V BI N PHÁP TU T NG ÂMỀ Ệ Ừ Ữ
1. Khái ni m:ệ Là nh ng cách th c s d ng các ph ng ti n ngôn ng m t cách nghữ ứ ử ụ ươ ệ ữ ộ ệ
thu t, có giá tr bi u c m, hình t ng và h p d n h n bình th ng ( còn đc g i làậ ị ể ả ượ ấ ẫ ơ ườ ượ ọ
cách th c tu t hay phép tu t ).ứ ừ ừ
2.Các bi n pháp tu t ng âm thông d ng.ệ ừ ữ ụ
2. 1 Hài thanh:
- Hài thanh là bi n pháp tu t dùng s l a ch n và k t h p các âm thanh sao cho hàiệ ừ ự ự ọ ế ợ
hoà đ có th g i lên m t tr ng thái, m t c m xúc t ng ng v i cái đc bi u đt.ể ể ợ ộ ạ ộ ả ươ ứ ớ ượ ể ạ
Ðó là hình th c t ng h p các y u t ng âm có th có cho m t m c đích bi u đtứ ổ ợ ế ố ữ ể ộ ụ ể ạ
nh t đnh.ấ ị
Ho c hài thanh là bi n pháp tu t ng âm nh m hài hoà các m t đi l p vặ ệ ừ ữ ằ ặ ố ậ ề
thanh đi u: cao/th p; gãy /không gãy, t c là đi l p âm v c và đng nét thanh đi u.ệ ấ ứ ố ậ ự ườ ệ
- Ch c năng : Bi n pháp hài thanh ch y u phát huy tác d ng trong nh ng tác ph mứ ệ ủ ế ụ ữ ẩ
th b i th ca ti ng Vi t luôn chú ý đn tính nh c, có th xem đây là m t trongơ ở ơ ế ệ ế ạ ể ộ
nh ng tiêu chí quan tr ng đ góp ph n làm nên m t bài th hay, nh t là nh ng bài thữ ọ ể ầ ộ ơ ấ ữ ơ
đc quy đnh b i tính ch t niêm lu t ch t ch v c v n và đi u.ượ ị ở ấ ậ ặ ẽ ề ả ầ ệ
Trong văn xuôi, s hài hoà thanh đi u không yêu c u ch t ch nh trong th , nh ngự ệ ầ ặ ẽ ư ơ ư
n u có s hài hoà y thì câu văn thêm ph n sinh đng.ế ự ấ ầ ộ
2.2 Bi n pháp đi p âm:ệ ệ
- Đi p âm là bi n pháp c ý l p l i m t s y u t ng âm nào đó (ph âm đu, v nệ ệ ố ặ ạ ộ ố ế ố ữ ụ ầ ầ
ho c thanh) đ t o ra s c ng h ng ý nghĩa, có tác d ng tô đm thêm hình t ngặ ể ạ ự ộ ưở ụ ậ ượ
ho c xúc c m, g i liên t ng, đng th i giúp cho l i văn, l i th thêm nh c tính.ặ ả ợ ưở ồ ờ ờ ờ ơ ạ
- Phân lo i:ạ
+ Đi p ph âm đu: Đây là bi n pháp tu t ng âm l p l i ph âm đu đ t o ra sệ ụ ầ ệ ừ ữ ặ ạ ụ ầ ể ạ ự
trùng đi p v âm h ng, tăng tính t o hình và di n c m cho câu th . Tu theo đcệ ề ưở ạ ễ ả ơ ỳ ặ
đi m c a ph âm đu đc ch n làm ph ng ti n mà nó có th g i nh ng liênể ủ ụ ầ ượ ọ ươ ệ ể ợ ữ
t ng tinh t khác nhau.ưở ế
+ Đi p v n: Đi p v n là bi n pháp tu t ng âm, trong đó ng i ta c ý t o ra sệ ầ ệ ầ ệ ừ ữ ườ ố ạ ự
trùng đi p v âm h ng b ng cách l p l i nh ng âm ti t có ph n gi ng nhau, nh mệ ề ưở ằ ặ ạ ữ ế ầ ố ằ
m c đích tăng s c bi u c m, tăng nh c tính cho câu th . Đi p v n là m t bi n phápụ ứ ể ả ạ ơ ệ ầ ộ ệ
