BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LẠC HỒNG
BÀI GIẢNG
THUẾ
TRẦN VĂN QUYỀN
Tháng 4 năm 2024
74
LỜI NÓI ĐẦU
Ngày nay trong nền kinh tế thị trường, thuế không chỉ đơn thuần là nguồn thu
ngân sách nhà nước, sức lan tỏa và mức độ ảnh hưởng của thuế ngày càng sâu, rộng
đến mọi thành phần của xã hội. Đối với sinh viên thuộc khối ngành kinh tế, thuế là
môn học rất cần thiết. Tuy nhiên việc nghiên cứu môn thuế của sinh viên thường gặp
khó khăn khi các giáo trình thuế nhanh chóng bị lỗi thời do sự thay đổi thường xuyên
của chính sách thuế.
Cuốn giáo trình này ra đời với mục đích hệ thống hóa kiến thức về thuế, cập
nhật và chỉnh lý thường xuyên chính sách thuế, đáp ứng nhu cầu học tập và nghiên
cứu của sinh viên một cách thuận tiện với chi phí tham khảo tài liệu hợp lý nhất.
Mặc dù tập thể tác giả đã cố gắng, song trong quá trình biên soạn không tránh
khỏi sai sót, khiếm khuyết nhất định. Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các
bạn sinh viên, các đồng nghiệp, các nhà nghiên cứu, các doanh nghiệp để lần chỉnh lý
sau được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cám ơn sự quan tâm của quý bạn đọc.
Thư góp ý xin gửi về địa chỉ:
Khoa Tài chính – Kế toán trường Đại học Lạc Hồng
Số 10 Huỳnh Văn Nghệ, Phường Bửu Long, TP. Biên Hòa, Tỉnh Đồng Nai.
Điện thoại: 0919.571.988
Email: quyentckt3979@gmail.com
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ............................................................................................................... II
MỤC LỤC .................................................................................................................... III
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THUẾ ....................................................................... 1
1.1
KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA THUẾ ....................................... 1
1.1.1
Khái niệm ........................................................................................................... 1
1.1.2
Các đặc trưng cơ bản của thuế ......................................................................... 1
1.1.2.1
Tính chất bắt buộc. ..................................................................................... 1
1.1.2.2
Tính chất không bồi hoàn trực tiếp, riêng biệt. ....................................... 2
1.1.2.3
Chỉ dùng cho chi tiêu công. ........................................................................ 2
1.2
BẢN CHẤT VÀ VAI TRÕ CỦA THUẾ ................................................................ 2
1.2.1
Bản chất của thuế. ............................................................................................. 2
1.2.2
Vai trò của thuế trong nền kinh tế thị trường. ............................................... 2
1.3
CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CẤU THÀNH LUẬT THUẾ ......................................... 3
1.4
PHÂN LOẠI THUẾ ................................................................................................. 3
1.4.1
Phân theo phương thức huy động của thuế ..................................................... 3
1.4.2
Phân theo đối tượng của thuế ............................................................................ 4
1.4
3 Phân theo tính chất của thuế ................................................................................ 4
1.5
CÁC TIÊU THỨC XÂY DỰNG HỆ THỐNG THUẾ. ......................................... 5
1.5.1
Công bằng. ......................................................................................................... 5
1.5.2
Hiệu quả ............................................................................................................. 5
1.5.3
Ổn định và linh hoạt .......................................................................................... 5
1.5.4
Nhất quán, phù hợp với thực tiễn và thông lệ Quốc tế .................................. 5
1.6
TÁC ĐỘNG KINH TẾ CỦA THUẾ. ..................................................................... 6
1.6.1
Tác động đến giá cả và sản lượng cung - cầu ................................................... 6
1.6.2
Tác động đến thương mại Quốc tế .................................................................... 6
1.6.3
Tác động đến thu nhập và phân phối lại thu nhập ......................................... 6
1.7
HỆ THỐNG THUẾ HIỆN HÀNH ĐỐI VỚI CÁC HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT
KINH DOANH. .............................................................................................................. 7
1.7.1
Các loại thuế doanh nghiệp sản xuất nông nghiệp phải nộp ......................... 7
1.7.2
Các loại thuế doanh nghiệp khai thác tài nguyên phải nộp ........................... 7
1.7.3
Các loại thuế doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa rồi bán trong nước phải nộp
