-
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI HÀ NỘI
BỘ MÔN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ CĂN BẢN
----- -----
ĐỀ TÀI:
PHÂN TÍCH MÔ HÌNH KINH DOANH CỦA LAZADA
Giảng viên: Hoàng Hải Hà
NHÓM 3
LỚP HỌC PHẦN: 2191PCOM0111
Hà Nội, ngày 30 tháng 10 năm 2021
Bài thảo luận gồm các phần:
Phần 1: Lý thuyết về mô hình kinh doanh.
1.1. Khái niệm về Mô hình kinh doanh trong thương mại điện tử.
1.2. Các mô hình kinh doanh thương mại điện tử.
1.3. Vai trò của việc xác định rõ mô hình thương mại điện tử đối với hoạt động
của doanh nghiệp.
1.4. Các nhân tố cơ bản của mô hình kinh doanh.
Phần 2: Phân tích mô hình kinh doanh của Lazada.
2.1. Giới thiệu chung về Lazada Việt Nam.
2.2. Phân tích mô hình kinh doanh thương mại điện tử của Lazada Việt Nam.
2.3. Đánh giá hiệu quả của mô hình TMĐT của Lazada tại Việt Nam.
Phần 1: Tổng quan về mô hình kinh doanh
1.1. Khái niệm về Mô hình kinh doanh trong thương mại điện tử.
Với sự phát triển của công nghệ thông tin đặc biệt trong lĩnh vực máy tính và thông tin
di động, khái niệm mô hình kinh doanh và mô hình kinh doanh TMĐT ngày càng trở nên
quen thuộc. Mô hình TMĐT cho thấy cơ chế hoạt động của doanh nghiệp nên việc xác
định rõ mô hình TMĐT sẽ giúp doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong sự thành
công của doanh nghiệp đó.
Để hiểu rõ khái niệm về mô hình kinh doanh TMĐT trước hết chúng ta cần làm rõ
khái niệm mô hình kinh doanh. Hiện ngay có nhiều định nghĩa về mô hình kinh doanh.
Theo đó:
+ Mô hình kinh doanh là phương pháp tiến hành kinh doanh qua đó doanh
nghiệp có được doanh thu, điều kiện cơ bản để tồn tại và phát triển trên thị trường
(theo Efrain Turban 2006).
+ Mô hình kinh doanh là cách bố trí, sắp xếp các sản phẩm, dịch vụ và các dòng
thông tin bao gồm việc mô tả các yếu tố của quá trình kinh doanh và vai trò của nó đối
với kinh doanh: đồng thời mô tả các nguồn doanh thu, khả năng thu lợi nhuận từ mỗi mô
hình kinh doanh đó (theo Paul Timmers 1998).
Mọi doanh nghiệp, không chỉ trong lĩnh vực TMĐT, khi xây dựng mô hình kinh
doanh đều tập trung giải quyết 7 vấn đề: mục tiêu giá trị, mô hình doanh thu, môi trường
cạnh tranh, lợi thế cạnh tranh, chiến lược thị trường, sự phát triển của tổ chức và đội ngũ
quản lý. Đây cũng chính là những yếu tố quan trọng để phân tích nguyên nhân thành
công hay thất bại của một doanh nghiệp.
Với định nghĩa mô hình kinh doanh như vậy thì “Mô hình kinh doanh TMĐT (hay gọi
tắt là mô hình TMĐT) sẽ được hiểu là mô hình kinh doanh có sử dụng và tận dụng tối đa
hóa lợi ích của internet và website (theo Paul Timmers, 1998)”.
1.2. Các mô hình kinh doanh thương mại điện tử:
Có nhiều tiêu chí để phân loại các mô hình kinh doanh TMĐT như phân loại theo đối
tượng tham gia, theo mức độ số hóa, theo mô hình doanh thu hay phân loại theo phương
thức kết nối… Nếu xét trên góc chủ thể tham gia vào các giao dịch ta có các loại hình
TMĐT sau:
1.2.1. TMĐT giữa doanh nghiệp và doanh nghiệp - B2B (Business to Business):
Giao dịch thương mại điện tử B2B (Business to Business) là một loại hình giao dịch
phổ biến và mang lại giá trị cao nhất trong tất cả các loại giao dịch thương mại, kết nối
giữa doanh nghiệp và doanh nghiệp. Doanh nghiệp tham gia loại hình này sẽ tìm cách
bán sản phẩm của mình doanh nghiệp khác. Hiện nay, giá trị thương mại mà mô hình này
mang lại chiếm khoảng 85% giá trị thương mại toàn cầu.
