Bài giảng Thị trường và các định chế tài chính: Chương 7 - TS. Phan Đặng My Phương

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, sự phát triển của thị trường tài chính đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng và ổn định kinh tế. Bên cạnh các ngân hàng truyền thống, các định chế tài chính phi ngân hàng đang ngày càng khẳng định vị thế và tầm quan trọng của mình trong hệ thống tài chính. Chúng không chỉ đa dạng hóa các kênh phân bổ vốn mà còn cung cấp nhiều dịch vụ chuyên biệt, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nền kinh tế. Tài liệu này cung cấp cái nhìn tổng quan về các định chế này, tập trung vào bản chất, chức năng và vai trò của chúng, đặc biệt nhấn mạnh vào các loại hình như công ty bảo hiểm và quỹ hưu trí, qua đó làm rõ cơ chế hoạt động và đóng góp của chúng đối với sự vận hành của thị trường tài chính.

Sinh viên chuyên ngành kinh tế, tài chính, ngân hàng và các nhà nghiên cứu quan tâm đến cấu trúc và hoạt động của các định chế tài chính phi ngân hàng.

Tài liệu này cung cấp một phân tích chuyên sâu về các định chế tài chính phi ngân hàng, một thành phần không thể thiếu của thị trường tài chính hiện đại. Khởi đầu bằng việc định nghĩa, tài liệu làm rõ rằng các định chế này là các trung gian tài chính không thực hiện đầy đủ các hoạt động ngân hàng truyền thống như nhận tiền gửi và cung cấp dịch vụ thanh toán. Thay vào đó, chúng tập trung vào các chức năng chuyên biệt, được phân loại thành hai nhóm chính: các định chế tiết kiệm theo hợp đồng bao gồm công ty bảo hiểm và quỹ hưu trí, cùng với các định chế đầu tư như công ty tài chính, quỹ tương hỗ và công ty chứng khoán. Tài liệu đi sâu vào đặc điểm hoạt động của các định chế tiết kiệm theo hợp đồng, giải thích cách chúng huy động vốn dưới dạng các khoản thu định kỳ và thực hiện chi trả khi có sự kiện theo hợp đồng. Một phần trọng tâm là về công ty bảo hiểm nhân thọ, mô tả chi tiết hoạt động nhằm cung cấp sự bảo vệ tài chính cho người đóng phí trước các rủi ro sinh mạng, với hai loại hợp đồng chính là bảo hiểm kỳ hạn và bảo hiểm trọn đời. Hơn nữa, tài liệu còn phân tích các nguồn vốn đa dạng của các công ty bảo hiểm nhân thọ, bao gồm phí bảo hiểm, hợp đồng đầu tư bảo lãnh, tài khoản riêng biệt, vốn chủ sở hữu và thu nhập từ đầu tư. Cách thức sử dụng vốn cũng được trình bày rõ ràng, với các khoản đầu tư vào chứng khoán chính phủ, trái phiếu công ty, cổ phiếu công ty, đầu tư bất động sản và cho vay thế chấp, thể hiện vai trò quan trọng của các định chế này trong việc luân chuyển và phân bổ vốn trong nền kinh tế. Sự hiểu biết về các định chế này là cần thiết để đánh giá toàn diện bức tranh tài chính và các kênh huy động, sử dụng vốn hiệu quả.