Bài giảng Thiết kế tính toán động cơ ô tô: Chương 7 - TS. Nguyễn Duy Tiến

Trong ngành kỹ thuật cơ khí, đặc biệt là trong các hệ thống động cơ và máy móc, ma sát và hao mòn là những thách thức không thể tránh khỏi, gây tổn thất năng lượng đáng kể, giảm hiệu suất và rút ngắn tuổi thọ thiết bị. Để đối phó với những vấn đề này, hệ thống bôi trơn đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan về tầm quan trọng của bôi trơn trong việc giảm thiểu ma sát và hao mòn, cũng như các nguyên tắc cơ bản và chức năng thiết yếu của chúng. Mục tiêu là làm nổi bật sự cần thiết của việc lựa chọn và duy trì hệ thống bôi trơn phù hợp để đảm bảo vận hành ổn định và hiệu quả cho các loại máy móc.

Kỹ sư cơ khí, kỹ thuật viên ô tô, sinh viên ngành kỹ thuật, và những người quan tâm đến vận hành và bảo dưỡng máy móc, động cơ.

Tài liệu đi sâu vào chi tiết về hệ thống bôi trơn, bắt đầu bằng việc phân tích những tác hại nghiêm trọng của ma sát trực tiếp giữa các bề mặt kim loại trong máy móc, từ việc tăng nhiệt độ gây chảy dính và bong tróc, đến giảm độ bền chi tiết và tổn hao năng lượng. Nghiên cứu chỉ ra rằng 85-90% các sự cố máy móc là do hao mòn, làm nổi bật tầm quan trọng của bôi trơn. Các chức năng chính của hệ thống bôi trơn được trình bày bao gồm giảm hệ số ma sát, làm mát, tẩy rửa bề mặt, chống rỉ sét, ăn mòn hóa học, chống mòn khi khởi động, bao kín khe hở (đặc biệt là piston-xylanh) và giảm chấn.

Phần tiếp theo tập trung vào các phương pháp phân loại dầu nhớt và tiêu chuẩn kỹ thuật phổ biến. Độ nhớt SAE được giải thích là chỉ số phân loại dầu dựa trên độ nhớt ở các điều kiện nhiệt độ khác nhau, bao gồm dầu đơn cấp và đa cấp, nhấn mạnh khả năng hoạt động ở phạm vi nhiệt độ rộng hơn của dầu đa cấp. Tiêu chuẩn API (American Petroleum Institute) được giới thiệu như một chỉ số đánh giá chất lượng dầu nhớt cho động cơ xăng (ký hiệu S) và động cơ diesel (ký hiệu C), với cấp chất lượng tăng dần theo chữ cái. Các tiêu chuẩn khác như ACEA, ILSAC và JASO cũng được đề cập. Tài liệu cũng mô tả các loại hình hệ thống bôi trơn trên động cơ, bao gồm bôi trơn vung té, bôi trơn cưỡng bức (cácte ướt và cácte khô) và bôi trơn bằng cách pha dầu vào nhiên liệu, cung cấp cái nhìn toàn diện về cấu tạo và nguyên lý hoạt động. Việc lựa chọn dầu nhớt phù hợp theo khuyến nghị của nhà sản xuất động cơ về chỉ số SAE và API là yếu tố then chốt để kéo dài tuổi thọ và nâng cao hiệu suất vận hành của máy móc.