intTypePromotion=1
ADSENSE

Bổ sung sáu loài Copepoda (Cyclopoida, Harpacticoida) cho khu hệ động vật nổi nước ngọt Việt Nam

Chia sẻ: Nguaconbaynhay Nguaconbaynhay | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:8

26
lượt xem
0
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Dựa trên phân tích của nhiều mẫu được lấy từ sông Cả và các vùng nước khác thuộc tỉnh Nghệ An, một loài Cyclopoida: Halicyclops aequoreus (Fischer, 1860) và năm loài Harpacticoida như Tachidius (Neotachidius) triangularis Shen et Tai, 1963; Elaphoidella coronata (Sars, 1904); Onychocamptus mohammed (Blanchard et Richard, 1891); Enhydrosoma bifurcarostratum Shen et Tai, năm 1965; và Stenhelia (Delavalia) ornamentia Shen et Tai, năm 1969 được xác định trước tiên. Tất cả các loài này là được mô tả chi tiết trong bài báo. Trong số năm loài Harpacticoid này, chỉ có một loài Elaphoidella coronata. Phân bố ở vùng nước miền núi, bốn loài còn lại chỉ phân bố ở vùng nước đen của vùng cửa sông. Cho đến nay, 12 loài harpacticoid-copepod nước ngọt nội địa được ghi nhận tại Việt Nam. Số lượng loài harpacticoid-copepod được xác định như trên chắc chắn không đủ để so sánh với thực tế trong thiên nhiên Việt Nam.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Bổ sung sáu loài Copepoda (Cyclopoida, Harpacticoida) cho khu hệ động vật nổi nước ngọt Việt Nam

29(2): 9-16 T¹p chÝ Sinh häc 6-2007<br /> <br /> <br /> <br /> Bæ sung s¸u loµi copepoda (Cyclopoida, Harpacticoida)<br /> cho khu hÖ ®éng vËt næi n−íc ngät ViÖt Nam<br /> <br /> Hå Thanh H¶i<br /> ViÖn Sinh th¸i vµ Tµi nguyªn sinh vËt<br /> TrÇn §øc L−¬ng<br /> §¹i häc Vinh<br /> <br /> Trong c¸c n¨m 2004, 2005, chóng t«i cã c¬ thµnh 1 khe h×nh ch÷ V t−¬ng ®èi s©u. Ch¹c<br /> héi thu thËp ®−îc nhiÒu vËt mÉu ®éng vËt næi ®u«i cã chiÒu dµi gÇn gÊp 2 chiÒu réng. T¬ trong<br /> n−íc ngät ë s«ng C¶ t¹i NghÖ An tõ th−îng l−u vµ t¬ ngoµi ng¾n vµ nhá, d¹ng gai. T¬ gi÷a trong<br /> s«ng ®Õn Cöa Héi. C¸c kÕt qu¶ ph©n tÝch vËt dµi gÊp 1,5 lÇn t¬ gi÷a ngoµi. R©u I nhá, ng¾n,<br /> mÉu ®· x¸c ®Þnh ®−îc 6 loµi gi¸p x¸c ch©n chiÒu dµi chØ h¬n nöa chiÒu dµi ®Çu ngùc, chia<br /> chÌo míi cho khu hÖ ®éng vËt næi n−íc ngät lµm 6 ®èt, ®èt 4 dµi nhÊt. R©u II cã 3 ®èt. Ch©n<br /> ViÖt Nam bao gåm 1 loµi ch©n chÌo thuéc ngùc I-IV cã nh¸nh trong vµ nh¸nh ngoµi ®Òu cã<br /> Cyclopoida vµ 5 loµi thuéc Harpacticoida. M« 3 ®èt. §èt 3 nh¸nh trong ch©n ngùc IV cã chiÒu<br /> t¶ c¸c loµi chñ yÕu dùa trªn tiªu b¶n gi¶i phÉu dµi b»ng 1,7 lÇn chiÒu réng, cã 5 gai cøng d¹ng<br /> cña c¸c loµi nµy, cã tham kh¶o thªm c¸c tµi r¨ng c−a. Ch©n V cã 2 ®èt, ®èt gèc cã 2 t¬ cøng,<br /> liÖu ®· cã [2, 3]. Sau ®©y lµ m« t¶ chi tiÕt c¸c tr¬n, n»m ngang. §èt ngän h×nh bÇu dôc, chiÒu<br /> loµi. dµi b»ng 1,3 lÇn chiÒu réng, mÆt ngoµi cã 3 gai<br /> nhän lín d¹ng r¨ng c−a, ë gi÷a gai trong vµ gai<br /> I. Cyclopoida gi÷a cã 1 t¬ cøng d¹ng l«ng chim, mÆt bªn cã<br /> Hä Cyclopidae Sars, 1913 hµng t¬ nhá. Con ®ùc: chiÒu dµi c¬ thÓ 0,8 mm.