Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường ĐH CN Tp.HCM
Mail: buitoan.hui@gmail.com
DĐ: 0986 785 984 Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản
Khái niệm và phân loại về chứng khoán
Chứng khoán nợ - Trái phiếu
Chứng khoán vốn - Cổ phiếu
Chứng khoán phái sinh
2
Nội dung chính
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản 3
Khái niệm chứng khoán
Chứng khoán là chứng chỉ hoặc bút toán ghi sổ
xác nhận các quyền và lợi ích hợp pháp của người
sở hữu chứng khoán đối với tài sản hoặc vốn của
tổ chức phát hành.
Chứng khoán là công cụ thể hiện quyền sở hữu
trong một công ty (cổ phiếu), quyền chủ nợ đối
với một công ty, một Chính phủ hay một chính
quyền địa phương (trái phiếu) và các công cụ
khác phát sinh trên cơ sở những công cụ đã có
(công cụ phái sinh)
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản 4
Phân loại chứng khoán
Caên cöù vaøo noäi dung chöùng khoaùn:
Chöùng khoaùn nôï: Do Nhaø nöôùc, chính quyền
địa phương hoaëc caùc doanh nghieäp phaùt haønh khi
caàn huy ñoäng voán cho caùc muïc ñích taøi trôï daøi
haïn (traùi phieáu).
Chöùng khoaùn voán: Laø giaáy chöùng nhaän söï goùp
voán kinh doanh vaøo coâng ty coå phaàn (caùc loaïi coå
phieáu).
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản 5
Phân loại chứng khoán
Caên cöù vaøo hình thöùc chöùng khoaùn:
Chöùng khoaùn voâ danh: Khoâng coù ghi teân
ngöôøi sôû höõu treân caùc coå phieáu, traùi phieáu.
Chöùng khoaùn kyù danh: Laø loaïi chöùng khoaùn
maø teân ngöôøi sôû höõu ñöôïc löu giöõ trong hoà sô
cuûa chuû theå phaùt haønh vaø treân chöùng khoaùn.
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản 6
Phân loại chứng khoán
Caên cöù vaøo lôïi töùc chöùng khoaùn:
Chöùng khoaùn coù lôïi töùc oån ñònh: Laø loaïi
chöùng khoaùn ñöôïc höôûng lôïi töùc oån ñònh theo
tyû leä laõi suaát tính treân meänh giaù chöùng khoaùn,
nhö traùi phieáu vaø coå phieáu öu ñaõi.
Chöùng khoaùn coù lôïi töùc khoâng oån ñònh:Điển
hình là cổ phiếu thường.
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản 7
Phân loại chứng khoán
Vậy về cơ bản, chứng khoán gồm:
Trái phiếu
Cổ phiếu thường (CP phổ thông)
Cổ phiếu ưu đãi
Chứng chỉ quỹ
Chứng khoán phái sinh
…
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản 8
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản
Chứng khoán nợ (Trái phiếu)
Nội dung chính:
Khái niệm
Đặc điểm
Điều kiện phát hành trái phiếu ở VN hiện nay
Phân loại
Lợi tức và rủi ro của trái phiếu
Định giá và các nhân tố ảnh hưởng tới giá trái
phiếu
9
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản
Khái niệm trái phiếu
Laø moät loaïi chöùng khoaùn xaùc nhaän moät khoaûn
voán cho vay vaø quyeàn ñöôïc höôûng möùc thu nhaäp
theo ñònh kỳ,ngöôøi mua traùi phieáu laø chuû nôï cuûa
ñôn vò phaùt haønh vaø seõ ñöôïc hoaøn laïi voán khi ñeán
kyø haïn.
Hay:
Trái phiếu là một hợp đồng nợ dài hạn được ký
kết giữa chủ thể phát hành (chính phủ, chính
quyền địa phương hay doanh nghiệp) và người
cho vay, đảm bảo một sự chi trả lợi tức định kỳ và
hoàn lại vốn gốc cho người cầm trái phiếu ở thời
điểm đáo hạn.
10
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản
Đặc điểm của trái phiếu
Mệnh giá:
Là giá ghi trên trái phiếu, là số tiền được trả lại
vào thời điểm đáo hạn.