. ..................................................................................................................................... 8
1.7.4
Các loại thuế doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh khác phải nộp ................. 9
CHƯƠNG 2 THUẾ XUẤT KHẨU VÀ THUẾ NHẬP KHẨU ........................................... 10
2.1
KHÁI NIỆM ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÕ ............................................................. 10
2.1.1
Khái niệm ......................................................................................................... 10
2.1.2
Đặc điểm ........................................................................................................... 11
2.1.3
Vai trò .............................................................................................................. 11
2.1.3.1
Thiết lập hàng rào thuế quan nhằm bảo hộ nền sản xuất trong nước 11
2.1.3.2
Góp phần kiểm soát hoạt động xuất khẩu và nhập khẩu ...................... 11
2.1.3.3
Góp phần thu hút vốn đầu tư nước ngoài. ............................................... 12
2.1.3.4
Tạo nguồn thu cho ngân sách Nhà nước. ................................................ 12
2.2
NGƯỜI NỘP THUẾ, ĐỐI TƯỢNG CHỊU THUẾ ............................................ 12
2.2.1
Người nộp thuế ................................................................................................. 12
2.2.2
Đối tượng chịu thuế, đối tượng không thuộc diện chịu thuế ......................... 13
2.3
CĂN CỨ VÀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH THUẾ ..................................................... 33
2.3.1
Đối với thuế xuất khẩu .................................................................................... 33
2.3.1.1
Phương pháp tính thuế.............................................................................. 33
2.3.1.2
Căn cứ tính thuế........................................................................................ 34
2.3.2
Đối với thuế nhập khẩu ................................................................................... 34
2.3.2.1
Phương pháp tính thuế.............................................................................. 35
2.3.2.2
Căn cứ tính thuế........................................................................................ 36
2.4
XÉT MIỄN, GIẢM THUẾ, HOÀN THUẾ ......................................................... 42
2.4.1
Xét miễn thuế ................................................................................................... 42
2.4.2
Giảm thuế ......................................................................................................... 43
2.4.3.
Hoàn thuế ........................................................................................................ 43
2.4.3.1
Hoàn thuế nhập khẩu ............................................................................... 44
2.4.3.2
Hoàn thuế xuất khẩu ................................................................................ 44
2.5
TRUY THU THUẾ ............................................................................................... 47
2.6
HƯỚNG DẪN KÊ KHAI THUẾ, NỘP THUẾ: ................................................. 47
2.6.1
Kê khai: ............................................................................................................ 47
2.6.2
Nộp thuế xuất khẩu, nhập khẩu: ................................................................... 50
CHƯƠNG 3 THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIẾT ............................................................. 57
3.1
KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÕ ............................................................ 57
3.1.1
Khái niệm ......................................................................................................... 57
3.1.2
Đặc điểm ........................................................................................................... 57
3.1.3
Vai trò ............................................................................................................... 58
3.2
ĐỐI TƯỢNG CHỊU THUẾ, NGƯỜI NỘP THUẾ ............................................ 58
3.2.1
Đối tượng chịu .................................................................................................. 58
3.2.1.1
Hàng hoá .................................................................................................... 58
3.2.1.2
Dịch vụ ....................................................................................................... 58
3.2.2
Đối tượng không chịu thuế tiêu thụ đặc biệt .................................................. 58
3.2.3
Người nộp thuế ................................................................................................. 63
3.3.
