Bí quyết thành công cho
tạp chí ngày nay?
“…Chính cố Tổng bí thư Trường Chinh năm 1945 trong Hồi ký
“Thép mới” nêu rằng: Nếu như năm 1917 có “Nam Phong tạp chí”
thì chúng ta phải phấn đấu năm 1945 có “Cờ Giải Phóng” (sau
này là tờ “Sự thật”). Và Trường Chinh có hàm ý coi đó như là dấu
mốc của lịch sử báo chí. Hay như Bác Hồ khi ở Quảng Châu
những năm 1926-1925 cũng tâm sự với các học viên: tôi không
đọc liên tục được tờ Nam Phong tạp chí đâu. Cho dù ông chủ bút
(Phạm Quỳnh) về mặt tư tưởng có phức tạp, nhưng cũng phải
thừa nhận họ rất giỏi và tờ báo giống như một tờ bách khoa…”
Nam Phong tạp chí
GS Đỗ Quang Hưng (ĐQH): Trong những tờ báo ra đời trước
năm 1945, thì có lẽ “Đông Dương tạp chí” và “Nam Phong tạp
chí” là hai tờ báo gây nhiều tranh luận nhất. Về cơ bản, hai tạp
chí đó tuy không hẳn là cơ quan ngôn luận chính thống của chính
quyền thực dân Pháp, nhưng những chủ nhiệm của tờ báo đều là
người Pháp và mang tư tưởng của chính quyền Pháp. Điều đáng
nói ở đây, nếu gạt bỏ những xung khắc về chính trị, thì không thể
phủ nhận cái vạch nét rõ ràng của một dạng tạp chí nghiên cứu
khoa học có đẳng cấp. Đúng hơn, nó được ví như bộ “bách khoa
toàn thư về tri thức” đối với người Việt Nam thời bấy giờ. Ở một
góc độ nào đấy, nó còn thúc đẩy niềm tự hào về văn hóa dân tộc,
đặc biệt là những giá trị văn hóa cổ truyền trong lòng tri thức Việt.
Song cùng là những tinh hoa tri thức thế giới được rót vào Việt
Nam, góp phần hình thành và bổ sung quan niệm về mỹ học, tư
tưởng, học thuật chưa từng có trong tư duy á Đông. Vậy hai
người chủ bút của hai tạp chí đó, Nguyễn Văn Vĩnh và Phạm
Quỳnh có công hay có tội? Các ông là người theo thực dân hay
yêu nước? Hãy khoan quy chụp và võ đoán. Dù sao, hai nhân vật
trên cũng là một trong những nhà báo Việt Nam đầu tiên, mà tài
năng của họ hàng chục năm qua không mấy người sánh được.
Với một sự phân tích rạch r
òi,
sâu sắc, với một cái nh
ìn
nhiều dự phóng
tương lai,
Phạm Quỳnh đã là m
ột trong
những người đầu tiên cổ vũ và xây d
ựng nền quốc ngữ.
Nam Phong dần dần chỉ còn là t
ạp chí quốc ngữ. Chữ
quốc ngữ với sự giản tiện của nó đã làm báo chí phát tri
ển,
phổ cập hóa rất nhanh tư tưởng và tri thức. Rõ ràng đó
là
một công cụ hữu hiệu. Tuy nhiên, Ph
trương ph
ải học chữ Hán, phải tận dụng những chữ Hán
trong tiếng Việt, nhất là các thuật ngữ, để l
àm phong phú
tiếng Việt.
Như vậy, tư tưởng chính của Phạm Quỳnh là mu
ốn xây
Phạm Quỳnh, chủ bút tờ
Nam Phong tạp chí. - Ảnh:
Huế
dựng một nền văn hóa Việt Nam không giống Tàu c
ũng
không giống Tây, tuy có tiếp thu tinh hoa cả hai. Và, n
ếu
nhìn đường dây tư tưởng của ông: quốc học -> quốc văn -
> quốc ngữ, thì sẽ thấy ông không lấy quá khứ, m
à tương
lai làm chuẩn. Bởi vậy, nó mới chỉ là định hư
ớng, một định
hướng chiến lược, mà phải biết bao công sức nữa thì m
ới
định hình. Phạm Quỳnh và các đ
ồng chí của ông trong
Nam Phong đã đi đầu trong việc xây đắp hình hài này.
(Theo Đỗ Lai Thuý, Tia sáng)
PV: Nam Phong tạp chí tạp chí và Đông Dương tạp chí của hai
chủ bút là Phạm Quỳnh và Nguyễn Văn Vĩnh xưa rất đặc trưng
với những bài luận (bút chiến) đáo để, sắc sảo cùng những bài
luận triết học. Ở một góc độ đó, hai tờ này đã thành công trong
việc phổ cập hóa và sinh động hóa triết học – những tư duy tinh