<br /> C¬ thÓ hÑp ngang h¬n ë con c¸i. §èt sinh dôc cã<br /> 1. Halicyclops aequoreus (Fischer, 1860) chiÒu dµi b»ng chiÒu réng. R©u I 13 ®èt, ®èt thø<br /> (h×nh 1) 8 ph×nh to. §èt 3 nh¸nh trong ch©n ngùc IV cã<br /> Cyclops aequoreus Fischer, 1860: 654. f.; chiÒu dµi gÊp 1,7 lÇn chiÒu réng, còng cã 5 gai<br /> Cyclops magniceps Lilljeborg, 1853: 204, f. 1; d¹ng r¨ng c−a.<br /> Halicyclops aequoreus - Kiefer, 1928: 219; Ch©n V gièng nh− ë con c¸i chØ kh¸c lµ<br /> Gurney, 1933: 18-28, f.1217-1245. chiÒu dµi ®èt ngän gÊp 1,5 chiÒu réng, cã 2 t¬<br /> ChÈn lo¹i: ®èt sinh dôc nh« ra ë hai bªn cøng, mét n»m gi÷a gai trong vµ gai gi÷a, mét<br /> thµnh u gÇn trßn. Ch¹c ®u«i ng¾n, chiÒu dµi gÇn n»m ë mÆt trong. Ch©n ngùc VI cã 1 ®èt, cã 1<br /> gÊp 2 chiÒu réng. T¬ trong vµ t¬ ngoµi ng¾n, gai cøng vµ 2 t¬.<br /> d¹ng gai. Ch©n ngùc V cã hai ®èt, ®èt ngän h×nh MÉu vËt nghiªn cøu: nhiÒu con ®ùc vµ c¸i<br /> bµu dôc, mÆt ngoµi cã 3 gai nhän lín. thu t¹i h¹ l−u s«ng C¶.<br /> M« t¶: con c¸i: chiÒu dµi c¬ thÓ kho¶ng 0,8 Sinh häc, sinh th¸i: sèng ë vïng n−íc lî,<br /> mm. §Çu ngùc h×nh bÇu dôc. §èt ngùc IV nh« vµo mïa xu©n con c¸i th−êng mang trøng.<br /> ra phÝa sau trïm lªn mÐp trªn ®èt ngùc V. §èt Ph©n bè: ThÕ giíi: B¾c ¢u, T©y ¢u, Trung<br /> sinh dôc cã chiÒu dµi lín h¬n chiÒu réng, ë hai Mü, Trung Quèc, Indonesia. ViÖt Nam: míi<br /> bªn vÒ phÝa tr−íc nh« ra thµnh u gÇn trßn, mÐp thÊy ë h¹ l−u s«ng C¶ (NghÖ An).<br /> sau cña c¸c ®èt bông ®Òu tr¬n. §èt hËu m«n t¹o<br /> <br /> <br /> <br /> C«ng tr×nh ®−îc hç trî vÒ kinh phÝ cña Ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu c¬ b¶n.<br /> 9<br /> H×nh 1. Halicyclops aequoreus (Fischer, 1860)<br /> (theo Shen-Chia Jui vµ cs., 1979 cã bæ sung thªm h×nh vÏ theo mÉu vËt)<br /> a. c¬ thÓ con c¸i; b. ch©n IV con c¸i; c. ch©n V con c¸i; d. ch¹c ®u«i con c¸i; e. ch©n V con ®ùc;<br /> f. ch©n VI con ®ùc; g. c¬ thÓ con c¸i.<br /> <br /> II. Harpacticoida trong vµ nh¸nh ngoµi ch©n ngùc I-IV ®Òu cã 3<br /> Hä Tachidiidae Sars, 1909 ®èt. MÆt ngoµi ®èt 1, ®èt 2 nh¸nh ngoµi ch©n<br /> ngùc I-IV ®Òu cã 1 gai cøng, ®èt 3 nh¸nh ngoµi<br /> 2. Tachidius (Neotachidius) triangularis cã 3 gai cøng. MÆt trong c¸c ®èt cña nh¸nh<br /> Shen et Tai, 1963 (h×nh 2) trong chi I-IV ®Òu cã c¸c t¬ l«ng chim dµi. Ch©n<br /> Tachidius (Neotachidius) triangularis Shen V cã ®èt ngän h×nh gÇn tam