Ở Việt Nam, mệnh giá của trái phiếu được ấn
định là 100.000đ và các mệnh giá khác là bội
số của 100.000đ
Mệnh giá TP =
11
Số vốn huy động
Số trái phiếu phát hành
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản
Đặc điểm của trái phiếu
Thời hạn
Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước:
Từ 1 – 5năm: TP ngắn hạn
Từ 5 – 10 năm: TP trung hạn
Từ trên 10 năm : TP dài hạn
12
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản
Đặc điểm của trái phiếu
Vậy về cơ bản, trái phiếu có một số đặc điểm chính:
Trái phiếu là một loại giấy nợ do Chính phủ
, doanh
nghiệp, chính quyền địa phương phát hành;
Trái phiếu có xác định thời hạn đáo hạn;
Mệnh giá được hoàn trả khi trái phiếu đáo hạn;
Tiền lãi được hưởng theo từng kỳ nhất định;
Khi công ty bị giải thể thanh lý tài sản, người cầ
m
trái phiếu được ưu tiên trả nợ trước cổ đông.
13
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản
Điều kiện phát hành trái phiếu ở VN hiện nay
Là công ty cổ phần, công ty TNHH, doanh nghiệp Nhà nướ
c
có mức vốn điều lệ đã góp tại thời điểm đang kí phát hành tố
i
thiểu là 10 tỷ đồng Việt Nam
Hoạt động kinh doanh của năm liền trước năm đang ký phá
t
hành phải có lãi, đồng thời không có lỗ lũy kế đế
n năm đang
ký chào bán, không có các khoản nợ phải trả quá hạn trên 1
năm
Có phương án phát hành, phương án sử dụng và trả nợ vố
n thu
được từ đợt phát hành trái phiếu
Có cam kết thực hiện nghĩa vụ của tổ chức phát hành đối vớ
i
nhà đầu tư về điều kiện phát hành, thanh toán, bảo đảm quyề
n
và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư và các điều kiện khác.
14
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản
Phân loại trái phiếu
Căn cứ vào hình thức phát hành:
Trái phiếu vô danh: là loại trái phiếu không
ghi tên người sở hữu trên trái phiếu cũng như
vào sổ của công ty phát hành.
Trái phiếu ký danh: là loại trái phiếu có ghi
tên trái chủ trên phiếu cũng như vào sổ sách
của công ty phát hành.
15
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản
Phân loại trái phiếu
Căn cứ vào chủ thể phát hành
Trái phiếu Chính phủ và Trái phiếu chính
quyền địa phương;
Trái phiếu công ty.
16
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản 17
Trái phiếu
Trái phiếu c.ty TP CP và Chính quyền
địa phương
TP
thế
chấp
TP
thu
nhập
TP
tín
chấp
TP có
k/n
CPT
TP
Kho
bạc
TP
đô
thị
TP cơ
quan
NN
TPKB ngắn
hạn: tài trợ cho
các chi phí đột
xuất
TPKB trung và
dài hạn: tài trợ
cho các hoạt động
điều hành và trả
lại cho nợ quốc
gia
Tài trợ
cho các
công trình
XD và
các DA #.
Tài trợ
cho các
hoạt
động và
dự án Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản
Phân loại trái phiếu
Căn cứ vào lợi tức trái phiếu:
Trái phiếu có lãi suất ổn định: là loại trái phiếu có
lãi suất được trả theo định kỳ, thông thường theo
nửa năm hoặc một năm một lần.
Trái phiếu chiết khấu: là loại không trả lãi hàng
năm, được bán với giá thấp hơn mệnh giá.
Trái phiếu lãi suất thả nổi: là loại trái phiếu mà lãi
suất của nó được điều chỉnh theo sự thay đổi của
lãi suất thị trường.
18
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản
Phân loại trái phiếu
Ngoài ra, còn có một số loại trái phiếu khá
như:
Trái phiếu có thể chuộc lại: Trái phiếu này có kè
m
điều khoản được công ty chuộc lại sau một thờ
i
gian với giá chuộc lại thường cao hơn mệnh giá
.
Nhà đầu tư có thể chọn lựa để chấp nhận sự chuộ
c
lại của công ty hay không.
Trái phiếu quốc tế: là giấy nợ được Chính phủ
hoặc doanh nghiệp phát hành ra trên thị trường vố
n
quốc tế để huy động vốn đầu tư bằng ngoại tệ.
