intTypePromotion=1

Bài giảng Sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất: Chương 4 - Quản lý tài nguyên đất dốc

Chia sẻ: Nguyễn Ngọc Uyên Minh | Ngày: | Loại File: PPTX | Số trang:47

0
127
lượt xem
21
download

Bài giảng Sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất: Chương 4 - Quản lý tài nguyên đất dốc

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài giảng Sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất: Chương 4 - Quản lý tài nguyên đất dốc giới thiệu tới các bạn về các yếu tố ảnh hưởng đến xói mòn đất và phân loại xói mòn, tác hại của xói mòn đất, mức độ xói mòn đất trên vùng đồi núi Việt Nam, biện pháp hạn chế xói mòn đất. Bài giảng hữu ích với các bạn chuyên ngành Môi trường và những ngành có liên quan.

 

 

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Bài giảng Sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất: Chương 4 - Quản lý tài nguyên đất dốc

  1. Chương 4: Quản lý tài nguyên đất dốc
  2. Hiện trạng suy giảm chất lượng tài nguyên đất thế giới • Khoảng 2/3 diện tích đất nông nghiệp trên thế giới đã bị suy thoái nghiêm trọng trong 50 năm qua do xói mòn rửa trôi, sa mạc hoá, chua hoá, mặn hoá, ô nhiễm môi trường, khủng hoảng hệ sinh thái đất. • Khoảng 40% đất nông nghiệp đã bị suy thoái mạnh hoặc rất mạnh, 10% bị sa mạc hoá do biến động khí hậu bất lợi và khai
  3. Hiện trạng suy giảm chất lượng tài nguyên đất thế giới • Tỷ trọng đóng góp gây thoái đất trên thế giới như sau: • - Mất rừng 30%, khai thác rừng quá mức (chặt cây cối làm củi,...) 7%, • - Chăn thả gia súc quá mức 35%, • - Canh tác nông nghiệp không hợp lý 28%, • - Công nghiệp hoá gây ô nhiễm 1%. • Vai trò của các nguyên nhân gây thoái hoá
  4. Hiện trạng suy giảm chất lượng tài nguyên đất thế giới • Xói mòn rửa trôi: Mỗi năm rửa trôi xói mòn chiếm 15% nguyên nhân thoái hoá đất, trong đó nước đóng góp 55,7% vai trò, gió đóng góp 28% vai trò, mất dinh dưỡng đóng góp 12% vai trò. • Trung bình đất đai trên thế giới bị xói mòn 1,8 - 3,4 tấn/ha/năm. Tổng lượng dinh dưỡng bị rửa trôi xói mòn hàng năm là 5,4
  5. Hiện trạng suy giảm chất lượng tài nguyên đất thế giới • Hoang mạc hoá là quá trình tự nhiên và xã hội. Khoảng 30% diện tích trái đất nằm trong vùng khô hạn và bán khô hạn đang bị hoang mạc hoá đe doạ và hàng năm có khoảng 6 triệu ha đất bị hoang mạc hoá, mất khả năng canh tác do những hoạt động của con người.
  6. 1. Xói mòn 1.1. Khái niệm: • Xói mòn ( erosion ) là sự chuyển dời vật lý lớp đất mặt do  nhiều tác nhân khác nhau như: lực của giọt nước mưa, dòng  chảy  trên  bề  mặt  và  qua  chiều  sâu  của  phẫu  diện  đất,  tốc  độ gió và sức kéo của trọng lực. • Quá trình mang đi lớp đất mặt do nước chảy, gió, tuyết hoặc  các tác nhân địa chất khác, bao gồm cả các quá trình sạt lở  do trọng lực. • Quá  trình  di  chuyển  lớp  đất  do  nước  đều  kéo  theo  các  vật  liệu tan và không tan.
