TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
--------⁎⁎⁎--------
TIỂU LUẬN
MÔN HỌC: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN
Đề tài: Quy luật giá trị và biểu hiện của quy
luật giá trị trong nền kinh tế thị trường
Lớp: TRI115.10
Giảng viên: ThS. Đặng Hương Giang
Người thực hiện: Bùi Diệu Linh
Mã sinh viên: 2311720027
Hà Nội, 12/2023
2
MỤC LỤC
Nội dung:
LỜI MỞ ĐẦU ................................................................................................... 3
PHẦN I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY LUẬT GIÁ TRỊ VÀ TÁC ĐỘNG
CỦA QUY LUẬT GIÁ TRỊ ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ..... 5
1. Cơ sở lý luận chung về quy luật giá trị và sự vận động của quy luật
giá trị .............................................................................................................. 5
2. Vai trò của quy luật giá trị đối với nền kinh tế thị trường ................. 6
a) Điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa ........................................... 6
b) Kích thích cải tiến kỹ thuật, đổi mới công nghệ, hợp lý hóa sản xuất
làm tăng năng suất lao động .................................................................... 7
c) Phân hoá những người sản xuất thành người giàu, người nghèo ... 8
PHẦN II: KINH TẾ THỊ TRƯỜNG VÀ BIỂU HIỆN CỦA QUY LUẬT
GIÁ TRỊ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG .................................... 10
1. Kinh tế thị trường ................................................................................. 10
a) Khái niệm kinh tế thị trường.............................................................. 10
b) Các đặc điểm chính của kinh tế thị trường ....................................... 10
2. Sự biểu hiện của quy luật giá trị trong nền kinh tế thị trường ........ 11
a) Trong lĩnh vực sản xuất ..................................................................... 11
b) Trong lĩnh vực lưu thông ................................................................... 12
c) Trong nguồn nhân lực ....................................................................... 12
PHẦN III: NHỮNG GIẢI PHÁP VẬN DỤNG QUY LUẬT GIÁ TRỊ CÓ
HIỆU QUẢ ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ NƯỚC TA TRONG THỜI GIAN
TỚI ................................................................................................................... 14
1. Những giải pháp của Đảng và Nhà nước ta ....................................... 14
2. Những giải pháp đề xuất ...................................................................... 15
KẾT LUẬN ..................................................................................................... 16
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................. 17
3
LỜI MỞ ĐẦU
Nền kinh tế thị trường là nền kinh tế hàng hóa phát triển cao, ở đó mọi quan hệ
sản xuất và trao đổi đều được thông qua thị trường, chịu sự tác động, điều tiết
của các quy luật thị trường, trong đó có quy luật giá trị. Đây chính là quy luật
kinh tế cơ bản của sản xuất hàng hóa, quy định bản chất của sản xuất hàng hóa,
là cơ sở của tất cả các quy luật khác của sản xuất hàng hóa. Ở đâu có sản xuất,
trao đổi, lưu thông hàng hóa thì ở đó có sự tồn tại và phát triển của quy luật này.
Quy luật này tác động cả trong trường hợp giá cả bằng giá cả, giá cả lên xuống
xung quanh giá trị. Bên cạnh đó, quy luật giá trị cũng chính là nguyên nhân dẫn
đến khủng hoảng kinh tế chu kì, sự phân hóa giàu nghèo, sự cạnh tranh không
lành mạnh,…Vì vậy chúng ta cần phải tìm hiểu rõ lý luận về quy luật giá trị và
tác động của quy luật giá trị và vận dụng nó trong nền kinh tế thị trường để từ
đó hiểu rõ được bản chất của quy luật giá trị và mối quan hệ của nó trong nền
kinh tế thị trường.
Với mong muốn tìm hiểu rõ bản chất, mối quan hệ của quy luật giá trị và sự
tác động của nó trong nền kinh tế thị trường, em quyết định chọn đề tài tiểu
luận: “Quy luật giá trị và biểu hiện của quy luật giá trị trong nền kinh tế thị
trường” để từ đó có cái nhìn sâu sắc, toàn diện hơn về quy luật giá trị, ảnh
hưởng của nó trong nền kinh tế để rút ra bài học, biện pháp khắc phục những
ảnh hưởng tiêu cực đồng thời phát huy những ảnh hưởng tích cực của nó.
Bài tiểu luận gồm:
Phần I: Cơ sở lý luận về quy luật giá trị và tác động của quy luật
giá trị đối với nền kinh tế thị trường
Phần II: Kinh tế thị trường và sự biểu hiện của quy luật giá trị trong
nền kinh tế thị trường
Phần III: Những giải pháp vận dụng quy luật giá trị có hiệu quả đối với
nền kinh tế nước ta trong thời gian tới
4
Em xin cảm ơn sự hướng dẫn và dạy dỗ tận tình của cô giáo Đặng Hương Giang
qua các bài giảng, rất mong nhận được sự góp ý của cô để bài tiểu luận được
hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
5
PHẦN I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY LUẬT GIÁ TRỊ VÀ TÁC
ĐỘNG CỦA QUY LUẬT GIÁ TRỊ ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ
THỊ TRƯỜNG
1. Cơ sở lý luận chung về quy luật giá trị và sự vận động của quy luật
giá trị
Quy luật giá trị là quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất hàng hoá, ở đâu
có sản xuất và trao đổi hàng hoá thì ở đó có sự hoạt động của quy luật giá
trị. Quy luật giá trị đỏi hỏi việc sản xuất và lưu thông hàng hoá dựa trên
cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết, cụ thể là:
- Trong quá trình sản xuất, hao phí lao động cá biệt của các chủ thể sản
xuất phải phù hợp với hao phí lao động xã hội. Bởi hao phí lao động
xã hội là quy chuẩn chung, quyết định việc các chủ thể có thể bán
được hàng hóa hay không nếu hao phí cá biệt xa rời loại hao phí xã
hội này. Về cơ bản, xã hội sẽ luôn chấp nhận một mức hao phí trung
bình đối với tất cả các chủ thể. Chủ thể nào có mức hao phí cao hơn
hao phí trung bình xã hội thì chắc chắn hàng hóa sẽ không bán được,
vì chi phí sản xuất cao, tỷ lệ thuận với giá thành và khách hàng nghiễm
nhiên sẽ không lựa chọn. Còn chủ thể nào có hao phí cá biệt thấp hơn
hao phí xã hội sẽ đạt mức lợi nhuận cao và luôn là mục tiêu phấn đấu
của tất cả chủ thể sản xuất. Tóm lại, mức hao phí càng thấp thì họ càng
có khả năng phát triển kinh doanh, thu được nhiều lợi nhuận, ngược
lại sẽ thua lỗ, phá sản…
- Trong quá trình trao đổi hàng hóa cũng phải dựa vào hao phí lao động
xã hội cần thiết, tức là nguyên tắc cố hữu cần phải thực hiện đó là trao
đổi ngang giá, nghĩa là giá cả phải trên cơ sở giá trị, giá trị bằng nhau
thì có thể trao đổi được cho nhau. Đó chính là yêu cầu của giá trị.