19
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản
Lợi tức và rủi ro của trái phiếu
Lợi tức của trái phiếu:
Nhà đầu tư mua trái phiếu được hưởng lợi tức từ
các nguồn sau:
Tiền lãi định kỳ (trái tức)
Chênh lệch giá
Lãi của lãi (trong trường hợp nhà đầu tư lĩnh
tiền lãi định kỳ và tái đầu tư ngay).
20
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản
Lợi tức và rủi ro của trái phiếu
Rủi ro của trái phiếu
Trên thị trường chứng khoán, trái phiếu được đánh giá
là loại hàng hóa ít rủi ro nhất. Tuy vậy, đầu tư vào
trái phiếu vẫn có thể gặp một số rủi ro như:
Rủi ro lãi suất
Rủi ro tái đầu tư
Rủi ro thanh toán
Rủi ro lạm pháp
Rủi ro tỷ giá hối đoái
Rủi ro thanh khoản
21
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản
Các nhân tố ảnh hưởng tới giá trái phiếu
Khả năng tài chính của người cung cấp trái
phiếu
Thời gian đáo hạn
Dự kiến về lạm phát
Biến động lãi suất thị trường
Thay đổi tỷ giá hối đoái
22
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản 23
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản 24
Định giá trái phiếu
Định giá trái phiếu có kỳ hạn được hưởng lãi:
Đặc điểm chính của trái phiếu:
Trái phiếu có xác định thời hạn đáo hạn;
Tiền lãi được hưởng theo từng kỳ nhất định;
Mệnh giá được hoàn trả khi trái phiếu đáo hạn.
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản 25
Định giá trái phiếu
Định giá trái phiếu có kỳ hạn được hưởng lãi:
Giá trái phiếu bằng giá trị hiện tại của toàn bộ
dòng tiền thu nhập từ trái phiếu trong tương lai,
được xác định như sau:
n
n
rM
r
r
CP
1
11
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản 26
Định giá trái phiếu
Định giá trái phiếu có kỳ hạn được hưởng lãi:
Trong đó:
M là mệnh giá trái phiếu;
n là số thời gian trái phiếu còn lưu hành cho đến
khi đáo hạn;
C là lãi cố định được hưởng cho đến khi đáo hạn;
P là giá của trái phiếu;
r là tỷ suất sinh lời của nhà đầu tư hay l
ãi
suất trên thị trường tài chính.
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản 27
Định giá trái phiếu
Định giá trái phiếu có kỳ hạn được hưởng lãi:
Nếu trái phiếu thanh toán lãi nửa năm 1 lần
n
n
r
M
r
r
C
P
2
2
2
1
2
2
11
2
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản 28
Định giá trái phiếu
Định giá trái phiếu có kỳ hạn được hưởng lãi:
Một trái phiếu được phát hành có mệnh giá là 1 triệu
đồng, thời hạn 5 năm, lãi suất huy động là 12%/năm, nửa
năm trả lãi một lần, trái phiếu đã phát hành cách nay 2
năm. Xác định giá bán trái phiếu trên thị trường, nếu lãi
suất theo thị trường là 10%.
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản 29
Định giá trái phiếu
Định giá trái phiếu có kỳ hạn được hưởng lãi:
Các đặc tính của trái phiếu của một công ty
được cho như sau: mệnh giá 1.000.000 đ, lãi
suất trái phiếu 10%, thời hạn là 12 năm. Trái
phiếu được thanh toán lãi định kỳ vào cuối mỗi
năm. Nếu lãi suất thị trường là 15% thì giá trái
phiếu là bao nhiêu?
Bài giảng môn: Thị trường tài chính
Giảng viên: Bùi Ngọc Toản 30
Định giá trái phiếu
Định giá trái phiếu có kỳ hạn được hưởng lãi:
Một trái phiếu có mệnh giá là 1,000,000đ lãi suất trái
phiếu (coupon lãi suất) là 10%/năm, ngày phát hành trái
phiếu là 6/6/2010, ngày đáo hạn của trái phiếu này là
6/6/2025. Lãi suất mong đợi của nhà đầu tư trái phiếu là
15%/năm. Tính giá trái phiếu nói trên vào ngày
6/6/2020 biết rằng nhà đầu tư trái phiếu được hưởng lãi
định kỳ hàng năm và được hoàn lại vốn gốc bằng mệnh
giá khi trái phiếu đáo hạn.