I. Ph n m đu :ầ ở ầ
1. Lý do ch n sáng ki n kinh nghi m :ọ ế ệ
1.1. Tính l ch s c a v n đ nghiên c u : ị ử ủ ấ ề ứ
Tr ng Ti u h c là n i đu tiên tr em đc h c t p Ti ng Vi t, ch vi t ườ ể ọ ơ ầ ẻ ượ ọ ậ ế ệ ữ ế
v i ph ng pháp nhà tr ng, ph ng pháp h c t p tiớ ươ ườ ươ ọ ậ ếng m đ m t cách khoa ẹ ẻ ộ
h c. H c sinh ti u h c ch có th h c t p các môn khác khi có ki n th c Ti ng ọ ọ ể ọ ỉ ể ọ ậ ế ứ ế
Vi t. B i đi v i ng i Vi t, ti ng Vi t là ph ng ti n giao ti p, là công c trao ệ ở ố ớ ườ ệ ế ệ ươ ệ ế ụ
đi thông tin và chi m lĩnh tri th c. ổ ế ứ H n n a, con ng i mu n t duy ph i có ngôn ơ ữ ườ ố ư ả
ng . C nh ng lúc chúng ta nghĩ th m trong b ng, chúng ta cũng “b ng b o d ” ữ ả ữ ầ ụ ụ ả ạ
cũng nói th m, t c là cũng s d ng ngôn ng , m t hình th c ngôn ng mà các nhà ầ ứ ử ụ ữ ộ ứ ữ
chuyên môn g i là ngôn ng bên trong. Còn thông th ng thì chúng ta th hi n ra ọ ữ ườ ể ệ
ngoài k t qu c a ho t đng t duy, nh ng ý nghĩ t tu ng c a chúng ta thành ế ả ủ ạ ộ ư ữ ư ở ủ
nh ng l i nói, nh ng th c th ngôn ng nh t đnh. Ngôn ng là công c , là hi n ữ ờ ữ ự ể ữ ấ ị ữ ụ ệ
th c c a t duy. B i l đó, t duy và ngôn ng có quan h ch t ch v i nhau, tác ự ủ ư ở ẽ ư ữ ệ ặ ẽ ớ
đng qua l i l n nhau. Ng i có t duy t t s nói năng m ch l c, trôi ch y và n u ộ ạ ẫ ườ ư ố ẽ ạ ạ ả ế
trau d i ngôn ng đc t m , chu đáo thì s t o đi u ki n cho t duy phát tri n t t.ồ ữ ượ ỉ ỉ ẽ ạ ề ệ ư ể ố
Môn Ti ng Vi t trong tr ng ti u h c không th là b n sao t ch ng trình khoa ế ệ ườ ể ọ ể ả ừ ươ
h c Ti ng Vi t vì tr ng có nhi m v riêng c a mình. Nh ng v i t cách là m t ọ ế ệ ườ ệ ụ ủ ư ớ ư ộ
môn h c đc l p, Ti ng Vi t có nhi m v cung c p cho HS nh ng tri th c v h ọ ộ ậ ế ệ ệ ụ ấ ữ ứ ề ệ
th ng Ti ng Vi t (h th ng âm thanh, c u t o t , c u trúc ng pháp, kh năng ố ế ệ ệ ố ấ ạ ừ ấ ữ ả
bi u c m c a ngôn ng , quy t c ho t đng c a ngôn ng ). Đng th i, ki n th c ể ả ủ ữ ắ ạ ộ ủ ữ ồ ờ ế ứ
môn Ti ng Vi t hình thành cho HS kĩ năng giao ti p (nghe, nói, đc, vi t). Ngoài ra,ế ệ ế ọ ế
Ti ng Vi t còn là công c giao ti p và t duy cho nên nó còn có ch c năng kép mà ế ệ ụ ế ư ứ
các môn h c khác không có đc, đó là: trang b cho HS m t s công c đ ti p ọ ượ ị ộ ố ụ ể ế
nh n và di n đt m i ki n th c khoa h c trong nhà tr ng, là công c đ h c các ậ ễ ạ ọ ế ứ ọ ườ ụ ể ọ
môn h c khác; kĩ năng nghe, nói, đc, vi t là ph ng ti n là đi u ki n thi t y u ọ ọ ế ươ ệ ề ệ ế ế
1
