1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN
KHOA Y DƯỢC
BÀI GIẢNG
TAI MŨI HỌNG
TÀI LIỆU LƯU HÀNH NỘI BỘ
Năm 2021
2
BỆNH HỌC TAI GIA
1. Viêm tai gia cp tnh
1.1 Đi cương: Viêm tai gia cp tnh l bnh thưng gp, nhiu nht tr
em trong nhim khun đưng hô hp trên, nht l khi b si, cm, bch hu,
ho g... din bin trong thi gian dưi 3 tun.
Nu không đưc điu tr kp thi v đng phương php th bnh thưng
dn ti bin chng nguy him như:
- Viêm tai gia mn tnh.
- Viêm tai xương chm.
- Cc bin chng ni s như: viêm mng no, p xe no.
- Cc bin chng mch mu: viêm tc tnh mch bên.
- Liêt dây VII ngoi vi.
1.2. Phân loi.
- Viêm tai gia cp tnh xut tit dch thm.
- Viêm tai gia cp tnh xung huyt.
- Viêm tai gia cp tnh c m.
1.3. Viêm tai gia cp tnh c m.
1.3.1. Nguyên nhân.
* Viêm nhim cp tnh mi hng.
- Xut hin sau cc bnh như: cm, si hoc sau cc bnh như viêm
mi, viêm xoang, viêm V.A, viêm amidan, u vm mi hng.
- Nht mche mi sau đ qu lâu.
- Căn nguyên vi khun: thưng do S. pneumoniae, H. influenzae, M.
catarrhalis,
S. aureus.
* Sau chn thương: gây rch, thng mng nh như ngoy tai bng vt
cng, chn thương do ting n, sc p...
1.3.2. Triu chng.
Triu chng ca viêm tai gia cp tnh thay đi nhiu tu theo nguyên
nhân gây bnh, tnh trng cơ th. Th đin hnh ca viêm tai gia cp tnh c
m tr em, din bin qua hai giai đon:
3
Hnh 1.Mng nh bnh thưng
* Giai đoan khi pht: chưa c m trong hm nh.
- Ton thân: bnh nhân trưc đ my ngy đang b viêm mi hng:
chy mi v ngt mi. Đt nhiên b st cao 390- 400 C
- Cơ năng: đau tai, lc đu nga, tc tai, sau đau tai d di, nghe
km.
- Thc th: khm mng nh b xung huyt đ gc sau trên hoc dc
cn xương ba hoc vng mng chng (Shrapnell).
* Giai đon ton pht:
Thưng qua hai thi k: thi k m v thi k v m.
Thi k m (mng nh chưa v):
+ Triu chng cơ năng:
- St cao 390C- 400C ko di, th
trng mt mi, kh ng, st
cân... c th co git, mt l.
- Ri lon tiêu ho l triu chng
thưng gp, nht l hi nhi: a
chy, sng phân hoc nôn tr,
đy bng, km theo c ri lon
tiêu ho: vi t l 70-80% tr
nh đi ngoi sng phân v đi
nhiu ln, thuc chng ri lon
tiêu ho t c kt qu ch khi khi
gii quyt nguyên nhân viêm tai
gia.
- Đau tai: đau tai d di ngy cng
tăng,
Hnh 2: m trong thng tai
đau sâu trong tai, đau theo nhp đp, đau lan ra vng thi dương v
sau tai lm cho bnh nhân không ng đưc, em b quy khc, b ăn,
b b, tr nh vt v, co git quy khc, tay ngoy vo tai đau, hoc
lc đu.
+ Triu chng thc th:
4
- Khm mng nh: ton b mng nh n đ, không nhn thy cn xương
ba, mu ngn xương ba v nn sng. mc đ nng hơn mng nh
phng lên như mt knh đng h. Đim phng nht thưng khu tr
pha sau.
- Khm mi hng: bnh nhân đang c viêm mi hng cp tnh.
Hình 3. ton b mng nh n đ
Thi k v m (mng nh b v): thưng xut hin vo ngy th 4.
+ Triu chng cơ năng: gim dn, ht đau tai, nhit đ ton thân gim, em
b chu chơi, ht quy khc.
+ Triu chng thc th: ng tai đy m, lau sch thy l thng mng nh, l
thng s khc nhau tu theo mng nh c đưc chch rch hay không?
- Nu chch: l thng s rng v gc sau dưi mng nh s ht phng.
- Nu không chch đ mng nh t v th l thng c th bt c ch
no, b dy nham nh.
Hnh 4. Mng nh thng
1.3.3. Chn đon: Da vo triu chng lâm sng hai giai đon ca bnh.
1.3.4. Bin chng.
C nhiu bin chng nguy him như viêm tai xương chm, viêm tai
trong, viêm mng no, viêm no v lit dây VII ngoi vi...
1.3.5. Điu tr: Tu tng giai đon m c thi đ điu tr ph hp.
* Giai đon khi pht: ch yu điu tr mi, hng.
5
- Chng ngt tc mi: ti lp li s thông thong ca mi v cc l
thông mi xoang đ đm bo dn lưu cho cc xoang viêm, gim s
chênh lch v p lc gia trong xoang v hc mi.
- Lm ht chy mi.
- Chng viêm nhim.
- Phng ti pht viêm mi xoang.
C th:
- R mi: bng cc thuc co mch lm cho mi thông thong. Trưc
khi r mi cn x mi đ tng cc cht xut tit đng trong mi
(Ephedrin, Napthasolin, du Gômênon) ngy r t 5-10 ln.
- Xông thuc: bng cch hit hơi nưc nng c mang thuc, hơi nng c
tc dng gim xung huyt niêm mc mi, to điu kin cho thuc c
th thm vo cc khe k ca mi v c th thm vo xoang qua cc l
thông mi xoang. Cc thuc dng đ xông l du khuynh dip, du
Gômênon, du gi thi gian xông t 5-10 pht.
- Kh dung mi: phi c my kh dung. My tc đng phân tn dung
dch thuc thnh nhng ht nh (t 1-10m) ho tan trong không kh.
Thuc đưa vo cơ th theo đưng kh dung c tc dng gp 5 ln so
vi đưng ung hoc đưng tiêm, do đ dng liu lưng c th gim
xung, khi lưng dng l 5ml.
- L liu php: bng tia hng ngoi v sng ngn
Ton thân:
- Khng sinh thưng đưc s dng l loi gram (+): Amoxilin, Co-
trimazole hoc Erytromycin.
- Chng viêm, gim đau.
- Nâng d cơ th bng cc loi sinh t
Ti tai: r tai Glyxerin bôrat 3%, Otipax...
* Giai đon ton pht.
- Luôn theo di v chch mng nh đng lc: nu bnh nhân đn đ v
m th phi lm thuc tai hng ngy: lau sch m v r thuc khng
sinh kt hp vi điu tr mi, hng.
- Khng sinh ton thân.
- Chng viêm.
- Nâng đ cơ th.
1.4. Viêm tai gia cp tnh xut tit dch thm.
Viêm tai gia cp tnh dch thm ngy cng hay gp, c ngưi ln
v tr em.
1.4.1. Nguyên nhân.