  7. Ñeå tính löôïng ñaát xoùi moøn, ngöôøi ta söû duïng phöông trình Wiscehmeir vaø Smith (1976) • A = RKLSCP • • A: Löôïng ñaát bò maát do xoùi moøn (taán/ha/naêm) • R: Ñoäng naêng gaây xoùi moøn (ñoäng naêng cuûa haït möa) • K: Heä soá xoùi moøn ñaát (phuï thuoäc vaøo tính chaát ñaát) hay tính öùng chòu xoùi moøn cuûa ñaát • L: Chieàu daøi söôøn doác •
  8. 1. Xói mòn
  9. 1. Xói mòn 1.2. Nguyên nhân gây ra xói mòn đất: Có 2 tác nhân chủ yếu gây ra xói mòn đất là xói mòn do nước  và  gió  dưới  tác  động  của  các  yếu  tố  tự  nhiên,  xã  hội  và  con  người. a. Xói mòn do gió Thường xảy ra ở những vùng đất có thành phần cơ giới nhẹ như những  vùng đất cát ven biển, đất vùng đồi bán khô hạn. Xói mòn do gió bao gồm các quá trình xói mòn do sức gió thổi 
  10. 1. Xói mòn b. Xói mòn do nước • Là loại xói mòn do sự công phá của những giọt mưa đối với  lớp đất mặt và sức cuốn trôi của dòng chảy trên bề mặt đất. • Đây là loại xói mòn nguy hiểm cho vùng đất dốc khi không  có lớp phủ thực vật, gây ra xói mặt, xói rãnh, xói khe.
  11. 1. Xói mòn c. Xói mòn do trọng lực Do  đặc  tính  vật  lý  của  đất  là  có  độ  xốp,  đất  có  khe  hở  với  nhiều kích thước khác nhau và do lực hút của quả đất, nên đất  có khả năng di chuyển từ tầng đất trên bề mặt xuống các tầng  đất sâu do chính trọng lượng của nó hoặc có thể là đất bị trôi  nhẹ theo khe, rãnh. Hay người ta còn gọi là hiện tượng rửa trôi  đất theo chiều sâu của phẫu diện đất.
  12. 1. Xói mòn d. Xói mòn do hoạt động của con người Nhịp độ tăng trưởng trong cả 2 mặt dân số và phát triển kinh tế  xã hội hiện trong nhiều thập kỉ qua đã làm cạn kiệt các nguồn  tài  nguyên  thiên  nhiên,  đặc  biệt  là  tài  nguyên  đất.  Con  người  hoạt động và xử lý đất khác nhau đã góp phần gây ra xói mòn  đất và xói mòn đất đóng vai trò chủ yếu làm suy thoái đất. Và  nguyên nhân sâu xa nhất là rừng đầu nguồn bị chặt phá bừa
  13. 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến xói mòn đất  và phân loại xói mòn 2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến xói mòn đất Những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng  đến xói mòn đất là:  đất, khí hậu, thủy văn,  địa hình và tác động của con người.
  14. 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến xói mòn đất  a. Khí hậu và phân lo ại xói mòn •. Mưa:  ảnh  hưởng  lớn  nhất  đến  quá  trình  xói  mòn  đất.  quá  trình xói mòn đất bị chi phối bởi các đặc trưng mưa: phân bố  mưa, lượng mưa, cường độ mưa, loại mưa và chế độ mưa.  Yếu tố này tương quan thuận với mức độ xói mòn. Kết quả  quan trắc lượng đất bị xói mòn trên đất trồng chè, độ dốc 80  ở những nơi khác nhau như sau: Bảng 1 : Ảnh h Địaưở ng của lượng m điểm ưa đmưa Lượng ến xói mòn đ (mm) ấtLượng đất xói mòn (tấn/ha/năm) Phú hộ 1500 52 Khải Xuân (Phú Thọ) 1769 58 Di Linh 2041 150 Plâyku 2447 189