gi¸c, mÆt l−ng cã<br /> et Tai, 1963: 417-419, f.1-15. hµng t¬ nhá n»m ngang, ®Çu ngän cã 4 gai cøng<br /> vµ 1 t¬, mÆt bªn ngoµi nh« ra vµ cã 1 gai cøng<br /> ChÈn lo¹i: ch¹c ®u«i gÇn vu«ng, chiÒu dµi vµ 1 t¬ xÕp s¸t nhau. Con ®ùc: th©n dµi 0,60<br /> chØ h¬n chiÒu réng mét Ýt. TÊm hËu m«n cã mm. H×nh d¹ng gièng nh− con c¸i. Ch©n ngùc I,<br /> hµng gai nhá n»m ngang. Ch©n ngùc V con c¸i II, IV còng gièng nh− ë con c¸i. Ch©n ngùc III<br /> ®èt ngän h×nh gÇn tam gi¸c, mÆt l−ng cã hµng t¬ con ®ùc cã sai kh¸c, c¸c ®èt ë nh¸nh ngoµi dµi<br /> nhá n»m ngang, ®Çu ngän cã 4 gai cøng. ra, c¸c gai mÆt ngoµi cña mçi ®èt to ra vµ ng¾n<br /> M« t¶: con c¸i: th©n dµi kho¶ng 0,6 mm, l¹i, ®Ønh ®èt 3 cã 1 gai to dµi, mÆt trong cã 2 t¬<br /> ®Çu réng h¬n ngùc. C¸c ®èt ë ngùc h×nh trßn vµ cøng. Ch©n ngùc V cã h×nh ch÷ nhËt, mÆt trong<br /> dÑp nh− c¸i ®Üa. C¬ quan sinh dôc do 2 ®èt t¹o cã 1 gai, ë ®Ønh cã 2 gai cøng vµ 2 t¬ m¶nh.<br /> thµnh, ®èt tr−íc réng vµ ng¾n h¬n ®èt sau. TÊm Ch©n ngùc VI ng¾n, cã 2 gai cøng.<br /> hËu m«n cã 1 hµng gai nhá n»m ngang. Ch¹c MÉu vËt nghiªn cøu: nhiÒu con ®ùc vµ c¸i<br /> ®u«i gÇn vu«ng, chiÒu dµi chØ h¬n chiÒu réng<br /> thu t¹i h¹ l−u s«ng C¶.<br /> mét Ýt, mÆt l−ng cã 1 hµng t¬ nhá mäc xiªn. T¬<br /> ngoµi ch¹c ®u«i dµi vµ to h¬n t¬ trong, t¬ gi÷a Sinh häc, sinh th¸i: sèng ë vïng ®ång b»ng<br /> trong dµi gÊp ®«i t¬ gi÷a ngoµi. Cã 5-6 t¬ bªn thÊp, n−íc ngät, n−íc lî ven biÓn. VÒ mïa ®«ng<br /> ®Ýnh ë cuèi c¹nh ngoµi, t¬ bªn cuèi dµi vµ m¶nh th−êng gÆp nh÷ng con c¸i mang trøng.<br /> h¬n t¬ ngoµi. R©u I cã 7 ®èt, r©u II cã 4 ®èt.<br /> Ph©n bè: ThÕ giíi: Trung Quèc (®¶o H¶i<br /> Nh¸nh trong r©u II cã 2 ®èt, ®èt thø nhÊt cã 1<br /> Nam, Qu¶ng Ch©u). ViÖt Nam: míi thÊy ë h¹<br /> sîi t¬ cøng, ®èt thø hai cã 2 sîi t¬ cøng. §èt<br /> l−u s«ng C¶ (NghÖ An).<br /> cuèi nh¸nh ngoµi r©u II cã 5 sîi l«ng. Nh¸nh<br /> 10<br /> H×nh 2. Tachidius (Neotachidius) triangularis Shen et Tai, 1963<br /> (theo Shen-Chia Jui vµ cs., 1979 cã bæ sung thªm h×nh vÏ theo mÉu vËt)<br /> a. C¬ thÓ con c¸i; b. Ch©n I con c¸i; c. Ch©n II con c¸i; d. Ch©n III c¸i; e. Ch©n IV con c¸i;<br /> f. Ch©n V con c¸i; g. Ch¹c ®u«i con c¸i; h. Ch©n V, VI con ®ùc; i. Ch©n III con ®ùc<br /> <br /> Hä Canthocamptidae Sars, 1906 3 ®èt, nh¸nh trong chØ cã 1 ®èt, cã 4 sîi l«ng<br /> cøng. Ch©n ngùc I c¶ nh¸nh trong vµ nh¸nh<br /> 3. Elaphoidella coronata (Sars, 1904) (h×nh 3) ngoµi ®Òu cã 3 ®èt, mÆt ngoµi nh¸nh ngoµi mçi<br /> Attheyella coronata Sars, 1904: 641, pl. 38, ®èt ®Òu cã gai cøng. Ch©n ngùc II-IV, nh¸nh<br /> f. 13, 13a-k.; Elaphoidella bidens coronata ngoµi cã 3 ®èt, nh¸nh trong cã 2 ®èt nhá vµ<br /> Chappuis, 1928: 491, f. 