
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
TIỂU LUẬN CUỐI KỲ
AMERICA FIRST 2.0 VÀ SỰ TÁI ĐỊNH NGHĨA VAI TRÒ TOÀN
CẦU CỦA HOA KỲ TRONG TRẬT TỰ QUỐC TẾ ĐƯƠNG ĐẠI
Môn học: Nhập môn chính trị quốc tế
Họ và tên: Trần Tuấn Anh
Mã sinh viên: 23030149
Lớp: POL3045
Giảng viên : PGS.TS Nguyễn Anh Cường
Hà Nội, ngày 6 tháng 1 năm 2026
0

Trích yếu:
Trong bối cảnh trật tự quốc tế tự do do Hoa Kỳ dẫn dắt sau Chiến tranh Lạnh đang
chịu áp lực ngày càng lớn từ sự chuyển dịch quyền lực toàn cầu và sự trỗi dậy của
cạnh tranh giữa các cường quốc, sự trở lại của Donald Trump cùng chính sách
“America First 2.0” từ năm 2025 đặt ra những vấn đề lý luận và thực tiễn quan trọng
về vai trò toàn cầu của Hoa Kỳ. Bài viết này nhằm phân tích bản chất, đặc điểm và hệ
quả của “America First 2.0”, qua đó làm rõ mức độ tiếp nối và cực đoan hóa so với
“America First 1.0”, đồng thời trả lời các câu hỏi nghiên cứu về cách thức chính sách
này tái định nghĩa vai trò lãnh đạo quốc tế của Hoa Kỳ và tác động của nó đối với các
trụ cột của trật tự quốc tế tự do như chủ nghĩa đa phương, hệ thống liên minh và quản
trị toàn cầu. Bài viết sử dụng phương pháp phân tích định tính, kết hợp phân tích chính
sách và tiếp cận các lý thuyết quan hệ quốc tế chủ đạo nhằm đặt “America First 2.0”
trong bối cảnh cấu trúc quyền lực toàn cầu đang chuyển dịch từ đơn cực sang đa cực.
Kết quả nghiên cứu cho thấy “America First 2.0” không nhằm phá bỏ hoàn toàn trật tự
quốc tế hiện hữu, nhưng đã làm xói mòn tính chính danh, khả năng dự đoán và mức độ
ổn định của trật tự quốc tế tự do, làm suy yếu lòng tin của đồng minh, gia tăng cạnh
tranh quyền lực và thúc đẩy xu hướng phân mảnh của hệ thống quốc tế, qua đó đặt ra
những thách thức dài hạn đối với vai trò lãnh đạo toàn cầu của Hoa Kỳ trong thế kỷ
XXI.
Từ khoá: chủ nghĩa biệt lập, chủ nghĩa đơn phương, trật tự quốc tế tự do, cạnh tranh
cường quốc, vai trò toàn cầu của Hoa Kỳ
1. Dẫn nhập
1.1. Bối cảnh và tính cấp thiết của đề tài
Vào ngày 20/1/2025, khi Donald J. Trump đặt tay lên cuốn kinh thánh để tuyên thệ
nhậm chức Tổng thống thứ 47 của Hoa Kỳ, thế giới không còn chứng kiến sự ngỡ
ngàng như năm 2016. Thay vào đó là sự nín thở chờ đợi một cơn địa chấn đã được dự
báo trước. Sự trở lại của Donald Trump không đơn thuần là sự luân chuyển quyền lực
định kỳ trong nền dân chủ Mỹ, mà nó đánh dấu sự khước từ mạnh mẽ đối với chủ
nghĩa tự do quốc tế đã thống trị chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ kể từ sau Thế chiến
thứ hai1.
Bối cảnh năm 2025 - 2026 khác xa so với năm 2017. Thế giới đang bị xâu xé bởi hai
cuộc xung đột lớn tại Ukraine và Trung Đông2, sự trỗi dậy không thể đảo ngược của
Trung Quốc3, và sự mong manh của nền kinh tế toàn cầu Mỹ hậu đại dịch và lạm
phát4. Trong bối cảnh đó, chính sách “Nước Mỹ trên hết” (America First) phiên bản
2.0 không còn là những khẩu hiệu tranh cử rời rạc hay những phản ứng bốc đồng trên
mạng xã hội. Nó đã chuyển hoá thành một hệ tư tưởng hoàn chỉnh, được hệ thống hoá
1 G. John Ikenberry, After Victory, Princeton University Press, 2001.
2 United Nations, World Economic Situation and Prospects, 2024.
3 Graham Allison, Destined for War, Houghton Mifflin Harcourt, 2017.
4 World Bank, Global Economic Prospects, 2024.
1

bởi các think-tank (viện nghiên cứu) bảo thủ hàng đầu và được thực thi bởi một đội
ngũ trung thành tuyệt đối5.
