Bình luận viên bóng đá
Vào mùa World Cup theo kiểu của Joe - đó không chỉ là tập trung vào trận
thắng - thua, mà Joe dành thời gian để quan sát, lắng nghe phần tường thuật
của… bình luận viên. Bài viết mới nhất dưới đây là quan điểm, cách nhìn của
cá nhân Joe, xin giới thiệu cùng độc giả.
Lại một tuần thức đêm xem bóng đá.
Lại một tuần các anh bình luận viên khiến tôi muốn chạy ra rừng, tìm cây lá ngón,
tạm biệt World Cup 2010.
Trước hết tôi biết nền tảng về lĩnh vực bình luận bóng đá ở VN vẫn đang phát
triển. Tôi biết các anh bình luận viên muốn phục vụ người dân tốt nhất có thể. Tôi
không muốn trách người ta trước đám đông hoặc phàn nàn một cách thái quá, vô
căn cứ. Vấn đề là tôi đã phát điên rồi và như một quả bom bị châm ngòi, tôi không
thể không nổ!
Cứ coi bài này là tôi đang thầm thì với chính tôi đi nhé, các bạn đang nghe trộm.
Buffering! (đệm)
Điều làm tôi điên nhất là một số anh bình luận viên hiếm khi nói một câu từ đầu
đến cuối mà không dừng lại mấy lần ở giữa. Giật vấp, vấp giật, giống lúc xem clip
Youtube bị “buffering” liên tục vì internet chậm quá.
- “Trọng tài Howard Webb…(buffering)…đã…(buffering)…rút ra một chiếc
thẻ…”
- “Ắc-yên Rô-bần đã có một…(buffering)…pha bóng …(buffering)…rất đẹp mắt
và…
- Có lẽ đấy…(buffering)…cũng là một điều…(buffering)…cho thấy rằng….”
Nguy hiểm nhất là từ “của”. Hình như có chút nhầm lẫn giữa dấu chấm và liên từ.
Dấu chấm là yêu cầu dừng lại. Liên từ là yêu cầu sang phần câu tiếp theo… liền.
“Những cú sút xa của... các cầu thủ mặc áo vàng”
Nghe có vẻ như đến từ “của” anh bình luận viên trên vẫn chưa biết những “cú sút
xa” ấy thuộc các cầu thủ mặc áo màu gì: phải dừng lại một lát mới nhớ.
Nhận ra vụ buffering này một lần là không thể không nhận ra thêm nhiều lần,
giống khi đi café với một em xinh đẹp, sau 30 phút bỗng nhận ra em ấy có thói
quen bĩu môi, nhận ra xong không thể tập trung vào nội dung cuộc trò chuyện nữa.
Nói để nói
Hơn nữa, một số anh bình luận viên (tôi xin không nói các anh nào, làm việc ở đài
gì) có khá nhiều câu “lười”, không mang lại thông tin bổ ích.
“Các cầu thủ Chile đang đứng trước thử thách rất lớn và… đó cũng là cơ hội thể
hiện sự xuất sắc của mình…”
Ai cũng biết Chile đang đứng trước thử thách rất lớn. Ai cũng biết các trận Top 16
là cơ hội thể hiện sự xuất sắc của mình. Thay vì nói ra những điều rõ như ban ngày,
tại sao các anh không chuyển những thông tin bổ ích mà khán giả xem truyền hình
không thể tự biết được? Một vài thống kê thú vị? Một câu chuyện lịch sử? Bất cứ
điều gì cũng được miễn không thuộc loại “thử thách lớn” và “cơ hội thể hiện”.
“Khi đá penalty bên cạnh bản lĩnh… phải có may mắn…”
Thật hả? Tôi cứ tưởng bên cạnh bản lĩnh phải có bún bò Huế, tóc giả màu hồng và
hai chiếc bugi của xe Honda Dream sản xuất vào năm 1982. Hóa ra chỉ cần thêm
may mắn là được!... Lá ngón của tôi đâu?
“Đấy là thẻ vàng thứ ba của Kaka tại World Cup năm HAI-NGÀN-LẺ-MƯỜI”
Các anh ơi, “tại World Cup này” được rồi. Không ai nhầm World Cup 2006 đâu.
Phong phú để phong phú
Khó chấp nhận hơn bệnh “nói để nói” trên là bệnh “phong phú để phong phú”.
Đội tuyển Brazil. Các cầu thủ mặc áo vàng. Các chàng trai Samba. Các học trò
thầy Dunga. Thôi! Tôi nghĩ một bình luận viên chuyên nghiệp sẽ gọi các cầu thủ
Brazil là “các cầu thủ Brazil” từ đầu đến cuối trận (nếu dùng “nickname” chỉ có
vài lần phù hợp, ví dụ Brazil ghi bàn và các cầu thủ đang nhảy Samba thật).
Trong các bài hát của Trịnh Công Sơn, ông không bắt đầu xưng “tôi”, rồi chuyển
sang “anh”, rồi “mình”, rồi quay lại xưng “tôi” đâu. Đó là sự phong phú vô nghĩa.
Những chỗ cần phong phú thì ông rất phong phú, những chỗ không cần thì ông
không - thế mới có điểm nhấn!
Tôi không muốn các cầu thủ Anh bỗng thành con sư tử, các cầu thủ Đức bỗng
thành xe tăng, các cầu thủ Nhật bỗng thành người Samurai, các cầu thủ Hàn Quốc
bỗng thành bát kim chi khổng lồ… Tôi cũng không muốn các cầu thủ trưởng
thành bỗng thành “học trò” ngoan ngoãn và tôi quá biết các cầu thủ đang mặc áo
màu gì.
“Cũng nhiều người…”
“Cũng nhiều người nói rằng đội tuyển Anh thiếu sáng tạo…”
Ai? Những người nào? Bao giờ? Cũng nhiều người nói rằng trái đất phẳng và
Hitler bay từ mặt trăng xuống.
Theo tôi, “Cũng nhiều người nói rằng đội tuyển Anh đang thiếu sáng tạo” là câu
lười. “Hôm qua Franz Beckenbauer nói rằng đội tuyển Anh đang trở lại với thời
chạy và sút” là câu chăm chỉ. Số lượng câu chăm nhỉ nên nhiều hơn.
Tôi có cảm giác “cũng nhiều người nói rằng” dịch từ ngôn ngữ bình luận viên Việt
Nam sang… ngôn ngữ tiếng Việt phổ thông có nghĩa là “Tôi nghĩ rằng”.
Sao không nói “Tôi nghĩ rằng” luôn, rồi giải thích cụ thể vì sao “tôi” nghĩ như thế?
Các anh bình luận viên cũng hay lạm dụng từ “luôn”. “Các cầu thủ Brazil luôn thể
hiện tinh thần đồng đội…Các cầu thủ Chile luôn sẵn sàng tấn công…Các cầu thủ
Algeria luôn cho thấy yếu kém…”.
Vấn đề là không cầu thủ nào luôn thể hiện, tỏ ra, hoặc cho thấy điều gì hết.
“Thường xuyên” thì có, nhưng “thường xuyên” vẫn chưa rõ ràng. “Các cầu thủ
Brazil đã thể hiện tinh thần đồng đội rất cao trong 20 phút đầu của hiệp hai…” là
câu rõ ràng hơn nhưng bình luận viên vẫn phải nói thêm: tinh thần đồng đội ấy
được thể hiện như thế nào?
Lỗi tại ai?