74-77; Elaphoidella ng¾n h¬n c¸c ®èt nh¸nh ngoµi, mÆt ngoµi nh¸nh<br /> bindens Lang, 1948: 1137-1141, f. 453. ngoµi mçi ®èt còng ®Òu cã gai cøng. §èt 1<br /> nh¸nh trong ch©n IV kh«ng cã t¬ cøng. Ch©n<br /> ChÈn lo¹i: c¬ thÓ thu«n nhá, ch¹c ®u«i song ngùc V cã 2 ®èt, ®èt gèc réng, ng¾n, cã hai<br /> song h×nh ch÷ nhËt, chiÒu dµi gÊp 2 chiÒu réng, thïy, thïy trong nh« ra vµ cã 4 t¬ d¹ng l«ng<br /> mÆt bªn cã 2 l«ng m¶nh. Ch©n ngùc V con c¸i chim dµi, thïy ngoµi cã 1 t¬ ng¾n h¬n. §èt ngän<br /> cã 2 ®èt, ®èt gèc réng, ng¾n, ®èt ngän hÑp dµi, hÑp dµi, cã 4 t¬ l«ng chim ë ®Ønh, mÆt bªn ngoµi<br /> cã 4 t¬ l«ng chim ë ®Ønh, mÆt bªn cã 2 gai. cã 2 gai.<br /> M« t¶: con c¸i: chiÒu dµi c¬ thÓ kho¶ng 0,6 MÉu vËt nghiªn cøu: nhiÒu con c¸i thu ë<br /> mm. C¬ thÓ cã 10 ®èt, thu«n nhá. MÐp sau cña s«ng, suèi, hå, ao trung du, miÒn nói l−u vùc<br /> mçi ®èt, ë mÆt l−ng ®Òu cã r¨ng c−a, ë mÆt bông s«ng C¶.<br /> r¨ng c−a kh«ng râ rµng. C¬ quan sinh dôc do 2<br /> ®èt g¾n l¹i víi nhau (®èt VI vµ ®èt VII), ranh Sinh häc, sinh th¸i: sèng ë ao, hå, s«ng, suèi<br /> giíi cña hai ®èt nµy chØ nhËn thÊy ë mÆt bªn mµ trung du vµ miÒn nói. Mïa xu©n th−êng b¾t gÆp<br /> th«i. GÇn mÐp sau ®èt hËu m«n cã 1 hµng gai con c¸i mang trøng.<br /> nhá n»m ngang. Ch¹c ®u«i song song, h×nh ch÷ Ph©n bè: ThÕ giíi: B¾c Mü, Malayxia, Anh,<br /> nhËt, chiÒu dµi gÊp 2 chiÒu réng. MÆt bªn ch¹c Haoai, Trung Quèc. ViÖt Nam: míi thÊy ë<br /> ®u«i cã 2 l«ng m¶nh, mét dµi, mét ng¾n h¬n. T¬ th−îng l−u, trung l−u s«ng C¶, suèi, hå Vùc<br /> gi÷a trong dµi gÊp 3 lÇn t¬ gi÷a ngoµi. R©u I cã MÊu, hå Khe §¸, ao T−¬ng D−¬ng, ao M−êng<br /> 8 ®èt, chiÒu dµi chØ b»ng 7/10 ®èt ®Çu. R©u II cã XÐn, ao NghÜa §µn (tØnh NghÖ An).<br /> 11<br /> H×nh 3. Elaphoidella coronata (Sars, 1904)<br /> (theo Shen-Chia Jui vµ cs., 1979 cã bæ sung thªm h×nh vÏ theo mÉu vËt)<br /> a. c¬ thÓ con c¸i; b. ch©n I con c¸i; c. ch©n II con c¸i; d. ch©n III con c¸i; e. ch©n IV con c¸i;<br /> f. ch¹c ®u«i con c¸i; g. ch©n V con c¸i.<br /> <br /> Hä Laophontidae Scott, 1904 ®èt vµ 4 sîi l«ng cøng. Nh¸nh trong vµ nh¸nh<br /> ngoµi ch©n ngùc I ®Òu cã 2 ®èt, ®èt 1 nh¸nh<br /> 4. Onychocamptus mohammed trong hÑp dµi, −íc tÝnh dµi gÊp 2 lÇn chiÒu dµi<br /> (Blanchard et Richard, 1891) (h×nh 4) nh¸nh ngoµi, ®èt 2 nh¸nh trong nhá, ng¾n, ë<br /> Laophonte mohammed Blanchard et Richard, cuèi ®èt nµy cã 1 t¬ cøng vµ 1 gai lín gièng nh−<br /> 1891: 526, pl.6, f. 1-15; Onychocamptus mãng vuèt. Nh¸nh ngoµi ch©n ngùc II-IV ®Òu cã<br /> heteropus Daday, 1903: 139, pl. 28, f. 49-56; 3 ®èt, nh¸nh trong ch©n II-IV cã 2 ®èt. Nh¸nh<br /> Laophonte humilis Brian, 1929: 274, f. 13-24; trong ng¾n dÇn tõ ®èt II ®Õn ®èt