Bài giảng Thị trường và các định chế tài chính: Chương 6 - TS. Phan Đặng My Phương

Trong hệ thống tài chính hiện đại, các định chế tài chính đóng vai trò trung tâm trong việc luân chuyển vốn, và ngân hàng thương mại (NHTM) là một trong những loại hình quan trọng nhất. Tài liệu này cung cấp cái nhìn tổng quan về Ngân hàng Thương mại, một chủ thể không thể thiếu trên thị trường tài chính, đặc biệt là trong khóa học FIN2001. Mục tiêu là trình bày các khái niệm cơ bản, làm rõ các chức năng đa dạng mà NHTM thực hiện, từ huy động vốn đến cung cấp dịch vụ thanh toán và các nghiệp vụ tài chính phức tạp khác. Đồng thời, nghiên cứu sẽ phân tích cấu trúc nguồn vốn của NHTM, yếu tố then chốt quyết định năng lực hoạt động và sự ổn định của chúng trong nền kinh tế.

Sinh viên ngành Kinh tế, Tài chính, Ngân hàng; các nhà nghiên cứu và chuyên gia tài chính quan tâm đến hoạt động của ngân hàng thương mại.

Chương này đi sâu vào phân tích vai trò thiết yếu của ngân hàng thương mại (NHTM) trong nền kinh tế và trên thị trường tài chính. Trước hết, tài liệu định nghĩa NHTM là một định chế tài chính trung gian thuộc nhóm trung gian tiền gửi, hoạt động với mục tiêu lợi nhuận thông qua việc thực hiện các nghiệp vụ ngân hàng và kinh doanh đa dạng theo quy định của pháp luật. NHTM được đặc trưng bởi mô hình kinh doanh đa năng, khả năng cung cấp danh mục dịch vụ tài chính rộng rãi nhất và nắm giữ nguồn lực tài chính to lớn. Các chức năng chính của NHTM được trình bày bao gồm huy động tiền gửi từ mọi tác nhân trong nền kinh tế, cung cấp vốn vay cho các hoạt động sản xuất kinh doanh và tiêu dùng, cũng như thực hiện các dịch vụ thanh toán hộ qua tài khoản. Ngoài ra, tài liệu còn liệt kê các chức năng mở rộng khác như quản lý tiền mặt, bảo hiểm, môi giới tài chính, bảo lãnh và nghiệp vụ ngân hàng đầu tư. Tiếp theo, chương trình bày chi tiết các nguồn vốn quan trọng của NHTM, bao gồm tài khoản tiền gửi – phân loại thành tiền gửi giao dịch, tiền gửi tiết kiệm và tiền gửi có kỳ hạn – mỗi loại có đặc điểm về lãi suất và khả năng sử dụng khác nhau. Các nguồn vốn đi vay, bao gồm vay ngắn hạn từ liên ngân hàng, Ngân hàng Trung ương và hợp đồng mua lại, cùng với vay dài hạn thông qua phát hành trái phiếu, cũng được đề cập. Cuối cùng, vốn chủ sở hữu của ngân hàng được xác định là một thành phần không thể thiếu. Việc hiểu rõ các khái niệm, chức năng và nguồn vốn này là vô cùng quan trọng để đánh giá năng lực hoạt động và đóng góp của NHTM vào sự phát triển ổn định của thị trường tài chính.