TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HCM
KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ
BÀI THUYẾT TRÌNH
Đề tài:
TP.HCM, ngày 28-09-09
Mục Lục
I. Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm ............................................................................................. 3
1. Thế giới ................................................................................................................................... 3
2. Việt Nam ................................................................................................................................. 3
II- Tư tưởng cơ bản và nội dung của tác phẩm ........................................................................ 4
1. Tư tưởng cơ bản của tác phẩm ............................................................................................... 4
2. Nội dung của tác phẩm ........................................................................................................... 5
a. Tư cách một người kách mệnh:.............................................................................................. 5
c. Ý nghĩa, bài học kinh nghiệm các cuộc cách mệnh đối với cách mệnh An Nam................ 21
III. Ý nghĩa của tác phẩm........................................................................................................ 25
I. Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm
1. Thế giới
Chủ nghĩa Mác - Lênin là sự tiếp nối và phát triển những tư tưởng giải phóng con
người của nhân loại. Nó đã trở thành vũ khí tư tưởng của giai cấp vô sản đấu tranh chống
chủ nghĩa tư bản và xây dựng xã hội mới - xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa. Được
học thuyết khoa học và cách mạng soi đường, phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản các
nước trên thế giới đã phát triển mạnh mẽ, dẫn đến sự ra đời của các Đảng Cộng sản như:
Đảng xã hội - dân chủ Nga được thành lập (1903); Đảng Cộng sản Pháp được thành lập
(1920); Đảng Cộng sản Trung Quốc ra đời (1921)...
Năm 1917, Đảng Cộng sản Bônsêvích Nga đã lãnh đạo cuộc Cách mạng Tháng Mười
Nga thành công. Cách mạng Tháng Mười Nga là bằng chứng khẳng định giá trị thực tiễn
của chủ nghĩa Mác - Lênin, đồng thời cũng báo hiệu thời kỳ đấu tranh giành thắng lợi của
giai cấp vô sản thế giới bắt đầu.
Năm 1919, Quốc tế III - Bộ Tham mưu của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế
được thành lập. Quốc tế III đã quan tâm đến cách mạng thuộc địa. Bản Sơ thảo lần thứ
nhất luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin đã tác động trực tiếp đến
phong trào giải phóng dân tộc ở các thuộc địa. Đối với Nguyễn Ái Quốc, Sơ thảo lần thứ
nhất luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin là bước tiến nhảy vọt và
dứt khoát trong nhận thức tư tưởng của Người. Người quyết định chọn chủ nghĩa Mác -
Lênin làm hệ tư tưởng cứu nước. Như vậy, thời đại đã mở ra điều kiện mới - cả tư tưởng
chính trị và cả tổ chức cho việc thành lập Đảng Cộng sản ở các nước. Chính thời đại cũng
dẫn dắt phong trào cách mạng các dân tộc trên thế giới đi vào quỹ đạo chung của cách
mạng vô sản.
2. Việt Nam
Thực dân Pháp xâm lược nước ta biến nước ta thành một nước thuộc địa nửa phong
kiến. thực dân pháp thực hiện chính sách bóc lột về kinh tế, áp bức về chính trị, nô dịch về
tinh thần. Xã hội Việt Nam lúc đó có hai mâu thuẫn cơ bản là: giữa toàn thể dân tộc Việt
Nam với thực dân Pháp xâm lược và giữa giai cấp phong kiến Việt Nam với toàn thể nhân
dân (chủ yếu là nông dân). Yêu cầu của lịch sử lúc này là phải giải quyết mâu thuẫn cơ
bản đó để đưa dân tộc tiến lên.
Dưới ách thống trị của thực dân - phong kiến, đã có hàng trăm cuộc đấu tranh giải
phóng dân tộc theo hệ tư tưởng phong kiến và tư tưởng tư sản, nhưng rút cuộc, đều không
giải quyết nổi nhiệm vụ mà lịch sử đang đặt ra, nhân dân đang mong đợi là giải phóng dân
tộc khỏi ách thống trị của thực dân phong kiến.
Phong trào đấu tranh đòi độc lập bùng nổ cần thiết phải có một chính đảng lãnh đạo
với đường lối đúng đắn, từ thực tiễn đó “Hội Việt Nam cách mạng thanh niên” (1925) ra
đời nhằm truyền bá chủ nghĩa Mác-Lê nin vào phong trào công nhân, phong trào yêu nước
ở Việt Nam. Những bài giảng trong lớp huấn luyện cán bộ của Hội đã được Hồ Chí Minh
tập hợp lại và xuất bản thành tác phẩm “Đường kách mệnh” (1927).