Tính cấp thiết của đề tài này nằm ở chỗ, việc đánh giá sai bản chất và mức độ thể chế
hoá của “American First 2.0” có thể dẫn đến những sai lầm chiến lược nghiêm trọng
cho các quốc gia đối tác và đối thủ của Mỹ. Câu hỏi đặt ra là liệu đây có phải là dấu
hiệu cho sự suy tàn của trật tự quốc tế tự do dựa trên luật lệ, hay chỉ là một giai đoạn
điều chỉnh mang tính cưỡng bức trong quá trình thích nghi của Hoa Kỳ với môi trường
quyền lực toàn cầu đang thay đổi. Bài nghiên cứu này nhằm tiếp cận vấn đề từ góc độ
cấu trúc và thể chế để làm rõ câu hỏi trên.
1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
Nghiên cứu về “Hiện tượng Donald Trump” (Trumpism) và chính sách “Nước Mỹ trên
hết” đã trở thành một nhánh nghiên cứu sôi động trong lĩnh vực Khoa học Chính trị và
Quan hệ Quốc tế kể từ năm 2016. Tuy nhiên, sự trở lại của ông vào năm 2025 đã buộc
giới học thuật phải đánh giá lại các giả định trước đó. Tổng quan nghiên cứu dưới đây
sẽ phân tích các dòng chảy học thuật chính theo 4 nhóm chủ đề: (1) Bản chất của trật
tự quốc tế tự do; (2) Chủ nghĩa hiện thực và sự rút lui chiến lược; (3) Sự xói mòn dân
chủ nội tại; và (4) Kinh tế chính trị của chủ nghĩa bảo hộ mới.
1.2.1. Tranh luận về sự tồn vong của trật tự quốc tế tự do (Liberal International
Order - LIO)
Đây là nhóm nghiên cứu chiếm ưu thế, tập trung vào tác động của Trump đối với hệ
thống đa phương được Mỹ xây dựng sau năm 1945. Trong giai đoạn 2017 - 2020, các
học giả theo chủ nghĩa tự do (Liberalism) thường coi nhiệm kỳ đầu của Trump là một
“tai nạn” hoặc một sự sai lệch tạm thời trong quỹ đạo lịch sử của Mỹ6. Luận điểm
chính của họ là các thể chế quốc tế (UN, WTO, NATO) và bộ máy quan liêu chuyên
nghiệp của Mỹ có “sức kháng cự” đủ mạnh để kiềm chế sự bốc đồng của Trump7. Họ
tin rằng sau khi Trump rời đi, nước Mỹ sẽ quay lại vai trò lãnh đạo truyền thống (như
đã thấy nhen nhóm dưới thời Biden). Tuy nhiên, sự tái đắc cử của Trump năm 2024 đã
bác bỏ giả thuyết này. Nó chứng minh rằng sự bất mãn của cử tri Mỹ với LIO là sâu
sắc và mạng tính cấu trúc, không phải nhất thời. Đối lập với quan điểm trên, nhiều tác
giả lập luận rằng Trump không phải là nguyên nhân gây ra sự sụp đổ của trật tự thế
giới, mà ông là “triệu chứng” của sự suy tàn đó8. Theo nhóm này. quyền lực tương đối
của Mỹ đã giảm sút so với Trung Quốc và các cường quốc tầm trung, và American
First chỉ là phản ứng co cụm của một đế chế đang mệt mỏi. Nghiên cứu của Graham
Allison về “Bẫy Thucydides” cũng nằm trong luồng tư tưởng này, cảnh báo rằng chính
sách của Trump có thể đẩy nhanh xung đột thay vì quản lý sự suy tàn một cách êm
thấm9.
