Các thuốc cấm sử dụng trong
thi đấu thể thao
Các cuộc thi đấu thể thao thường được diễn ra nhằm mục tiêu
nhanh hơn, cao hơn, xa hơn... để giành kỷ lục mới với một tinh thần
khách quan, trung thực. Nhưng ngày nay nhiều cuộc thi đấu, nhất là ở
tầm cỡ quốc tế, thường xảy ra những vụ gian lận bằng doping với mục
đích nâng cao thành tích giả tạo.
Các cuộc thi đấu thể thao thường được diễn ra nhằm mục tiêu
nhanh hơn, cao hơn, xa hơn... để giành kỷ lục mới với một tinh thần
khách quan, trung thực. Nhưng ngày nay nhiều cuộc thi đấu, nhất là ở
tầm cỡ quốc tế, thường xảy ra những vụ gian lận bằng doping với mục
đích nâng cao thành tích giả tạo.
Các cuộc thi đấu thể thao thường được diễn ra nhằm mục tiêu nhanh
hơn, cao hơn, xa hơn... để giành kỷ lục mới với một tinh thần khách quan,
trung thực. Nhưng ngày nay nhiều cuộc thi đấu, nhất là ở tầm cỡ quốc tế,
thường xảy ra những vụ gian lận bằng doping với mục đích nâng cao thành
tích giả tạo.
Các thuốc bị cấm không được dùng trong thi đấu thể thao không riêng
gì các chất kích thích mà còn nhiều chất khác lên đến trên 100 chất, phần lớn
đều có trong các chất dùng làm thuốc phòng chữa bệnh thông thường. Các
chất này có thể chia làm các nhóm sau:
1. Nhóm các chất kích thích hệ thần kinh trung ương
Nhóm này có tác dụng kích thích hưng phấn thần kinh trung ương,
làm mất cảm giác mệt mỏi, tăng hoạt động các cơ. Tuy nhiên sau quá trình
hưng phấn là quá trình kìm hãm, ức chế, làm mệt mỏi trầm trọng, gây tình
trạng kiệt sức nghiêm trọng, có thể dẫn tới tử vong. Nhóm này gồm những
chất như amphetamin, cocain, strychnin, ephedrin, phenylpropanolamin,
cafein... Tại Olympic Roma, năm 1960, một vận động viên xe đạp phát hiện
đã sử dụng amphetamin, khi về tới đích đã ngã qụy, sau đó đã chết vì trụy
tim mạch và sốt cao ở bệnh viện cấp cứu. Tại Cúp bóng đá thế giới năm
1994, Maradona khi xét nghiệm nước tiểu thấy có ephedrin,
phenylpropanolamin và 3 chất khác là dẫn xuất của ephedrin, tất cả những
chất này đều nằm trong danh sách các chất bị cấm nên Maradona đã bị cấm
thi đấu.
2. Nhóm các chất nội tiết steroid
Gồm các dẫn xuất kích thích tố sinh dục nam testosteron có tác dụng
gia tăng sự đồng hóa protid, làm tăng thể tích và sức mạnh cơ bắp như
nandrolon, norethandrolon. Tại Olympic Seoul năm 1988, Ben Jonhson đã bị
hủy bỏ thành tích chạy 100m với 9 giây 79 và bị phạt vì đã sử dụng thuốc
thuộc nhóm này.
3. Nhóm các thuốc gây nghiện giảm đau
Như methadon, codein, morphin, pethidin là những thuốc giảm đau trị
bệnh, nhưng trong quá trình thi đấu mà xét nghiệm nước tiểu thấy dương
tính với các chất này thì coi như đã sử dụng doping và còn mắc tội sử dụng
ma túy.
4. Nhóm các thuốc lợi tiểu
Có tác dụng cải thiện tình trạng tim mạch nhưng khi thi đấu không
được sử dụng như furosemid, hydrochlorothiazid, spironolacton, amilorid,
triamteren, clotalidon...
5. Nhóm các thuốc giãn mạch, hạ huyết áp, trợ tim
Gồm các chất chẹn beta (như acebutolol, atenolol, metoprolol,
propanolol, sotalol...), digitalin, trinitrin... Các chất này có tác dụng cải thiện
tình trạng suy sụp tim mạch, khi thi đấu cũng bị cấm sử dụng.
6. Nhóm chất sản sinh hồng cầu, cung cấp ôxy cho nhu cầu hô hấp
Nhóm này có EPO. EPO là tên tắt của epoetin hay erythropoitein là
nội tiết tố nội sinh do thận tiết ra có tác dụng kích thích cơ thể sản sinh ra
hồng cầu để bù đắp những thiếu hụt. Hiện nay áp dụng công nghệ sinh học,
người ta đã sản xuất được EPO từ tế bào buồng trứng của chuột dùng làm
thuốc điều trị đắc lực một số bệnh thiếu máu. EPO là một loại chất kích
thích làm tăng khả năng chịu đựng, tăng khả năng vận chuyển ôxy trong
máu tới các cơ nhưng khó bị phát hiện chất này qua xét nghiệm nước tiểu
như bình thường.
Khi thi đấu vận động viên phải vận động cơ bắp cao độ, cơ thể đòi hỏi
nhiều ôxy, do đó vận động viên gian dối đã sử dụng EPO bất hợp pháp nhằm
tăng số lượng hồng cầu trong máu, từ đó tăng ôxy cần dùng cho cơ bắp.
Chất EPO được sử dụng phổ biến trong các môn thể thao như đua xe đạp,
chạy đường dài và nhiều môn khác.
Để có những cuộc thi đấu trong sạch, tránh cho các vận động viên
những di họa khủng khiếp do nghiện EPO, do thừa máu... EPO đã bị cấm
không sử dụng trong quá trình thi đấu thể thao.
7. Nhóm thuốc nghiện bổ sung
Ủy ban Thế vận hội Olympic đang nghiên cứu để bổ sung những
thuốc kích thích đã bị cấm dù chúng có nguồn gốc thảo mộc hay động vật
chứ không phải hóa chất. Họ cho rằng nhiều loại dược thảo, dược liệu có
tính chất kích thích, nếu dùng lâu hoặc quá liều cũng rất lợi hại, ví dụ như
mật gấu, rượu rắn, tam xà, ngũ xà, cao hổ cốt, hà thủ ô, thiên niên kiện... có
tác dụng tăng lực, mạnh gân cốt khi ngâm rượu uống trong bữa ăn.
Tất nhiên khó có thể vạch ra ranh giới giữa thuốc bổ, thức ăn và thuốc
kích thích vì nhiều thứ dược thảo, dược liệu đã đi vào bữa ăn hằng ngày của
nhiều dân tộc, nhất là Trung Quốc.