  15. 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến xói mòn đất  và phân loại xói mòn a. Khí hậu •. Gió: khi tốc độ gió vượt qua một mức độ nhất định sẽ gây  xói mòn. Động lực gió tác động lên các hạt đất trên bề mặt  làm chúng lăn, va vào các hạt khác, cứ như thế tiếp tục tạo  chuyền.  những  hạt  đất  bị  gió  cuốn  đi    khi  rơi  xuống  tác  động mạnh mẽ hơn vào các hạt khác, tạo nên sự kích thích  chuyển động. sự va chạm cơ học đã bào mòn lớp đất mặt.  Tùy  theo  tốc  độ  gió  có  thể  có  xói  mòn  cục  bộ,  xói  mòn  thường xuyên. •. Cùng bản chất với mưa là tuyết cũng đóng vai tò quan trọng  đối với xói mòn đất. Ở những vùng ôn đới, khi tuyết tan vào  mùa xuân gây xói mòn và rửa trôi rất mạnh.
  16. 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến xói mòn đất  và phân loại xói mòn b. Độ dốc • Độ dốc có tác động đến mọi kiểu xói mòn. Sự phân chia và cường  độ nước chảy sẽ bị chi phối bởi dòng nước chảy đều bị chi phối  bởi độ dốc. Những đặc trưng dốc có liên quan đến xói mòn là độ  sâu của dốc, chiều dài dốc và hình dạng dốc. • Theo nhiều nghiên cứu về xói mòn  ở Việt Nam thì quá trình xói  mòn  có  thể  xuất  hiện  từ  độ  dốc  30  .  Nếu  độ  dốc  tăng  2  lần thì  cường độ xói mòn tăng hơn 4 lần, nếu chiều dài sườn dốc tăng 2  lần thì xói mòn tăng 2­2,5 lần. • Mức độ xói mòn theo độ dốc: Ø
  17. 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến xói mòn đất  và phân loại xói mòn b. Độ dốc Địa điểm và  Đất bị mất Loại đất Cây trồng Độ dốc năm nghiên  Tác giả (tấn/ha/năm) cứu 3 96 Tây Nguyên  Nguyễn  Bazan Chè 1 tuổi 6 211 (1978­1982) Quang Mỹ 15 305 10 37 Sông Cầu  15 85 (1966­1968) 25 146 Đất Feralite  Rừng thưa 12 37 Bùi Ngạnh vàng đỏ   22 158 Hữu Dũng  31 184 ( 1975­1980) Bảng 2: Ảnh hưởng của độ dốc đến xói mòn  41 229
  18. 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến xói mòn đất  và phân loại xói mòn b. Độ dốc • Chiều dài sườn dốc: nếu chiều dài sườn dốc tăng 2 lần thì  lượng đất bị mất sẽ tăng lên 7­8 lần. • Hình  dạng  dốc:  tác  động  của  độ  nghiêng  dốc  và  chiều  dài  dốc thường thay đổi lớn do các cấu tử địa hình lồi lõm, và  do đó ảnh hưởng tới hình dạng dốc tác động tới xói mòn đất  do bị  ảnh hưởng của số lượng và tốc độ dòng chảy bề mặt.  Hình  dạng  dốc  có  thể  lồi,  dạng  lõm,  đồng  nhất  và  lồi  lõm  phức tạp.
  19. 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến xói mòn đất  và phân loại xói mòn b. Độ dốc • Chiều dài sườn dốc: nếu chiều dài sườn dốc tăng 2 lần thì  lượng đất bị mất sẽ tăng lên 7­8 lần. • Hình  dạng  dốc:  tác  động  của  độ  nghiêng  dốc  và  chiều  dài  dốc thường thay đổi lớn do các cấu tử địa hình lồi lõm, và  do đó ảnh hưởng tới hình dạng dốc tác động tới xói mòn đất  do bị  ảnh hưởng của số lượng và tốc độ dòng chảy bề mặt.  Hình  dạng  dốc  có  thể  lồi,  dạng  lõm,  đồng  nhất  và  lồi  lõm  phức tạp.
  20. 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến xói mòn đất  và phân loại xói mòn c. Mức độ che phủ của cây:

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản