Câu 1: Phân tích mối quan hệ giữa sản xuất vật chất với các hoạt động dịch vụ.
Trả lời
- Sản xuất vật chất tác động đến hoạt động dịch vụ:
+ Tạo điều kiện để trang bị cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất – kỹ thuật cho
ngành dịch vụ.
+ Cung cấp nguồn lao động cho hoạt động dịch vụ: khi các ngành sản
xuất vật chất phát triển, việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất phổ
biến và năng suất lao động xã hội của các ngành sản xuất vật chất cao sẽ tạo
điều kiện để chuyển lao động sang các hoạt động dịch vụ…
+ Quyết định quy mô, cơ cấu của hoạt động dịch vụ: vì sản xuất vật
chất cung cấp mặt hàng cho ngành dịch vụ nên nếu hoạt động sản xuất phát
triển với quy mô lớn và cơ cấu đa dạng, số lượng mặt hàng tạo ra nhiều và đa
dạng về chủng loại, ngành dịch vụ cũng sẽ có quy mô lớn và cơ cấu đa dạng;
ngược lại…
+ Sản xuất vật chất quyết định sự phân bố của hoạt động dịch vụ sản
xuất (trừ giao thông vận tải) do một số ngành dịch vụ thường ở gần những nơi
sản xuất vật chất, ví dụ như dịch vụ nông nghiệp phân bố ở nơi có hoạt động
nông nghiệp…→ các trung tâm kinh tế cũng là các trung tâm dịch vụ
- Hoạt động dịch vụ đến sản xuất vật chất:
+ Thương mại và giao thông vận tải tham gia vào việc cung ứng
nguyên nhiên vật liệu, và phân phối, tiêu thụ sản phẩm, tác động vào cả đầu vào
và đầu ra của quá trình sản xuất.
+ Giao thông vận tải và thông tin liên lạc tác động mạnh mẽ đến quá
trình phân bố sản xuất, tạo cơ sở hạ tầng… phục vụ sản xuất, hỗ trợ việc quản lí
xã hội, quản lí nền kinh tế, làm thay đổi quan niệm của con người về không
gian, về khoảng cách, làm tăng thêm vai trN của yếu tố thời gian
+ Các đầu mối giao thông vận tải, các tuyến giao thông quan trọng có
sức hút đặc biệt với sự phân bố các khu công nghiệp mới.
+ Các điều kiện dịch vụ thuận lợi, thông thoáng, tạo điều kiện cho thu
hút đầu tư, tạo nguồn lực về vốn cho các ngành sản xuất vật chất.
+ Các dịch vụ nghề nghiệp và nghiên cứu khoa học hỗ trợ công tác đào
tạo lao động có vai trN quan trọng trong tạo ra năng suất trong các ngành công
nghệ cao…
+ Hỗ trợ tài chính (vay vốn,...) sẽ thúc đẩy sự phát triển các ngành sản
xuất vật chất thông qua xây dựng cơ sở hạ tầng (khu công nghiệp lớn, vùng
chuyên canh…), đầu tư vào các dự án công nghệ hiện đại, đem lại hiệu quả
kinh tế lớn.
+ Có mối quan hệ mật thiết trong chuỗi cung ứng toàn cầu (đưa sản
phẩm của sản xuất vật chất đến tay người tiêu dùng (marketing, bán hàng, vận
chuyển, dịch vụ hỗ trợ đi kèm…)
Câu 2: Tại sao ví du lịch là ngành “công nghiệp không khói”?
Trả lời
- Ngành du lịch là ngành công nghiệp vì:
+ Khai thác các tài nguyên để tạo ra lợi nhuận: phát triển du lịch cho
phép khai thác các tài nguyên du lịch (phong cảnh đẹp, khí hậu tốt, biển, hồ,
sông, suối, các di sản văn hoá, di tích lịch sử, văn hoá…) để đáp ứng nhu cầu
nghỉ ngơi, giải trí, phục hồi và bổ dưỡng sức khỏe cho người dân, từ đó đêm lại
lợi nhuận đáng kể
+ Du lịch đem lại nguồn thu ngoại tệ đáng kể, sự phát triển đúng đắn
của hoạt động du lịch sẽ góp phần thúc đẩy các ngành kinh tế khác.
+ Phát triển du lịch đồng nghĩa với tạo thêm việc làm, bảo tồn các giá
trị văn hoá và bảo vệ môi trường.
- Ngành du lịch là ngành công nghiệp không khói vì:
+ Ngành du lịch khai thác tài nguyên nhưng không làm cạn kiệt các loại
tài nguyên thiên, mà đồng thời cNn thúc đẩy bảo tồn tài nguyên, đảm bảo môi
trường không bị ô nhiễm, khai thác hiệu quả tài nguyên thiên nhiên (để thúc
đẩy du lịch phát triển)
+ Ngành du lịch thu lợi nhuận bằng việc cho du khách tham quan, trải
nghiệm các tài nguyên nhưng không cho phép làm các tài nguyên đó mất đi…
+ …
Câu 3: Tại sao ở các nước đang phát triển, khu vực dịch vụ được chú trọng phát
triển?
Trả lời
- Hiện trạng ở các nước đang phát triển (cơ cấu nền kinh tế, tỷ trọng khu
vực dịch vụ…)
- Khu vực dịch vụ có nhiều vai trN lớn đối với các nước đang phát triển:
+ Thúc đẩy sự phát triển của các ngành sản xuất vật chất nói riêng và cả
nền kinh tế nói chung; đẩy mạnh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
+ Sử dụng tốt hơn nguồn lợi về lao động, tạo việc làm, nâng cao chất
lượng đời sống lao động.