Phương thức giao dịch này được thực hiện bằng cách sử dụng phương tiện điện tử
qua mạng Internet, Intranet và Extranet, được thực hiện giữa các thành viên của chuỗi
quản lý cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ, hay giữa các đơn vị kinh doanh với bất kỳ một
đối tác kinh doanh khác. Đơn vị kinh doanh ở đây có thể là bất kỳ một tổ chức nào: Tổ
chức tư hay công, tổ chức kinh doanh thu lợi nhuận hay phi lợi nhuận. Đây cũng là một
cách thức giao dịch mới, tác động mạnh mẽ tới việc mở rộng dây chuyền cung ứng cho
các doanh nghiệp.
Loại hình TMĐT B2B trong thực tế thường thể hiện qua một số mô hình:
+ Mô hình sàn giao dịch phía người bán (hay phân phối điện tử): theo mô hình này các
tổ chức sẽ cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ cho các doanh nghiệp khác thông qua
website. Hình thức này khác giống với mô hình TMĐT B2C chỉ khác là hoạt động mua
bán được diễn ra giữa các doanh nghiệp. Người bán trong mô hình có thể là nhà sản xuất
(Dell.com), nhà phân phối (Avnet.com) hay nhà bán lẻ (bigbox.com).
+ Mô hình sàn giao dịch người mua (mua sắm trực tuyến): mô hình này giúp người
mua tìm kiếm được sản phẩm, dịch vụ từ một doanh nghiệp khác thông qua các phương
tiện điện tử kết nối mạng. Theo mô hình này các doanh nghiệp sẽ ứng dụng công nghệ
thông tin nhằm đơn giản hóa quá trình mua nguyên vật liệu, hang hóa, dịch vụ đầu vào
cho doanh nghiệp. Nhờ việc áp dụng mô hình thương mại điện tử B2B doanh nghiệp
đóng vai trò là người mua sẽ giảm được chi phí mua sắm đầu vào, chi phí quản lý và thời
gian.
+ Mô hình sàn giao dịch điện tử là mô hình cho phép nhiều doanh nghiệp mua hàng và
bán hàng có thể gặp nhau. Doanh nghiệp áp dụng mô hình giao dịch điện tử sẽ đóng vai
trò là trung gian gắn kết người mua và bán lại với nhau. Doanh thu chính của doanh
nghiệp áp dụng mô hình sàn giao dịch điện tử là từ hoa hồng môi giới hoặc từ phí tính
trên môi giao dịch. Đến năm 1999 chỉ có khoảng 30 sàn giao dịch điện tử trên khắp toàn
cầu nhưng đến nay con số này đã lên đến trên 3,000 sàn giao dịch.
+ Mô hình thương mại điện tử cộng tác là mô hình cho phép các doanh nghiệp không
chỉ có thể tiến hành mua bán hàng hóa, dịch vụ với nhau mà còn có thể giao tiếp, cộng
tác và chia sẻ thông tin trong quá trình thiết kế, lập kế hoạch, quản lý và nghiên cứu sản
phẩm, dịch vụ.
1.2.2. Loại hình thương mại giữa Doanh nghiệp với người tiêu dùng (B2C):
Loại hình TMĐT B2C là loại hình TMĐT giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng. Nếu
như loại hình TMĐT B2B là loại hình mang lại doanh thu cao nhất thì B2C lại là loại
hình TMĐT phổ biến nhất hiện nay. Trong loại hình này, doanh nghiệp ứng dụng TMĐT
tiến hành nhiều hoạt động khác nhau để tiếp cận khách hàng, những người tiêu dùng cá
nhân.
Loại hình TMĐT B2C được biết đến nhiều nhất là mô hình bán lẻ trực tuyến(e-
Retailer). Về bản chất, mô hình bán lẻ trực tuyến B2C cũng giống như mô hình bán lẻ
truyền thống, tuy nhiên khách hàng sẽ truy cập internet để xem hàng hóa và mua hàng.
Một số doanh nghiệp bán lẻ trực tuyến B2C hiện nay áp dụng mô hình kết hợp giữa việc
bán hàng trực tuyến thông qua website và đồng thời duy trì cả các cửa hàng truyền thống.
Một số doanh nghiệp khác lại thuần túy tiến hành hoạt động kinh doanh, điển hình như
thành công của Amazon.com.
