ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
VIỆN ĐÀO TẠO TIÊN TIẾN, CHẤT LƯỢNG CAO VÀ POHE
BÀI TIỂU LUẬN
ĐỀ TÀI :
HỌC THUYẾT HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ SỰ VẬN
DỤNG CỦA ĐẢNG TA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
SINH VIÊN: Lê Minh Thành
MÃ SINH VIÊN: 11257583
LỚP: QTKDQT Tiên Tiến 67C
MÔN: Triết học Mác – Lênin
GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: Nguyễn Văn Thuân
Hà Nội, ngày 12 tháng 12, năm 2025
2
MỤC LỤC
MU
LỜI MỞ ĐẦU .................................................................................................................4
PHẦN 1. HỌC THUYẾT HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃHỘI .........................................5
1.1. Sản xuất vật chất là cơ sở cốt lõi của sự tồn tại và phát triển xã hội ...................5
1.1.1. Khái niệm về sản xuất và sản xuất vật chất ..................................................5
1.1.2. Vai trò của sản xuất vật chất .........................................................................5
1.2. Biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất ....................................6
1.2.1. Phương thức sản xuất ....................................................................................6
1.2.2. Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng
sản xuất. ..................................................................................................................7
1.2.3. Ý nghĩa trong đời sống xã hội .......................................................................8
1.3. Biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng của xã hội. ..................8
1.3.1. Khái niệm cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng .......................................8
1.3.2. Quy luật về mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng
tầng. .........................................................................................................................9
1.3.3. Ý nghĩa trong đời sống xã hội. ......................................................................9
1.4. Sự phát triển các hình thái kinh tế - xã hội là một qua trình lịch sử tự nhiên. ...10
1.4.1. Phạm trù hình thái kinh tế - xã hội. .............................................................10
1.4.2. Tiến trình lịch sử - tự nhiên của xã hội loài người. ....................................10
PHẦN 2. QUÁ TRÌNH VẬN DỤNG HỌC THUYẾT HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ
HỘI CỦA ĐẢNG TA VÀO VIỆT NAM......................................................................11
2.1. Các nội dung đã áp dụng. ...................................................................................11
3
2.1.1. Lựa chọn con đường tiến lên xã hội chủ nghĩa bỏ qua chế độ tư bản chủ
nghĩa. .....................................................................................................................11
2.1.2. Hướng đi xây dựng xã hội ..........................................................................12
2.2. Các thành tựu đạt được. .....................................................................................13
2.3. Các hạn chế còn tồn đọng ..................................................................................14
2.4. Các biện pháp giải quyết ....................................................................................15
LỜI KẾT ........................................................................................................................16
TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................................................17
4
LỜI MỞ ĐẦU
Học thuyết hình thái kinh tế - xã hội là lý luận cơ bản của chủ nghĩa duy vật lịch
sử do Các Mác xây dựng lên. Nó có vị trí quan trọng trong triết học Mác. Nhờ có lý
luận hình thái kinh tế - xã hội, Mác là người đầu tiên chỉ ra rõ nguồn gốc, động lực
bên trong, nội tại của phát triển xã hội không những vậy còn chỉ rõ được bản chất của
từng chế độ xã hội.
Song, đối với đất nước ta, từ một nền kinh tế tiểu nông, muốn thoát khỏi nghèo
nàn lạc hậu và nhanh chóng đạt đến trình độ của nước phát triển thì điều tất yếu là
phải đổi mới. Trong thời kỳ đổi mới Đảng ta đã phải đối mặt với vô vàn khó khăn và
thách thức, tuy nhiên, cùng lối vận dụng linh hoạt học thuyết hình thái kinh tế - xã
hội, Đảng đã giúp Việt Nam ta đạt được không ít thành tựu vẻ vang không chỉ riêng
về mặt kinh tế mà còn về mặt chính trị, xã hội, giúp nước ta nâng cao vị thế của mình
trên trường quốc tế.
Giá trị và tầm quan trọng của học thuyết hình thái kinh tế - xã hội đã thôi thúc
em tìm hiểu về đề tài này. Đây là một đề tài với nội dung khá phức tạp và rộng. Trong
quá trình viết tiểu luận, trình độ và vốn hiểu biết của em còn nhiều hạn hẹp khó tránh
khỏi những sai sót mong thầy thông cảm và đóng góp ý kiến cho bài luận này.
5
PHẦN 1. HỌC THUYẾT HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃHỘI
1.1. Sản xuất vật chất là cơ sở cốt lõi của sự tồn tại và phát triển xã hội
1.1.1. Khái niệm về sản xuất và sản xuất vật chất
Để có thể tồn tại và phát triển, con người ắt hẳn phải thực hiện sản xuất – hoạt
động đặc trưng riêng biệt của con người cũng như là xã hội loài người. Đó là là quá
trình hoạt động liên tục sáng tạo ra các giá trị vật chất và tinh thần để thỏa mãn nhu
cầu về sự tồn tại cũng như là phát triển của con người
Sản xuất vật chất là hành động gây ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp của con
người vào giới tự nhiên, nhằm biến đổi các vật chất của tự nhiên để tạo ra những sản
phẩm đáp ứng nhu cầu của con người. Không những vậy, sản xuất vật chất còn là cơ
sở hình thành nên các mối quan hệ như kinh tế - vật chất, quan hệ giữa người với
người,... là điều kiện chủ yếu để sáng tạo ra con người, hình thành phẩm chất con
người.
Như vậy, ba đặc trưng của sản xuất vật chất chính là hoạt động của con người
với mục đích đáp ứng những nhu cầu sinh hoạt cho mình còn đối việc chế tạo và sử
dụng công cụ lao động; gắn với việc biến đổi, cải tạo tự nhiên xã hội.
1.1.2. Vai trò của sản xuất vật chất
Sản xuất của cải vật chất là cơ sở trực tiếp tạo ra đời sống sinh hoạt của xã hội
con người. Trong đời sống xã hội, loài người có nhiều mặt hoạt động như hoạt động
kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học v.v. Các hoạt động này ngày càng trở nên phong
phú, đa dạng. Sự tồn tại của con người là yếu tố cần thiết để tiến hành các hành động
trên. Để tồn tại, nhân loại nhất thiết phải có thức ăn, quần áo, nơi cư trú, phương tiên
đi lại... để có thể đạt được điều đó, chúng ta phải luôn sản xuất ra của cải vật chất.
Việc đó sẽ quyết định xã hội hoạt động như thế nào. Hoạt động sản xuất phát triển là
tiền đề, là cơ sở thúc đẩy việc mở rộng các hoạt động xã hội khác, sáng tao ra đời
sống vật chất và tinh thần của xã hội, song, con người cũng được phát triển tốt nhất,
toàn vẹn nhất.