IV. Ch©n ngùc<br /> Onychocamptus mohammed - Lang, 1948: 1417- V cã 2 ®èt, ®èt gèc chia lµm 2 thïy, thïy trong<br /> 1419, f. 571; Dussart, 1967: 457-459, f. 209. nh« ra, cã 3 t¬ cøng lín, mÆt bªn cã ®¸m t¬ nhá<br /> mÒm. §èt ngän h×nh bµu dôc, cã 3 t¬ cøng. Con<br /> ChÈn lo¹i: tr¸n nh« h×nh mòi nhän ë chÝnh ®ùc: c¬ thÓ con ®ùc bÐ h¬n con c¸i, chiÒu dµi tõ<br /> gi÷a. Ch¹c ®u«i dµi, chiÒu dµi gÊp 2,5 chiÒu 0,43-0,50 mm. Tr¸n nh« h×nh mòi nhän ë chÝnh<br /> réng. Ch©n ngùc V con c¸i cã 2 ®èt, ®èt gèc gi÷a. §Çu gÇn h×nh vu«ng, ®èt ngùc 3 réng nhÊt<br /> chia 2 thuú, thïy trong nh« ra vµ cã 3 t¬ cøng nh−ng l¹i ng¾n, c¸c ®èt ë bông rÊt nhá. R©u I cã<br /> lín. §èt ngän h×nh bµu dôc, cã 3 t¬ cøng. 7 ®èt, ®èt thø 4 ph×nh to thµnh h×nh cÇu, ba ®èt<br /> M« t¶: con c¸i: c¬ thÓ dµi kho¶ng 0,55 mm. cuèi nhá ng¾n gièng nh− c¸i vuèt. R©u II, ch©n<br /> C¬ thÓ thu«n nhá dÇn vÒ phÝa bông. C¬ quan ngùc I, II gièng nh− ë con c¸i. Ch©n III cã sai<br /> sinh dôc do 2 ®èt t¹o thµnh, ®èt thø nhÊt ng¾n kh¸c, c¸c ®èt nh¸nh ngoµi réng h¬n ë con c¸i,<br /> vµ hÑp h¬n ®èt thø hai. §èt bông thø 1 vµ thø 2 ®èt thø 3 ng¾n h¬n ®èt 1, 2, ë cuèi ®èt cã 5 gai<br /> lín h¬n ®èt sinh dôc, gãc bªn sau th−êng nh« ra lín, nh½n, mÆt trong cã 1 t¬ cøng d¹ng l«ng<br /> vµ h¬i s¾c. TÊm hËu m«n t−¬ng ®èi tr¬n tru, chim. Nh¸nh trong ch©n III cã 3 ®èt, ë cuèi ®èt<br /> nh½n nhôi. Ch¹c ®u«i dµi, chiÒu dµi gÊp 2,5 lÇn thø 2 mÆt ngoµi cã 1 gai to nh« lªn. Nh¸nh<br /> chiÒu réng. T¬ trong vµ t¬ ngoµi m¶nh vµ ng¾n, ngoµi ch©n IV gièng víi nh¸nh ngoµi ch©n III,<br /> t¬ gi÷a ngoµi ng¾n, dµi gÊp 2 lÇn t¬ ngoµi. T¬ nh¸nh trong ch©n IV gièng víi nh¸nh trong<br /> gi÷a trong dµi vµ lín, chiÒu dµi b»ng 1/2 chiÒu ch©n IV ë con c¸i. Thïy trong ch©n ngùc V th¸i<br /> dµi th©n. R©u I cã 5 ®èt, chiÒu dµi b»ng 2/3 hãa, thïy ngoµi cã 1 l«ng cøng, ®èt ngän nhá,<br /> chiÒu dµi ®Çu. R©u II cã 3 ®èt, nh¸nh trong cã 1 ng¾n cã 2 t¬ cøng d¹ng l«ng chim. Ch©n VI<br /> 12<br /> nhá, cã 2 gai, gai trong to vµ dµi h¬n gai ngoµi. lín hoÆc cöa s«ng ven biÓn.<br /> MÉu vËt nghiªn cøu: nhiÒu con ®ùc, c¸i thu Ph©n bè: ThÕ giíi: Th¸i Lan, Ch©u ¢u, Ai<br /> ë h¹ l−u s«ng C¶. CËp, Ch©u Mü, Trung Quèc (Qu¶ng Ch©u, H¶i<br /> Sinh häc, sinh th¸i: sèng ë vïng n−íc ngät Nam, Phóc KiÕn, Giang T«, Hµ B¾c). ViÖt Nam:<br /> vµ n−íc lî, còng cã thÓ gÆp chóng ë c¸c hå réng míi thÊy ë h¹ l−u s«ng C¶ (tØnh NghÖ An).<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> H×nh 4. Onychocamptus mohammed (Blanchard et Richard, 1891)<br /> (theo Shen-Chia Jui vµ cs., 1979 cã bæ sung thªm h×nh vÏ theo mÉu vËt)<br /> a. c¬ thÓ con c¸i; b. ch©n I con c¸i; c. ch©n II con c¸i; d. ch©n III con c¸i; e. ch©n IV con c¸i;<br /> f. ch©n V con c¸i; g. ch©n V, VI con ®ùc, h. c¬ thÓ con ®ùc.