Bài tiểu luận: Việc thực thi các biện pháp phòng vệ thương mại và chủ nghĩa bảo hộ trá hình

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, thương mại quốc tế đóng vai trò then chốt nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là các hành vi cạnh tranh không lành mạnh và chủ nghĩa bảo hộ trá hình. Với tư cách là thành viên WTO, Việt Nam đang ngày càng đối diện với các rủi ro từ bán phá giá, trợ cấp xuất khẩu không hợp pháp và sự gia tăng đột biến hàng hóa nhập khẩu. Để bảo vệ lợi ích hợp pháp của các ngành sản xuất trong nước, các quốc gia thường áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại như chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ. Tuy nhiên, việc lạm dụng các công cụ này dưới vỏ bọc bảo hộ trá hình đang ngày càng phổ biến, tạo ra rào cản đáng kể cho thương mại tự do. Nghiên cứu này nhằm phân tích sâu sắc các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại trong WTO và ở Việt Nam, đồng thời nhận diện chủ nghĩa bảo hộ trá hình để đề xuất các giải pháp hoàn thiện, bảo vệ lợi ích quốc gia một cách hiệu quả.

Sinh viên luật, nhà nghiên cứu, chuyên gia pháp lý, và các nhà hoạch định chính sách quan tâm đến pháp luật thương mại quốc tế, WTO và các biện pháp phòng vệ thương mại.

Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn toàn diện về việc thực thi các biện pháp phòng vệ thương mại quốc tế trong khuôn khổ WTO, đồng thời phân tích sâu sắc hiện tượng chủ nghĩa bảo hộ trá hình đang gia tăng. Bắt đầu với khái quát lý luận, bài viết làm rõ khái niệm, bản chất và mục đích của ba công cụ phòng vệ thương mại chính là chống bán phá giá (AD), chống trợ cấp (CVD) và tự vệ (SG), vốn được WTO cho phép nhằm duy trì sự công bằng và bảo vệ các ngành sản xuất trong nước trước cạnh tranh không lành mạnh hoặc sự gia tăng đột biến của hàng nhập khẩu. Các cơ sở pháp lý liên quan từ GATT 1994, Hiệp định Chống bán phá giá, Hiệp định về Trợ cấp và các Biện pháp Đối kháng, cũng như Hiệp định về các biện pháp tự vệ, được phân tích chi tiết. Tiếp theo, nghiên cứu đi sâu vào thực trạng áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại trên thế giới và tại Việt Nam, đặc biệt là từ khi Việt Nam gia nhập WTO năm 2007. Bài viết chỉ ra rằng, trong khi các biện pháp này là cần thiết, chúng đang ngày càng bị lạm dụng dưới hình thức bảo hộ trá hình, gây cản trở thương mại tự do. Các ví dụ thực tiễn, như vụ kiện DS46 Hoa Kỳ – các biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với một số sản phẩm từ Trung Quốc, được đưa ra để minh họa. Cuối cùng, nghiên cứu đề xuất định hướng phát triển và các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao năng lực thực thi các biện pháp phòng vệ thương mại ở Việt Nam. Giá trị ứng dụng của công trình này là góp phần nâng cao hiểu biết về pháp luật thương mại quốc tế, giúp Việt Nam xây dựng chính sách hiệu quả để bảo vệ lợi ích quốc gia và ứng phó với các thách thức trong môi trường thương mại toàn cầu đầy biến động.