1.2.2. Góc nhìn của chủ nghĩa hiện thực: từ “can thiệp” sang “kiềm chế”
5 Heritage Foundation, Project 2025: Mandate for Leadership, 2023.
6 Ikenberry, A World Safe for Democracy, 2020.
7 Joseph Nye, Trump and the Liberal International Order, International Affairs, 2018.
8 Fareed Zakaria, The Post-American World Revisited, 2020.
9 Allison, Destined for War, 2017.
2

Nhóm học giả theo chủ nghĩa hiện thực có cái nhìn ít bi quan hơn về Trump, thậm chí
một số còn ủng hộ một phần tư duy của ông, dù không đồng tình với phong cách thực
hiện. Giáo sư John Mearsheimer (tác giả “The Great Delusion”) và Stephen Walt đã
lập luận trong nhiều năm rằng Mỹ cần từ bỏ ảo vọng “bá quyền tự do” (liberal
hegemony) - tức việc cố gắng xuất khẩu dân chủ ra toàn cầu10. Họ cho rằng chính sách
“Nước Mỹ trên hết” thực chất có hạt nhân hợp lý: Mỹ cần bảo toàn nguồn lực, yêu cầu
đồng minh tự gánh vác trách nhiệm và tập trung toàn lực vào đối thủ duy nhất đủ khả
năng thách thức vị thế bá chủ là Trung Quốc11. Tuy nhiên, các nhà hiện thực cũng cách
báo trong các nghiên cứu gần đây (2024 - 2025) rằng sự rút lui hỗn loạn và thiếu cam
kết của Trump 2.0 có thể tạo ra các “khoảng trống quyền lực” nguy hiểm, khuyến
khích các quốc gia xét lại như Nga hay Iran hành động liều lĩnh hơn12, dẫn đến bất ổn
thay vì cân bằng.
1.2.3. Nghiên cứu về chủ nghĩa dân túy và thể chế nội địa
Để hiểu “American First 2.0”, không thể tách rời chính sách đối ngoại khỏi sự biến đổi
của nền chính trị nội bộ Mỹ. Các nghiên cứu của Levitsky và Ziblatt đã trở thành kinh
điển khi phân tích cách các nhà lãnh đạo dân túy sử dụng chính các công cụ dân chủ để
phá hoại dân chủ13. Trong bối cảnh Trump 2.0, trọng tâm nghiên cứu chuyển sang khái
niệm “sự bành trướng quyền lực hành pháp” (executive aggrandizement). Các học giả
Luật Hiến pháp Mỹ đang tập trung phân tích “lý thuyết hành pháp thống nhất” (unitary
executive theory) mà phe bảo thủ sử dụng để biện minh cho việc Tổng thống có quyền
kiểm soát trực tiếp toàn bộ bộ máy liên bang, bao gồm cả Bộ Tư pháp và các cơ quan
độc lập14. Bên cạnh đó, một mảng nghiên cứu mới nổi lên từ năm 2023 tập trung vào
vai trò của Heritage Foundation và America First Policy Institute. Các nhà báo điều tra
và nhà nghiên cứu chính sách, như Jane Mayer hay các báo cáo từ Brookings
Institution, đã chỉ ra sự chuyển dịch từ “chủ nghĩa dân túy ngẫu hứng”
(improvisational populism) sang “chủ nghĩa dân tuý có hệ thống” (systematic
populism)15. Họ phân tích chi tiết các tài liệu như “Mandate for Leadership” để chứng
minh rằng Trump 2.0 không còn đơn độc mà được hậu thuẫn bởi một “đội quân nhân
sự” đã được sàng lọc tư tưởng kĩ lưỡng.
1.2.4. Kinh tế chính trị quốc tế: sự trở lại của chủ nghĩa bảo hộ (Neo-protectionism)
Đây là lĩnh vực có nhiều tranh luận gay gắt nhất về mặt số liệu và mô hình kinh tế.