II- Tư tưởng cơ bản và nội dung của tác phẩm
1. Tư tưởng cơ bản của tác phẩm
Mục đích tác phẩm được tác giả chỉ rõ: “Muốn sống thì phải cách mệnh”. “Hơn hai
mươi triệu đồng bào hấp hối trong vòng tử địa. Phải kêu to, làm chóng để cứu lấy giống
nòi”. Thà chết tự đo còn hơn sống nô lệ, quyết chiến đấu cho nền độc lập tự do của dân tộc
là tinh thần của tác phẩm. Có thể nói, “Không có gì quý hơn độc lập tự do” là quan điểm
bao trùm toàn bộ tác phẩm.
Tác phẩm cũng chỉ rõ kẻ thù nguy hiểm nhất của độc lập tự do và vạch con đường cụ thể
để giành thắng lợi.
Tinh thần xuyên suốt toàn bộ tác phẩm là vì độc lập tự do của dân tộc, vì hạnh phúc
của nhân dân, phải giải phóng dân tộc, giải phóng nhân dân ra khỏi ách áp bức bóc lột của
chủ nghĩa đế quốc.
Kết hợp độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội là quan điểm tư tưởng chỉ đạo con
đường cách mạng Việt Nam. Giải phóng nhân dân phải gắn với sự nghiệp giải phóng giai
cấp vô sản. Cách mạng giải phóng dân tộc phải theo quỹ đạo của cách mạng vô sản, kết
hợp chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa xã hội, lợi ích của dân tộc với lợi ích của giai cấp
vô sản phải gắn bó với nhau. Thực hiện nhiệm vụ giải phóng dân tộc đều phải giải quyết
trên cơ sở quan điểm cách mạng vô sản để đưa cách mạng giải phóng dân tộc tiến lên cách
mạng xã hội chủ nghĩa. Cách mạng giải phóng dân tộc chuẩn bị cho cách mạng xã hội chủ
nghĩa. Cách mạng xã hội chủ nghĩa chi phối cách mạng giải
phóng dân tộc.
Cách mạng phải triệt để, tích cực, chủ động và sáng tạo. Tác giả đưa dẫn chứng các
cuộc cách mạng trên thế giới để đi đến khẳng định rằng, cách mạng Việt Nam phải giành
thắng lợi triệt để: “Muốn cách mệnh thành công thì phải dân chúng (công nông) làm gốc,
phải có Đảng vững bền, phải bền gan, phải hy sinh; phải thống nhất. Nói tóm lại là phải
theo chủ nghĩa Mã Khắc Tư và Lênin”. Cách mạng phải độc lập và sáng tạo, tự lực, tự
cường, không ỷ lại ngồi chờ; phải tích cực tấn công, chủ động tiến công, quyết giành
thắng lợi. Biết tranh thủ sự giúp đỡ của cách mạng thế giới, nhưng cũng phải có đóng góp
cho cách mạng thế giới, cùng cách mạng thế giới đạp đổ chủ nghĩa đế quốc tư bản, xây
dựng chủ nghĩa xã hội.
Những tư tưởng cơ bản trên đã nâng giá trị của tác phẩm lên tầm cao.
2. Nội dung của tác phẩm
a. Tư cách một người kách mệnh: Đây là nội dung quan trọng nhất, Hồ Chí Minh đã nêu
ra những biểu hiện cụ thể về tư cách của một người cách mạng.
Trong tác phẩm “Đường cách mệnh” (1927) Hồ Chí Minh chỉ rõ: Muốn làm cách
mạng thành công, người cách mạng trước hết phải có tư cách cách mạng. Tư cách của
người cán bộ cách mạng là sự thống nhất biện chứng 3 mối quan hệ cơ bản nhất của con
người: quan hệ với mình, quan hệ với mọi người và quan hệ với công việc. Tự mình phải:
cần, kiệm, hòa mà không tư, cả quyết sửa chữa lỗi mình, cẩn thận mà không nhút nhát;
hay hỏi, nhẫn nại (chịu khó); hay nghiên cứu xem xét, vị công vong tư, không hiếu danh,
không kiêu ngạo, nói thì phải làm, giữ chủ nghĩa cho vững, hy sinh, ít lòng tham muốn về
vật chất; bí mật. Đối với người phải: với từng người thì khoan thứ, với đoàn thể thì
nghiêm, có lòng bày vẽ cho người. Trực mà không táo bạo, hay xem xét người. Làm việc
phải: xem xét hoàn cảnh kỹ càng, quyết đoán, dũng cảm, phục tùng đoàn thể”. Hồ Chí
Minh khẳng định: Cũng như sông có nguồn thì mới có nước, không có nguồn thì sông cạn.
Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có
đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân. Tuy nhiên Hồ Chí Minh
cũng nhấn mạnh rằng, người cán bộ, đảng viên không thể tự bằng lòng về cái đức của
mình mà phải có cả tài mới đảm đương được công việc, mới có khả năng làm chủ đất