<br /> <br /> Hä Cletodidae Scott, 1904 trong, t¬ ngoµi, t¬ gi÷a ngoµi gÇn b»ng nhau ®Òu<br /> rÊt ng¾n vµ m¶nh, t¬ gi÷a trong lín vµ dµi gÊp 2<br /> 5. Enhydrosoma bifurcarostratum lÇn chiÒu dµi ch¹c ®u«i. R©u I cã 5 ®èt ng¾n,<br /> Shen et Tai, 1965 (h×nh 5) nhá, chØ b»ng 1/2 chiÒu dµi ®Çu. R©u II cã 3 ®èt,<br /> Enhydrosoma bifurcarostratum Shen et Tai, nh¸nh trong th¸i hãa chØ cßn l¹i mét nèt nh«<br /> 1965: 135-136, f. 45-56. lªn, ë ®Ønh cã 1 t¬ l«ng chim lín vµ cøng.<br /> Nh¸nh ngoµi ch©n I-IV ®Òu cã 3 ®èt, nh¸nh<br /> ChÈn lo¹i: tr¸n nh« h×nh má neo. Ch¹c ®u«i<br /> trong ®Òu cã 2 ®èt. Ch©n ngùc V cã 1 ®èt chia<br /> ph©n ly, t¬ trong, t¬ ngoµi, t¬ gi÷a ngoµi gÇn lµm 3 thïy, thïy ngoµi cã 1 t¬ l«ng chim cøng,<br /> b»ng nhau ®Òu rÊt ng¾n, m¶nh, t¬ gi÷a trong lín dµi. Thïy gi÷a cã 3 t¬ cøng, t¬ gi÷a dµi, hai t¬<br /> vµ dµi gÊp 2 lÇn chiÒu dµi ch¹c ®u«i. Ch©n ngùc bªn ng¾n vµ nhá h¬n. Thïy trong lín nhÊt cã 3<br /> V cã 1 ®èt chia lµm 3 thïy, thïy ngoµi cã 1 t¬ t¬ cøng lín dµi, t¬ ë ®Ønh lín nhÊt, mÐp trong<br /> l«ng chim cøng, dµi. Thïy gi÷a cã 3 t¬ cøng, t¬<br /> cña thïy nµy cã c¸c gai nhá. Con ®ùc: h×nh<br /> gi÷a dµi, hai t¬ bªn ng¾n vµ nhá h¬n. Thïy trong<br /> d¹ng con ®ùc còng gièng con c¸i, c¬ thÓ dµi<br /> cã 3 t¬ cøng lín dµi, t¬ ë ®Ønh lín nhÊt, mÐp<br /> kho¶ng 0,6 mm. Ch¹c ®u«i cã chiÒu dµi gÊp 4,5<br /> trong cña thïy nµy cã c¸c gai nhá.<br /> lÇn chiÒu réng. R©u I cã 5 ®èt, ®èt 4 ph×nh to ra,<br /> M« t¶: con c¸i: chiÒu dµi c¬ thÓ kho¶ng 0,7 ®èt cuèi cïng gièng nh− c¸i vuèt nhän. R©u II,<br /> mm. Tr¸n nh« ra h×nh má neo. Hai bªn h«ng ch©n ngùc I, II, IV ®Òu gièng con c¸i, ch©n III<br /> cña c¸c ®èt ®Òu cã c¸c gai to, mÐp sau c¸c ®èt cã sai kh¸c. Nh¸nh trong ch©n III cã 3 ®èt, cuèi<br /> cã 4 gai, 2 gai gi÷a lín h¬n hai gai ngoµi. Ch¹c ®èt thø 2 nh« ra phÝa sau t¹o thµnh 1 gai rÊt lín<br /> ®u«i ph©n ly, chiÒu dµi gÊp 2 lÇn chiÒu réng, t¬ «m lÊy ®èt 3. §èt 3 nhá vµ ng¾n, ë ®Ønh cã 2 t¬<br /> 13<br /> dµi. Ch©n V nhá h¬n ë con c¸i, thïy trong chØ cã Sinh häc, sinh th¸i: sèng ë vïng n−íc lî nh¹t.<br /> 1 t¬ cøng vµ 1 gai dµi. Ph©n bè: ThÕ giíi: Trung Quèc (Qu¶ng<br /> MÉu vËt nghiªn cøu: nhiÒu con ®ùc, c¸i thu §«ng). ViÖt Nam: míi thÊy ë h¹ l−u s«ng C¶<br /> ®−îc ë h¹ l−u s«ng C¶. (NghÖ An).<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> H×nh 5. Enhydrosoma bifurcarostratum Shen et Tai, 1965<br /> (theo Shen-Chia Jui vµ cs., 1979 cã bæ sung thªm h×nh vÏ theo mÉu vËt)<br /> a. c¬ thÓ con c¸i; b. ch©n I con c¸i; c. ch©n II con c¸i; d. ch©n III con c¸i; e. ch©n IV con c¸i;<br /> f. ch©n V con c¸i; g. ch©n V con ®ùc.