Hầu hết các nhà kinh tế học, như Paul Krugman, Larry Summers đều dựa trên lý
thuyết lợi thế so sánh để chỉ trích chính sách thuế quan của Trump16. Các nghiên cứu
định lượng giai đoạn 2018 - 2021 chỉ ra rằng thuế quan đã làm tăng chi phí cho người
tiêu dùng Mỹ và giảm phúc lợi xã hội. Tuy nhiên, cần xem xét các nghiên cứu chính từ
những kiến trúc của chính sách này như Robert Lighthizer (cựu Đại diện Thương mại
Mỹ, tác giả “No Trade is Free”). Lighthizer lập luận rằng mục tiêu của kinh tế không
10 John Mearsheimer, The Great Delusion, 2018.
11 Stephen Walt, The Case for Restraint, Foreign Affairs, 2019.
12 Stephen Walt, Trump 2.0 and Strategic Vacuums, Foreign Policy, 2024.
13 Levitsky & Ziblatt, How Democracies Die, 2018.
14 Mark Tushnet, The Unitary Executive Theory, Harvard Law Review, 2023.
15 Jane Mayer, The New Yorker, 2023; Brookings Institution, 2024.
16 Paul Krugman, NYT, 2019; Summers, Brookings, 2020.
3

chỉ là hiệu quả mà là an ninh xã hội và sự bền vững của cộng đồng17. Theo quan điểm
này, việc hi sinh một phần tăng trưởng GDP để đổi lấy việc giữ lại chuỗi cung ứng và
việc làm sản xuất là một sự đánh đổi chấp nhận được. Tuy nhiên, hiện tại chưa có
nhiều nghiên cứu đánh giá toàn diện tác động của ý tưởng “thuế quan phổ quát 10%”
kết hợp với việc phi đô la hóa tự nguyện mà Trump đề xuất18.
Mặc dù chính sách “America First” của Donald Trump đã được phân tích rộng rãi
trong các nghiên cứu về chính trị và quan hệ quốc tế Hoa Kỳ, phần lớn các công trình
hiện có chủ yếu tập trung vào nhiệm kỳ đầu (2017 - 2021) và tiếp cận hiện tượng này
như một biểu hiện dân túy mang tính cá nhân, ngắn hạn hoặc lệch chuẩn, thay vì đặt
nó trong một tiến trình phát triển dài hạn của tư duy chiến lược Mỹ. Các nghiên cứu
này thường phân tích “America First” theo từng lĩnh vực riêng lẻ như thương mại, đối
ngoại hay nhập cư, dẫn đến sự thiếu hụt các cách tiếp cận tổng hợp xem “America
First 2.0” như một khuôn khổ chính sách được hệ thống hóa và thể chế hóa cao hơn,
gắn với bối cảnh chuyển dịch quyền lực toàn cầu và khủng hoảng của trật tự quốc tế tự
do. Đồng thời, vẫn còn ít công trình đi sâu đánh giá tác động cấu trúc và dài hạn của
“America First 2.0” đối với sự bền vững của các liên minh quân sự truyền thống, vai
trò của các thể chế đa phương và xu hướng tái cấu trúc an ninh tại các khu vực trọng
điểm như châu Âu và Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Xuất phát từ những khoảng
trống đó, bài viết này tiếp cận “America First 2.0” như một chiến lược chính sách
mang tính hệ thống, nhằm làm rõ sự kế thừa và điều chỉnh so với phiên bản 1.0, cũng
như phân tích những hệ quả sâu rộng của nó đối với vai trò toàn cầu của Hoa Kỳ trong
trật tự quốc tế đang chuyển dịch.
1.3. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu cốt lõi của bài nghiên cứu là phân tích sự chuyển biến mang tính cấu trúc
giữa “America First 1.0” và “America First 2.0”, từ đó đánh giá và dự báo các tác
động dài hạn của chính sách này đối với trật tự an ninh - kinh tế toàn cầu.
1.4. Câu hỏi nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu, bài viết tập trung giải quyết các câu hỏi nghiên cứu sau:
1.4.1. “America First 2.0” thể hiện những điểm kế thừa và điều chỉnh nào so với
“America First 1.0” về mặt tư duy chính sách và cách thức triển khai trong thực tiễn?
1.4.2. Những điều kiện chính trị - thể chế nào tạo điều kiện cho chính quyền Trump
nhiệm kỳ hai triển khai các chính sách kinh tế và nhập cư theo định hướng “America
First” một cách nhất quán hơn?
1.4.3. “America First 2.0” tác động như thế nào đến cấu trúc và mức độ gắn kết của
các liên minh an ninh truyền thống do Hoa Kỳ dẫn dắt, đặc biệt là NATO và các liên
minh tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương?
1.5. Phương pháp nghiên cứu
17 Robert Lighthizer, No Trade Is Free, 2023.
18 IMF, World Trade Outlook, 2024.
4