c a quá trình h c t p. Bên c nh ch c năng giao ti p, t duy ngôn ng còn có ch c ủ ọ ậ ạ ứ ế ư ữ ứ
năng quan tr ng n a đó là th m mĩ, ngôn ng là ph ng ti n đ t o nên cái đp, ọ ữ ẩ ữ ươ ệ ể ạ ẹ
hình t ng ngh thu t. Trong văn h c, HS ph i th y đc v đp c a ngôn ng . ượ ệ ậ ọ ả ấ ượ ẻ ẹ ủ ữ
Vì th tr ng ti u h c, Ti ng Vi t và văn h c đc tích h p v i nhau, văn h c ế ở ườ ể ọ ế ệ ọ ượ ợ ớ ọ
giúp HS có th m mĩ lành m nh, nh n th c đúng đn, có tình c m thái đ hành vi ẩ ạ ậ ứ ắ ả ộ
c a con ng i Vi t Nam hi n đi, có kh năng hòa nh p và phát tri n c ng đng ủ ườ ệ ệ ạ ả ậ ể ộ ồ
nên hi u đc các văn b n văn h c ho c hi u đc ngôn ng trong giao ti p thì ể ượ ả ọ ặ ể ượ ữ ế
HS c n ph i hi u đc nghĩa c a t và các l p nghĩa c a t .ầ ả ể ượ ủ ừ ớ ủ ừ
1.2. Tính c p thi t c a v n đ nghiên c u : ấ ế ủ ấ ề ứ
T có vai trò r t quan tr ng trong h th ng ngôn ng . ừ ấ ọ ệ ố ữ Con ng i mu n tườ ố ư
duy ph i có ngôn ng . Không có v n t đy đ, con ng i không th s d ngả ữ ố ừ ầ ủ ườ ể ử ụ
ngôn ng nh m t ph ng ti n giao ti p. Vi c d y t ng ti u h c s t o choữ ư ộ ươ ệ ế ệ ạ ừ ữ ở ể ọ ẽ ạ
h c sinh có năng l c t ng , giúp cho h c sinh n m đc ti ng m đ, có ph ngọ ự ừ ữ ọ ắ ượ ế ẹ ẻ ươ
ti n giao ti p đ phát tri n toàn di n. V n t c a h c sinh càng giàu bao nhiêu thìệ ế ể ể ệ ố ừ ủ ọ
kh năng s d ng t càng l n, càng chính xác, ho t đng giao ti p s th hi n rõả ử ụ ừ ớ ạ ộ ế ẽ ể ệ
ràng và nh y bén h n.ạ ơ
V i m c tiêu đc quy đnh thì môn Ti ng Vi t có vai trò h t s c quanớ ụ ượ ị ế ệ ế ứ
tr ng, giúp tr chi m lĩnh tri th c m i, hình thành và phát tri n năng l c s d ngọ ẻ ế ứ ớ ể ự ử ụ
ti ng Vi t trong h c t p và trong giao ti p. Ngay t b c ti u h c, h c sinh đcế ệ ọ ậ ế ừ ậ ể ọ ọ ượ
chú tr ng d y t , trong đó d y gi i nghĩa c a t và các l p t có quan h v ngọ ạ ừ ạ ả ủ ừ ớ ừ ệ ề ữ
nghĩa là nhi m v vô cùng quan tr ng.ệ ụ ọ
2. M c đích nghiên c u :ụ ứ
Sáng ki n kinh nghi m này nh m m c đích tìm ra bi n pháp t t nh t đế ệ ằ ụ ệ ố ấ ể
tri n khai có hi u qu các ti t d y phân môn Ti ng vi t cho h c sinh l p 5 theoể ệ ả ế ạ ế ệ ọ ớ
ch ng trình hi n hành.ươ ệ
- Gi i h n nghiên c u c a đ tài:ớ ạ ứ ủ ề
2
+ N i dung:ộ
M t s bi n pháp đ d y nghĩa c a t và các l p t có quan h v nghĩa choộ ố ệ ể ạ ủ ừ ớ ừ ệ ề
h c sinh l p 5.ọ ớ
+ Ph m vi:ạ
Môn Ti ng Vi t l p 5 (ế ệ ớ v n i dung ch ng trình, ph ng pháp d y h c vàề ộ ươ ươ ạ ọ
tâm lí c a h c sinh ti u h c).ủ ọ ể ọ