CĂN CỨ VÀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH THUẾ .................................................... 63
3.3.1
Phương pháp tính thuế .................................................................................... 63
3.3.2
Căn cứ tính thuế .............................................................................................. 63
3.3.2.1
Giá tính thuế .............................................................................................. 63
3.3.2.2
Thuế suất ................................................................................................... 70
3.3.2.3
Khấu trừ thuế tiêu thụ đặc biệt của nguyên liệu .................................... 73
3.4
XÉT MIỄN, GIẢM, HOÀN THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT .............................. 75
3.4.1
Xét miễn, giảm thuế ........................................................................................ 75
3.4.2
Hoàn thuế ......................................................................................................... 76
3.4.2.1
Hàng tạm nhập khẩu, tái xuất khẩu bao gồm ........................................ 77
3.4.2.2
Hàng hoá là nguyên liệu nhập khẩu để sản xuất, gia công hàng xuất
khẩu: .................................................................................................................... 77
3.4.2.3
Cơ sỡ có số thuế TTĐB nộp thừa khi quyết toán. .................................. 77
3.4.2.4
Hoàn thuế TTĐB trong các trường hợp khác: ....................................... 77
3.5.
HƯỚNG DẪN ĐĂNG KÝ, KÊ KHAI, NÔP VÀ QUYẾT TOÁN THUẾ ....... 78
3.5.1
Đăng ký thuế .................................................................................................... 78
3.5.2
Kê khai thuế. .................................................................................................... 78
3.5.3
Nộp thuế ........................................................................................................... 79
3.5.4
Quyết toán thuế. .............................................................................................. 79
CHƯƠNG 4 THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG ................................................................ 84
4.1.
KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÕ ........................................................... 84
4.1.1
Khái niệm và lịch sử hình thành .................................................................... 84
4.1.2
Đặc điểm ........................................................................................................... 84
4.1.3
Vai trò ............................................................................................................... 84
4.2
ĐỐI TƯỢNG CHỊU THUẾ, NGƯỜI NỘP THUẾ ............................................ 85
4.2.1
Đối tượng chịu thuế .......................................................................................... 85
4.2.2
Đối tượng không thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng ................................. 85
4.2.3
Người nộp thuế: ................................................................................................ 94
4.3
CĂN CỨ VÀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH THUẾ ..................................................... 94
4.3.1
Phương pháp khấu trừ: ................................................................................... 94
4.3.1.1
Thuế GTGT đầu ra: ................................................................................. 94
4.3.1.2
Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ ..................................................... 111
4.3.1
Phương pháp trực tiếp: ................................................................................. 128
4.3.1.1
Đối tượng áp dụng: .................................................................................. 128
4.3.1.2
Phương pháp tính .................................................................................... 128
4.4
HƯỚNG DẪN ĐĂNG KÝ, KÊ KHAI, NỘP, HOÀN THUẾ GTGT. ............ 129
4.4.1
Hướng dẫn đăng ký thuế ............................................................................... 129
4.4.2
Hướng dẫn kê khai thuế GTGT .................................................................... 130
4.4.3
Nộp thuế giá trị gia tăng .............................................................................. 134
4.4.4
Hoàn thuế ....................................................................................................... 139
4.4.4.1
Đối tượng và trường hợp được hoàn thuế GTGT .................................. 139
4.4.4.2
Hồ sơ hoàn thuế GTGT .......................................................................... 142
4.4.5
Giảm thuế ....................................................................................................... 146
CHƯƠNG 5 THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ............................................. 152
5.1
KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÕ ................................................................ 152
5.1.1
Khái niệm ....................................................................................................... 152
5.1.2
Đặc điểm ......................................................................................................... 152
5.1.3
Vai trò: ........................................................................................................... 153
5.2
ĐỐI TƯỢNG NỘP THUẾ, THU NHẬP CHỊU THUẾ .................................... 153
5.2.1
Đối tượng nộp thuế: ....................................................................................... 153
5.2.2
Thu nhập chịu thuế và thu nhập miễn thuế. ............................................... 153
5.2.2.1
Thu nhập chịu thuế. ............................................................................... 153
5.2.2.2
Thu nhập miễn thuế. .............................................................................. 154
5.3.
CĂN CỨ VÀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH THUẾ .................................................. 155
5.3.1
Phương pháp tính thuế .................................................................................. 155