<br /> <br /> Hä Diosaccidae Sars, 1906 phÇn gi÷a g¾n l¹i víi nhau, mÆt bªn cã gai nhá<br /> vµ ng¾n. Ch¹c ®u«i nhá vµ dµi, chiÒu dµi gÊp 5<br /> 6. Stenhelia (Delavalia) ornamentalia lÇn chiÒu réng, xße ra nh− h×nh ch÷ V. T¬ ch¹c<br /> Shen et Tai, 1965 (h×nh 6) ®u«i ng¾n vµ nhá, chØ cã t¬ thø 2 vµ thø 4 lµ dµi<br /> Stenhelia (Delavalia) ornamentalia Shen et vµ lín. R©u I cã 8 ®èt, ®èt thø 4 cã ®Çu nh« ra<br /> Tai, 1965: 130-131, f. 16-23. vµ cã chïm t¬ c¶m gi¸c. R©u II cã 3 ®èt, nh¸nh<br /> trong còng cã 3 ®èt to, dµi, ®èt 1 vµ 2 ®Òu cã 1<br /> ChÈn lo¹i: phÇn gi÷a tr¸n nh« ra thµnh h×nh<br /> sîi l«ng cøng, ®èt 3 cã 4 sîi l«ng cøng. Ch©n<br /> tam gi¸c. Ch¹c ®u«i dµi, ph©n ly h×nh ch÷ V, ngùc I, nh¸nh ngoµi cã 3 ®èt, nh¸nh trong cã 2<br /> chiÒu dµi gÊp 5 chiÒu réng. Ch©n ngùc V cã 2<br /> ®èt, ®èt gèc ng¾n, réng, chia lµm 2 thïy, thïy ®èt, ®èt trong ng¾n vµ to h¬n ®èt ngoµi. ë n¸ch<br /> trong cã 1 l«ng cøng vµ 2 gai nhá, thïy ngoµi cã trong ch©n I cã 1 gai lín. Ch©n ngùc II-IV,<br /> 2 l«ng cøng, l«ng phÝa ngoµi dµi h¬n l«ng phÝa nh¸nh trong vµ nh¸nh ngoµi ®Òu cã 3 ®èt. §é<br /> trong. §èt ngän dµi to dÇn vÒ phÝa ®Ønh, ë ®Ønh dµi cña nh¸nh trong ng¾n dÇn tõ ch©n II-IV.<br /> cã 6 t¬ mÒm Ch©n ngùc V cã 2 ®èt, ®èt gèc ng¾n, réng vµ<br /> chia lµm 2 thïy, thïy trong cã 1 t¬ cøng vµ 2 gai<br /> M« t¶: con c¸i: chiÒu dµi c¬ thÓ kho¶ng 0,6 nhá, thïy ngoµi cã 2 t¬ cøng, t¬ phÝa ngoµi dµi<br /> mm. §Çu ngùc thu«n nhá dÇn vÒ phÝa bông. h¬n t¬ phÝa trong. §èt ngän dµi to dÇn vÒ phÝa<br /> PhÇn gi÷a tr¸n nh« ra thµnh h×nh tam gi¸c. Gi÷a ®Ønh, ë ®Ønh cã 6 t¬ mÒm (h×nh 6).<br /> tr¸n h¬i lâm xuèng, hai bªn tr¸n gièng nh− mét<br /> tam gi¸c vu«ng bÞ khuyÕt mét Ýt, ®Çu tr¸n cã MÉu vËt nghiªn cøu: nhiÒu con c¸i thu ë h¹<br /> l«ng nhá. C¬ quan sinh dôc do 2 ®èt t¹o nªn, l−u s«ng C¶, ch−a gÆp con ®ùc.<br /> 14<br /> H×nh 6. Stenhelia (Delavalia) ornamentalia Shen et Tai, 1965<br /> (theo Shen-Chia Jui vµ cs., 1979 cã bæ sung thªm h×nh vÏ theo mÉu vËt)<br /> a. c¬ thÓ con c¸i, b. ch©n I con c¸i; c. ch©n II con c¸i; d. ch©n III con c¸i; e. ch©n IV con c¸i;<br /> f. ch©n V con c¸i; g. ch¹c ®u«i con c¸i.<br /> <br /> Sinh häc, sinh th¸i: sèng ë vïng n−íc ngät, Nam ®· n©ng sè l−îng loµi ®· biÕt cña nhãm<br /> lî cöa s«ng. nµy lµ 12 loµi thuéc 6 hä. Ch¾c ch¾n sè l−îng<br /> Ph©n bè: ThÕ giíi: Trung Quèc (Qu¶ng loµi gi¸p x¸c Harpacticoida ®· x¸c ®Þnh ®−îc<br /> §«ng). ViÖt Nam: míi thÊy ë h¹ l−u s«ng C¶ nh− trªn lµ ch−a ®ñ so víi thùc cã trong thiªn<br /> (NghÖ An). nhiªn ViÖt Nam.