+ Khai thác và sử dụng tốt hơn các tài nguyên thiên nhiên và sự ưu đãi
của tự nhiên, các di sản lịch sử, văn hoá, các thành tựu khoa học kỹ thuật để
phục vụ con người.
- Xu hướng phát triển của thế giới: đẩy mạnh hoạt động dịch vụ; toàn cầu
hoá, khu vực hoá (phân tích)
Câu 4: Tại sao tỷ lệ người lao động làm dịch vụ ngày càng tăng ở hầu hết các
nước?
Trả lời
- Trình độ phát triển kinh tế của đất nước: nền kinh tế càng phát triển
mạnh, điều kiện và nhu cầu về các dịch vụ sản xuất, tiêu dùng, du lịch,…ngày
càng cao, thu hút nhiều người dân tham gia hoạt động dịch vụ.
- Năng suất lao động xã hội, đặc biệt là lĩnh vực sản xuất vật chất ngày
càng cao, tạo điều kiện để chuyển một phần lao động sang ngành dịch vụ.
- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa
kéo theo sự chuyển dịch cơ cấu lao động, với sự gia tăng lao động ở khu vực
dịch vụ.
- Sự phát triển của đô thị hóa (quy mô đô thị tăng, số dân đô thị trên thế
giới tăng, lối sống đô thị ngày càng được phổ biến rộng rãi), kéo theo sự phát
triển của các trung tâm dịch vụ, từ đó kéo theo sự tăng lên của tỷ lệ lao động
trong khu vực dịch vụ.
Câu 5: Tại sao ngành dịch vụ sản xuất trên thế giới ngày càng phát triển?
Trả lời
- Các ngành dịch vụ sản xuất bao gồm: giao thông vận tải, thông tin liên
lạc, tài chính – ngân hàng, bảo hiểm, kinh doanh bất động sản, các dịch vụ nghề
nghiệp,...
- Sản xuất trên thế giới phát triển với quy mô lớn, năng suất cao, tốc độ
nhanh…, đNi hỏi các ngành dịch vụ sản xuất phát triển đáp ứng.
- Sự phát triển của kinh tế tạo điều kiện thuận lợi cho dịch vụ sản xuất
phát triển (ví dụ, các phương tiện kỹ thuật hiện đại cùng với toàn cầu hoá làm
các hoạt động dịch vụ diễn ra ngày càng thuận lợi)
Câu 6: Tại sao ngành dịch vụ tiêu dùng trên thế giới ngày càng phát triển?
Trả lời
- Sự thay đổi của dân số:
+ Quy mô dân số và sự gia tăng dân số:quy mô dân số thế giới đông và
tăng nhanh kéo theo nhu cầu tiêu thụ lớn và có xu hướng tăng, quy mô dịch vụ
lớn và tăng nhanh chóng.
+ Cơ cấu dân số: cơ cấu dân số theo tuổi, theo giới, lao động, văn
hoá…đNi hỏi sự đáp ứng đa dạng của dịch vụ tiêu dùng, dẫn đến cơ cấu dịch vụ
tiêu dùng đa dạng.
+ Phân bố: sự phân bố của các ngành dịch vụ tiêu dùng gắn liền mật
thiết với phân bố dân cư; việc dân cư ngày càng mở rộng phạm vi phân bố ở
nhiều nơi trên thế giới, kéo theo sự phân bố rộng rãi của các ngành dịch vụ tiêu
dùng.
- Trình độ phát triển kinh tế và năng suất lao động xã hội:
+ Trình độ phát triển kinh tế càng cao, các điều kiện và nhu cầu về dịch
vụ càng lớn, thu hút nhiều lao động làm việc trong ngành; từ đó ngành dịch vụ
nói chung và dịch vụ tiêu dùng nói riêng phát triển hơn.
+ Năng suất lao động xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất vật chất
ngày càng cao, tạo điều kiện thuận lợi để chuyển một phần lao động sang hoạt
động dịch vụ.
- Quá trình đô thị hóa trên thế giới: đô thị hóa phát triển, số dân thành thị
ngày càng tăng, lối sống thành thị phổ biến, tạo nhu cầu lớn và đa dạng về dịch
vụ tiêu dùng, các hoạt động dịch vụ tiêu dùng phát triển mạnh.
Câu 7: Tại sao các thành phố lớn đồng thời cũng là các trung tâm dịch vụ lớn?
Trả lời
- Dân cư ở thành phố tập trung đông đúc, dày đặc, nhìn chung có mức
sống cao, nhu cầu về dịch vụ rất đa dạng và phức tạp. Đồng thời, phần lớn nhu
cầu của người dân được đáp ứng nhờ nguồn cung cấp từ bên ngoài (lương thực,
thực phẩm, năng lượng, nước sinh hoạt…). Do vậy các hoạt động dịch vụ, đặc
biệt là dịch vụ tiêu dùng, phát triển mạnh để…,
- Các thành phố lớn đồng thời cũng là các trung tâm công nghiệp, các loại
dịch vụ kinh doanh phải phát triển tương xứng.
- Nhiều thành phố, thị xã cNn là các trung tâm hành chính, chính trị của
địa phương; vì thế, các dịch vụ về hành chính, văn hoá, giáo dục…cũng được
tập trung ở đây.
Câu 8: Tại sao ở các nước phát triển, các ngành dịch vụ chiếm tỷ trọng cao
trong cơ cấu GDP (trên 80%), và ngược lại, ở các nước đang phát triển, tỷ trọng
ngành dịch vụ chỉ khoảng 50%?
Trả lời
- Sự phát triển ngành dịch vụ liên quan đến nhiều nhân tố khác nhau:
trình độ PTKT và năng suất lao động xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất
vật chất; số dân, kết cấu dân số theo tuổi, theo giới, tỉ lệ gia tăng dân số và sức
mua của dân cư, ĐTH và CNH…