3. Th i gian và đa đi m :ờ ị ể
T tháng 8/2013 đn tháng 3/2014.ừ ế
H c sinh l p 5 - Tr ng Ti u h c Quy t Th ng.ọ ớ ườ ể ọ ế ắ
4. Đóng góp m i v m t th c ti n :ớ ề ặ ự ễ
Trong các ti t h c, giáo viên mu n phát huy đc tính tích c c c a h c sinh,ế ọ ố ượ ự ủ ọ
cho các em phát hi n t khó nh ng ch a cho h c sinh hi u nghĩa t b ng cách di nệ ừ ư ư ọ ể ừ ằ ễ
đt d hi u, gây n t ng đ các em nh lâu, Khi tìm hi u nghĩa c a t có giá trạ ễ ể ấ ượ ể ớ ể ủ ừ ị
ngh thu t trong văn b n t p đc không có đnh h ng rõ ràng, c th h c sinh lanệ ậ ả ậ ọ ị ướ ụ ể ọ
man, không có tr ng tâm. Ho c m t s giáo viên khi d y ọ ặ ộ ố ạ khái ni m các l p t cóệ ớ ừ
quan h ng nghĩa giáo viên h ng d n h c sinh phân bi t t đng nghĩa, t nhi uệ ữ ướ ẫ ọ ệ ừ ồ ừ ề
nghĩa, t đng âm ch a rõ ràng, c th khi n nhi u em còn lúng túng khi đc h iừ ồ ư ụ ể ế ề ượ ỏ
đn....T t c nh ng th c t trên đu làm gi m hi u qu c a ti t d y Ti ng vi t ế ấ ả ữ ự ế ề ả ệ ả ủ ế ạ ế ệ ở
l p 5 hi n nay.ớ ệ
3
II. Ph n n i dung :ầ ộ
1. Ch ng 1. T ng quan.ươ ổ
1.1. C s ly lu n :ơ ở ậ
Ngôn ng văn h c còn là bi u hi n b c cao c a ngh thu t ngôn t nên khiữ ọ ể ệ ậ ủ ệ ậ ừ
d y văn là cách b i d ng năng l c ngôn ng t i u cho ng i h c. D y Ti ngạ ồ ưỡ ự ữ ố ư ườ ọ ạ ế
Vi t là đa các em hoà nh p vào m t môi tr ng s ng c a th i kì h i nh p. Cònệ ư ậ ộ ườ ố ủ ờ ộ ậ
hi u sâu s c v Ti ng Vi t là tác đng đn kĩ năng c m th th văn c a HS. K tể ắ ề ế ệ ộ ế ả ụ ơ ủ ế
h p gi a d y văn và d y ti ng s t o đc hi u qu cao gi a hai môn văn - Ti ngợ ữ ạ ạ ế ẽ ạ ượ ệ ả ữ ế
Vi t đ HS l n lên tr thành nh ng con ng i hi n đi, đc giáo d c toàn di n.ệ ể ớ ở ữ ườ ệ ạ ượ ụ ệ
V b n ch t giáo d c là s chuy n giao các giá tr văn hoá đông - tây, kim - c , m tề ả ấ ụ ự ể ị ổ ộ
s giao ti p mà ph ng ti n ch y u là l i nói c a cha m , th y cô là sách báo cácự ế ươ ệ ủ ế ờ ủ ẹ ầ
lo i. Trong giáo d c, vi c n m v ng ti ng nói (tr c h t là ti ng m đ) có ýạ ụ ệ ắ ữ ế ướ ế ế ẹ ẻ
nghĩa quy t đnh. N u h c sinh y u kém v ngôn ng , nghe nói ch hi u l m , nóiế ị ế ọ ế ề ữ ỉ ể ơ ơ
vi t không chính xác, không th hi n đc ý mình cho suôn s , thì không th nàoế ể ệ ượ ẻ ể
khai thác đy đ các thông tin ti p nh n t ng i th y, t sách v đc. B i v y,ầ ủ ế ậ ừ ườ ầ ừ ở ượ ở ậ
trong n i dung giáo d c, chúng ta c n ph i h t s c coi tr ng vi c đào t o v m tộ ụ ầ ả ế ứ ọ ệ ạ ề ặ
4
ngôn ng , xem đó là đi u ki n không th thi u đ b o đm thành công trong th cữ ề ệ ể ế ể ả ả ự