<br /> NhËn xÐt: hÇu hÕt c¸c loµi gi¸p x¸c Tµi liÖu tham kh¶o<br /> Harpacticoida n−íc ngät lµ c¸c loµi ph©n bè<br /> réng trong tÇng n−íc vµ mÆt ®¸y c¸c thuû vùc tõ 1. §Æng Ngäc Thanh, Th¸i TrÇn B¸i, Ph¹m<br /> th−îng l−u s«ng, suèi, ao hå tíi vïng n−íc lî<br /> V¨n Miªn, 1980: §Þnh lo¹i ®éng vËt kh«ng<br /> ven biÓn. Theo §Æng Ngäc Thanh (1980), míi<br /> x¸c ®Þnh cã 7 loµi gi¸p x¸c Harpacticoida n−íc x−¬ng sèng n−íc ngät b¾c ViÖt Nam. Nxb.<br /> ngät thuéc hai hä Vierellidae vµ Khoa häc vµ Kü thuËt, Hµ Néi.<br /> Canthocamptidae ë b¾c ViÖt Nam vµ c¶ 7 loµi 2. Huys R., Gee J. M., Moor C. G., Hamond<br /> nµy ®Òu míi ghi nhËn thÊy ë hang n−íc ngÇm R., 1996: Marine and blackish water<br /> gi¸p nói ë Chi Nª, Hoµ B×nh. Thêi gian sau ®ã, Harpacticoid Copepods. Part 1. Published<br /> mét sè loµi trong c¸c loµi Harpacticoida ®· biÕt for the Linnean Society of London, The<br /> trªn ®©y thÊy cã ë mét sè s«ng kh¸c nhau. Estuarine and Coastal Sciences Association,<br /> Trong 5 loµi gi¸p x¸c Harpacticoida nµy, chØ cã Field Studies Council.<br /> 1 loµi Elaphoidella coronata thÊy ë thuû vùc<br /> n−íc ngät vïng nói, 4 loµi cßn l¹i chØ thÊy ph©n 3. Shen Chia-Jui et al., 1979: Fauna Sinica-<br /> bè ë vïng n−íc lî nh¹t cöa s«ng. ViÖc bæ sung Crustacea, Freshwater Copepoda. Science<br /> 5 loµi gi¸p x¸c Harpacticoida míi nµy cho ViÖt Press, Peking, China.<br /> <br /> <br /> <br /> 15<br /> To add six new species freshwater Crustaceans<br /> (Cyclopoida, Harpacticoida-Copepoda) to the fauna of inland<br /> freshwater zooplankton of Vietnam<br /> <br /> Ho Thanh Hai, Tran Duc Luong<br /> <br /> <br /> <br /> Summary<br /> <br /> Based on analysis of many samples collected from Ca river and other waters belonging to Nghean<br /> province, one species of Cyclopoida: Halicyclops aequoreus (Fischer, 1860) and five species of Harpacticoida<br /> as Tachidius (Neotachidius) triangularis Shen et Tai, 1963; Elaphoidella coronata (Sars, 1904);<br /> Onychocamptus mohammed (Blanchard et Richard, 1891); Enhydrosoma bifurcarostratum Shen et Tai, 1965;<br /> and Stenhelia (Delavalia) ornamentalia Shen et Tai, 1965 that are firstly determined. All of these species are<br /> described in detail in the paper. Among these five species of Harpacticoid, only one Elaphoidella coronata<br /> distributed in mountainous waters, four remain species only distributed in blackish waters of estuarine area.<br /> Up to now, 12 species of inland freshwater harpacticoid-copepods are recorded in Vietnam. The amount of<br /> species of harpacticoid-copepods determined as above that are sure not enough to compare with the real in<br /> nature of Vietnam.<br /> <br /> Ngµy nhËn bµi: 12-2-2007<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 16<br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2