Cà gai leo - Giải rượu,
bảo vệ gan
Thuốc giải rượu - Không nên l
ạm dụng
Cà gai leo còn có tên khác là cà gai dây, cà
quạnh, cà quýnh, gai cườm, chẻ nan (Tày),
b’rongoon (Ba Na). Cây nhỏ sống nhiều năm,
mọc leo hay bò dài. Thân hoá gỗ, nhẵn, phân
cành nhiều; cành phủ lông hình sao và rất nhiều
gai. Lá mọc so le, hình bầu dục hay thuôn, xẻ
thuỳ không đều, mặt trên có gai, mặt dưới có
lông mềm hình sao màu trắng. Cụm hoa hình
xim ở nách lá, hoa màu tím nhạt. Quả mọng,
hình cầu, khi chín màu đỏ. Hạt hình thận dẹt,
màu vàng. Cây mọc hoang ở khắp nơi cũng có
khi được trồng làm hàng rào. Bộ phận dùng làm
thuốc là rễ, thân cành thu hái quanh năm. Rễ rửa
sạch, thái mỏng, phơi hay sấy khô. Thân cành
cắt ngắn từng đoạn 2cm. Phơi khô hay sao vàng.
Có khi dùng tươi. Có thể dùng dược liệu nấu
cao nước, cao mềm hay cao khô. Theo nghiên
cứu, toàn cây nhất là rễ, chứa saponin steroid.
Khi thủy phân cho diosgenin, solasodinon,
solasodin, flavonoid có tác dụng chống viêm và
chống xơ hóa rất tốt. Còn theo Đông y, cà gai
leo hơi the, tính ấm, có tác dụng tán phong thấp,
tiêu độc, tiêu đờm, trừ ho, giảm đau, cầm máu.
Dùng giải rượu, chữa viêm lợi, viêm quanh
răng, thấp khớp, làm mát gan...
Cà gai leo. Ảnh: KH
Giải rượu:
Theo kinh nghiệm dân gian, cà gai leo dùng
chữa ngộ độc rượu rất tốt. 100g cà gai leo khô
sắc với 400ml nước còn 150ml, uống trong
ngày, nên uống khi thuốc còn ấm. Hoặc 50g cà
gai leo khô hãm với nước sôi, cho người say
rượu uống thay nước. Dùng đến khi tỉnh rượu.
Các bài thuốc trên sẽ nhanh chóng giúp tỉnh
rượu, bảo vệ tốt tế bào gan.
Chữa nhức, sưng đau do viêm khớp: Rễ cà gai
leo, vỏ chân chim, rễ cỏ xước, dây đau xương,
dây mấu, rễ tầm xuân, mỗi vị 25g, sắc với 3 bát
nước còn 1 bát. Chia uống 2 lần trong ngày.
Uống vào buổi sáng và trưa sau bữa ăn. Mỗi liệu
trình điều trị dùng trong 20 ngày (theo chỉ định
của bác sĩ).
Chữa ho do viêm họng: Rễ cà gai leo 15g, lá
chanh 30g, sắc uống làm 2 lần trong ngày. Uống
khi thuốc còn ấm. Dùng trong 5-7 ngày.
Chữa viêm lợi, viêm quanh răng: 3g hạt cà gai
leo, tán nhỏ, cho vào trong dụng cụ đựng bằng
đồng với một ít sáp ong, đốt lấy khói xông vào
chân răng. Ngày làm 2-3 lần. Dùng trong 3-5
ngày. Hoặc ngày ngậm 10-20ml cao lỏng chiết
xuất từ cà gai leo, ngậm sau bữa ăn sáng và tối.
Hỗ trợ điều trị các bệnh về gan (viêm gan B, xơ
gan...): 35g rễ cà gai leo, sắc với 1 lít nước, còn
300ml chia uống 3 lần trong ngày. Hoặc có thể
sử dụng dược phẩm cà gai leo được chiết xuất
dạng viên, cao khô hay trong các sản phẩm thực
phẩm chức năng... sẽ giúp hạ men gan, giải độc
gan rất tốt. Tuy nhiên, việc sử dụng về liều
lượng, thời gian cần theo chỉ định của bác sĩ.