hi n s m nh trong đi c a mình. ệ ứ ệ ạ ủ
Nh n th c c a tr t 6 đn 11 tu i còn mang tính c th , g n v i các hìnhậ ứ ủ ẻ ừ ế ổ ụ ể ắ ớ
nh và hi n t ng c th . Trong khi đó ki n th c v nghĩa c a t và các l p t cóả ệ ượ ụ ể ế ứ ề ủ ừ ớ ừ
quan h v ng nghĩa có tính tr u t ng và khái quát cao. Do v y, các em th ngệ ề ữ ừ ượ ậ ườ
không thích h c, ng i suy nghĩ d n đn ti t h c kém hi u qu , h c sinh n m ki nọ ạ ẫ ế ế ọ ệ ả ọ ắ ế
th c h i h t. M t khác, h c sinh l p 5 đc ti p xúc v i nh ng t m i có nh ngứ ờ ợ ặ ọ ớ ượ ế ớ ữ ừ ớ ữ
b c nh y v t v ki n th c nên các em th ng có hi n t ng l i h c, s gi iướ ả ọ ề ế ứ ườ ệ ượ ườ ọ ợ ả
nghĩa t , s h c các bài v các l p t . Chính vì l đó, ng i giáo viên là ng i d yừ ợ ọ ề ớ ừ ẽ ườ ườ ạ
ph i bi t kh i d y ni m say mê h c, óc t duy, sáng t o c a m i h c sinh. ả ế ơ ậ ề ọ ư ạ ủ ỗ ọ Làm
th nào đ đt đc đi u đó?ế ể ạ ượ ề
Do đc đi m c a môn h c và đc đi m nh n th c c a h c sinh l p 5 mau nhặ ể ủ ọ ặ ể ậ ứ ủ ọ ớ ớ
nh ng l i nhanh quên, không thích nh ng ho t đng kéo dài, thích nh ng hình như ạ ữ ạ ộ ữ ả
tr c quan sinh đng..., ng i giáo viên c n l a ch n ph ng pháp, hình th c tự ộ ườ ầ ự ọ ươ ứ ổ
ch c d y h c phù h p v i các đi t ng h c sinh trong l p đ h c sinh nào cũngứ ạ ọ ợ ớ ố ượ ọ ớ ể ọ
n m ch c ki n th c v t , c ng c tri th c m i, rèn luy n các k năng c s , phátắ ắ ế ứ ề ừ ủ ố ứ ớ ệ ỹ ơ ở
tri n t duy, ngôn ng ... giúp h c sinh t tin h n khi giao ti p.ể ư ữ ọ ự ơ ế
1. 2. C s th c ti n :ơ ở ự ễ
Ch ng trình các môn h c tr ng ti u h c hi n nay đã đc s p x pươ ọ ở ườ ể ọ ệ ượ ắ ế
m t cách khoa h c h th ng song đi v i h c sinh ti u h c ộ ọ ệ ố ố ớ ọ ể ọ là b c h c n n t ng,ậ ọ ề ả
đn tr ng là m t b c ngo t l n c a các em trong đó ho t đng h c là ho t đngế ườ ộ ướ ặ ớ ủ ạ ộ ọ ạ ộ
ch đo, ki n th c các môn h c v t nhiên và xã h i ch a đc bao nhiêu, v nủ ạ ế ứ ọ ề ự ộ ư ượ ố
t s d ng vào trong cu c s ng đ di n đt trình bày t t ng, tình c m c a mìnhừ ử ụ ộ ố ể ễ ạ ư ưở ả ủ
còn quá ít. M c dù v n đ nghĩa c a t , các l p t có quan h v ng nghĩa và vi cặ ấ ề ủ ừ ớ ừ ệ ề ữ ệ
d y v n đ này tr ng ti u h c không gây nhi u tranh cãi nh vi c d y n iạ ấ ề ở ườ ể ọ ề ư ệ ạ ộ
dung c u t o t nh ng đây l i là công vi c không m y d dàng b i vì nghĩa c a tấ ạ ừ ư ạ ệ ấ ễ ở ủ ừ
là m t v n đ ph c t p, tr u t ng, khó n m b t trong khi đó t duy c a h c sinhộ ấ ề ứ ạ ừ ượ ắ ắ ư ủ ọ
5