tu t r t ph bi n. Tr c h t là th ca r i đn ca dao, t c ng , thành ng , văn xuôiừ ấ ổ ế ướ ế ơ ồ ế ụ ữ ữ
và c trong giao ti p hàng ngày. Nói đn đi p v n là trùng đi p c âm chính, âm cu iả ế ế ệ ầ ệ ả ố
và h u h t c thanh đi u.ầ ế ả ệ
+ Đi p thanhệ : Đi p thanh là bi n pháp tu t ng âm, trong đó ng i ta s d ng l pệ ệ ừ ữ ườ ử ụ ặ
l i các thanh đi u cùng nhóm (b ng/tr c) đ t o ra s c ng h ng v ý nghĩa, tăngạ ệ ằ ắ ể ạ ự ộ ưở ề
tính nh c cho câu th .ạ ơ
2. 3 Bi n phápệ t o nh p đi u:ạ ị ệ T o nh p đi u là bi n pháp tu t ng âm đc dùngạ ị ệ ệ ừ ữ ượ
ch y u trong văn xuôi chính lu n, trong ñó ng i ta c t t o nên m t âm h ng h pủ ế ậ ườ ố ạ ộ ưở ấ
d n b ng nh ng hình th c cân đi, nh p nhàng c a l i văn, nh m làm cho lí lu n cóẫ ằ ữ ứ ố ị ủ ờ ằ ậ
s c thuy t ph c m nh m .ứ ế ụ ạ ẽ
2. 4 Bi n phápệ t o âm h ng:ạ ưở Bi n pháp t o âm h ng là bi n pháp tu t ng âmệ ạ ưở ệ ừ ữ
đc dùng ch y u trong văn xuôi ngh thu t, trong ñó ng i ta ph i h p âm thanh,ượ ủ ế ệ ậ ườ ố ợ
nh p đi u c a câu văn không ph i ch c t t o ra m t s cân ñi, nh p nhàng, uy nị ệ ủ ả ỉ ố ạ ộ ự ố ị ể
chuy n, êm ái, du d ng, mà cao h n th , ph i t o ra m t âm h ng hoà quy n v iể ươ ơ ế ả ạ ộ ưở ệ ớ
n i dung hình t ng c a câu văn.ộ ượ ủ
3. M t s l u ý khi v n d ng và khai thác giá tr bi u đt c a âm thanh:ộ ố ư ậ ụ ị ể ạ ủ
- Trên th c t , m i m t s di n đt thông th ng không ph i ch có m t bi n pháp tuự ế ỗ ộ ự ễ ạ ườ ả ỉ ộ ệ
t đc v n d ng, mà có th đc ph i h p nhi u bi n pháp tu t v i nhau (có thừ ượ ậ ụ ể ượ ố ợ ề ệ ừ ớ ể
v a đi p âm, đi p v n và đi p thanh).ừ ệ ệ ầ ệ
Do đó khi phân tích tác d ng c a âm thanh thì c n chú ý đn s ph i h p c a cácụ ủ ầ ế ự ố ợ ủ
bi n pháp và hi u qu mà chúng đa l i.ệ ệ ả ư ạ
- Khi khai thác hi u qu g i c m c a các quy t c di n đt c n ph i luôn luôn g ngệ ả ợ ả ủ ắ ễ ạ ầ ả ắ
v i m t văn c nh c th .ớ ộ ả ụ ể
- Phân tích c n ph i n m v ng nh ng tri th c c n thi t v đc tính âm h c c a hầ ả ắ ữ ữ ứ ầ ế ề ặ ọ ủ ệ
th ng ng âm ti ng Vi t. Đng th i cũng c n có kh năng nh y c m, năng l c c mố ữ ế ệ ồ ờ ầ ả ạ ả ự ả
th văn h c m i có th ti p nh n các tín hi u âm thanh m t cách nh y bén, tinh t ,ụ ọ ớ ể ế ậ ệ ộ ạ ế
tránh s gán ghép máy móc các thu c tính âm thanh cho n i dung bi u đt s d n đnự ộ ộ ể ạ ẽ ẫ ế
khô khan, khiêng c ng và ph n khoa h c.ưỡ ả ọ