấp nhận, nghiên cứu được chỉ đạo chặt chẽ nhằm để nghiên cứu được chỉ đạo chặt chẽ nhằm để một n.cứu là hiệu lực tin cậy và khách quan