Bệnh gout và vấn đề ăn uống
Đón năm mới chắc chắn sẽ có tiệc, có nhiều rượu, có nhiều thức ăn
ngon, có những cuộc vui, có những cố gắng, vất vả lo toan... và chắc chắn
cũng sẽ có ai đó không may phải chịu đựng sự đau đớn của cơn viêm khớp
gout cấp. Trong khi đó, bệnh gout liên quan chặt chẽ đến chế độ ăn uống. Ăn
uống điều độ có thể làm giảm bệnh, có thể ngăn ngừa bệnh và ngăn ngừa
bệnh tiến triển xấu.
Nguyên nhân và biểu hiện của bệnh Gout
Mặc dù nguyên nhân của rối loạn purine, gây bệnh Gout , hiện chưa
rõ, nhiều khả năng là do những rối loạn tại gen, nhưng bệnh Gout đã được
coi là một bệnh lý rối loạn chuyển hóa purine ở người, làm tăng tổng hợp
acid uric và/hoặc giảm thải acid uric ra ngoài, gây tăng acid uric trong máu,
gây thêm một hoặc nhiều biểu hiện sau:
- Viêm một khớp cấp (thường ở ngón chân cái) được gọi là cơn Gout
cấp.
- Có các khoảng hoàn toàn khỏi giữa các đợt viêm khớp cấp.
- Xuất hiện các tophy (u cục) ở khớp, quanh khớp, ở vành tai.
- Có sỏi thận (sỏi urate), suy thận mãn.
Ở giai đoạn đầu, bệnh Gout có những đặc điểm lâm sàng khá đặc
trưng, đa số dễ nhận biết nếu được chú ý từ đầu:
- Thường gặp ở nam giới (trên 95%), khỏe mạnh, mập mạp.
- Thường bắt đầu vào cuối những năm 30 và đầu những năm 40 của
cuộc đời, tuổi bắt đầu làm nên của những người đàn ông thành đạt.
- Khởi bệnh đột ngột bằng một cơn viêm khớp cấp với tính chất: sưng,
nóng, đỏ, đau dữ dội, đột ngột ở một khớp làm người bệnh rất đau đớn,
không thể đi lại được. Hiện tượng viêm thường không đối xứng và có thể tự
khỏi sau 3-7 ngày. Trong giai đoạn cấp có thể kèm các dấu hiệu toàn thân
như: sốt cao, lạnh run, đôi khi có dấu màng não (cổ cứng, nôn ói...).
- Bệnh diễn biến từng đợt, giữa các cơn viêm cấp có những giai đoạn
các khớp hoàn toàn hết đau, người bệnh tưởng mình khỏi bệnh.
- Ở giai đoạn muộn, biểu hiện viêm ở nhiều khớp cả tay và chân, có
thể đối xứng, xuất hiện những u cục ở nhiều nơi đặc biệt quanh các khớp,
bệnh diễn biến liên miên không rõ từng đợt, giữa các đợt viêm cấp các khớp
vẫn đau nhức, dần dâ gây biến dạng khớp, cứng khớp, teo cơ... hoàn toàn
khỏi (những năm đầu).
Các yếu tố nguy cơ của bệnh gout
Tăng acid uric máu
Nếu chỉ có tăng acid uric máu đơn thuần, không phải là bệnh Gout,
đây chỉ là một tình trạng rối loạn chuyển hóa purine, làm tăng acid uric trong
máu (trên 7mg% hay trên 420mmol/L) nhưng chưa gây bệnh. Tăng acid uric
máu đơn thuần có tỷ lệ khá cao: từ 4- 14% dân số (tùy từng dân tộc, từng
quốc gia). Tình trạng này có thể xuất hiện rất sớm, ngay lúc dậy thì. Đa số
trường hợp, tình trạng này hoàn toàn không gây triệu chứng gì, thường chỉ
được tình cờ phát hiện khi làm xét nghiệm.
Tăng acid uric máu được coi là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của
bệnh Gout. Lượng acid uric máu càng cao, càng nhiều khả năng trở thành
bệnh Gout.
Khoảng 5-10 % số người có tăng acid uric máu sẽ trở thành bệnh nhân
Gout vào cuối thập niên thứ 3 trở đi (> 35 tuổi).
Ăn nhiều thức ăn chứa purine
Trên nhóm người có tăng acid uric máu, việc ăn nhiều thức ăn giàu
purine sẽ làm tăng thêm tình trạng tăng acid uric máu sẵn có, thúc đẩy họ trở
thành bệnh nhân Gout, làm nhanh tái phát các cơn Gout, khó kiểm soát bệnh
và sớm trở thành Gout mạn.
Uống nhiều rượu
Việc uống nhiều rượu, rượu mạnh sẽ không những góp phần làm tăng
thêm acid uric máu mà còn làm cho acid uric dễ dàng bị lắng đọng tại tổ
chức, gây cơn Gout cấp, gây sỏi thận... Uống nhiều rượu còn ảnh hưởng tới
gan, thận, dạ dày... tới các bệnh lý đi kèm như: tim mạch, huyết áp, rối loạn
lipid máu.
Béo phì, cao huyết áp, rối loạn lipid máu
Các yếu tố này vừa là các yếu tố nguy cơ, vừa là các bệnh lý thường
đi kèm với bệnh Gout. Nếu không được kiểm soát tốt, các yếu tố này gây
ảnh hưởng xấu tới bệnh và ngược lại nếu các yếu tố này được điều chỉnh tốt
sẽ góp phần làm bệnh Gout dễ điều trị hơn.
Tại sao bệnh gout lại gia tăng
Trong vài thập niên gần đây, số lượng bệnh nhân Gout gia tăng rất
nhanh trên toàn thế giới. Cùng với sự thay đổi về kinh tế - xã hội, mô hình
bệnh tật của nước ta đã có những thay đổi sâu sắc. Cũng như nhiều bệnh lý