Một số mô hình TMĐT B2C phát triển khác như mô hình đem lại “giá trị gia tăng”
như mô hình E-Marketplace. Khi doanh nghiệp tạo lập một “chợ” ảo nơi người bán (là
các doanh nghiệp) gặp được người mua (là người tiêu dùng). Những thành công điển
hình cho những website này có thể kể đến như Vatgia.com, chotot.vn…
1.2.3. Loại hình TMĐT giữa người tiêu dùng với người tiêu dùng (C2C):
Loại hình TMĐT C2C là loại hình TMĐT giữa người tiêu dùng và người tiêu dùng.
Theo mô hình này, các cá nhân sẽ tiến hành hoạt động mua bán giao dịch trực tiếp với
nhau thông qua các doanh nghiệp tạo lập thị trường, hay nói các khác như một “chợ điện
tử”. Mô hình C2C cho phép tạo ra các cộng đồng mua bán trực tuyến thông qua các
website.
Mô hình phổ biến nhất của ứng dụng loại hình TMĐT C2C là mô hình đấu giá trực
tuyến khi người bán đăng tải sản phẩm đấu giá hoặc bán hàng và yêu cầu các doanh
nghiệp tạo lập thị trường cung cấp các công cụ để bán sản phẩm của mình.
Một mô hình phổ biến khác của TMĐT C2C là mô hình website “Rao vặt”. Các doanh
nghiệp triển khai mô hình này cho phép người tiêu dùng quảng cáo, rao vặt các sản phẩm
trên website của mình và thu phí trên mỗi giao dịch hoặc theo mức phi thuê bao hàng
tháng.
1.2.4. Các loại hình Thương mại điện tử khác:
Mô hình TMĐT giữa người tiêu dùng và doanh nghiệp (C2B): người tiêu dùng sẽ
sử dụng các đại lý trực tuyến để tìm kiếm các sản phẩm và dịch vụ phù hợp với nhu cầu
của mình. Loại hình phổ biến nhất của mô hình thương mại điện tử C2B là mô hình
“name-your-own-price” (theo giá người mua) trong đó Priceline.com là ví dụ điển hình…
Với mô hình này, doanh nghiệp cho phép người mua tìm dược người bán cung cấp hàng
hóa phù hợp với nhu cầu của người tiêu dùng.
Mô hình chính phủ điện tử: theo đó chính phủ sử dụng công nghệ thông tin nói chung
cũng như TMĐT nói riêng giúp các thành phần trong xã hội có thể truy cập vào các
nguồn thông tin của chính phủ như các văn bản pháp luật, mua sắm công, các dịch vụ
như hải quan điện tử, khai báo xuất xứ điện tử…Một số mô hình phổ biến của chính phủ
điện tử hiện nay như mô hình chính phủ và người dân (G2C), mô hình chính phủ và
doanh nghiệp (G2B) và mô hình chính phủ với chính phủ (G2G).
1.3. Vai trò của việc xác định rõ mô hình thương mại điện tử đối với hoạt động của
doanh nghiệp.
Đối với một doanh nghiệp truyền thống hay doanh nghiệp ứng dụng TMĐT thì việc
xác định được rõ mô hình kinh doanh đóng vai trò sống còn đối với doanh nghiệp.
1.3.1. Vai trò định vị thị trường
Một doanh nghiệp khi tiến hành hoạt động kinh doanh TMĐT cần xác định sản phẩm,
dịch vụ doanh nghiệp mà mình cung cấp và mang lại giá trị gì cho khách hàng. Chỉ khi
trả lời được câu hỏi này, doanh nghiệp mới trả lời được câu hỏi tiếp theo là tại sao khách
hàng nên mua hàng lựa chọn sản phẩm tại doanh nghiệp mình thay vì một doanh nghiệp
khác. Qua đó, doanh nghiệp sẽ định vị được thị trường mà mình hướng tới.
Mỗi mô hình TMĐT đều có một đối tượng khách hàng và cách thức hoạt động khác
nhau. Vì vậy, khi xác định được mô hình TMĐT cũng đồng nghĩa doanh nghiệp đã xác
định được khách hàng của mình là ai? Cách tiếp cận các khách hàng đó như thế nào?...
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng sẽ xác định được vai trò của mình trong mô hình đó, có
thể đóng vai trò trực tiếp giao dịch với khách hàng trong mô hình B2C hay chỉ là trung
gian tạo dựng cộng đồng mua bán trực tuyến trong mô hình C2C.