Phải CẨN NGÔN khi giao
tiếp - Quản lý cảm xúc trong
giao tiếp
Khổng Tử quả đã am hiểu ý nghĩa thâm sâu của cẩn ngôn, nên mới nói: “Vô đa
ngôn: Đa ngôn đại bại”. Bạn nên đọc lời vàng ngọc đó. Bạn nên cân, như người ta
cân vàng, những lời nói của mình.
1/ Im lặng cách riêng cái “tôi” của bạn.
Làm sao cho câu chuyện của bạn bớt những tiếng “Tôi, Chúng tôi”. Nếu người bàn
chuyện với bạn có bàn chuyện về cá nhân bạn, về môn học, nghề nghiệp, hay về
những người thân của bạn, xin bạn khôn khéo đổi vấn đề. Bạn có thể trả lời vắn tắt
rồi hỏi lại về chuyện khác. Lẽ dĩ nhiên, không phải tỏ thái độ huyền bí. Có vẻ bí
mật sẽ gây nghi kỵ. Bạn vẫn cho ý kiến như thường, vẫn tranh luận như thường,
nhưng không đem cái “tôi” của mình ra mà thuyết thao thao. Bạn nên là nhạc sĩ và
người nói chuyện với bạn là nhà toán học, thì bạn đừng bàn về âm nhạc mà bàn về
toán học.
2/ Im lặng cách riêng về những người vắng mặt.
Chúng tôi đã nói với bạn, con người thích nói hành, và trong 100 câu chuyện, có
đến 60 câu lấy kẻ khác làm đầu đề. Xin bạn tránh tật xấu này đối với những người
vắng mặt, mà bạn không thích hay không đồng ý kiến.
Phải tập có tinh thần cao thượng, khoan dung. Nếu ai có hỏi ý kiến bạn về việc
làm, về đức hạnh của người thứ ba, thì bạn nên nói, mình không rõ lắm, và thay đổi
vấn đề. Buộc lòng, bạn chỉ khen những tính tốt của kẻ ấy, để trả lời cho người hỏi
khỏi nghi kỵ. Nếu người vắng mặt bị công kích, và thấy cần bênh vực thì bạn nên
bênh vực một cách khách quan, lễ phép dịu hiền. Nếu kẻ nói chuyện với bạn là
người dưới quyền bạn, và họ nói xấu ai thì bạn nên kín đáo khuyên họ đổi câu
chuyện và bạn tỏ ra khoan hồng với người vắng mặt.
3/ Kỹ lưỡng rất mực khi nói lại lời kẻ khác.
Những bí mật tình cờ bạn biết, cũng như những bí mật kẻ khác muốn bạn giữ gìn,
thì khi không đủ lý do để tiết lộ, xin bạn hãy giữ đến xuống mồ. Trong trường hợp
bắt buộc phải thuật lại lời của kẻ khác, bạn hãy cực kỳ thận trọng. Phải nói đúng
như người ấy đã nói, và bạn nên thêm câu “Theo tôi nghe, tôi nghe lại”. Điều gì mà
nghe mà nhớ một cách mơ hồ, thì tốt hơn đừng nói lại. Những câu chuyện nào có
thẩ khiến người nghe hiểu lầm, hay tìm cách đôi chối, thêm oán thù, bạn nên để
mình biết thôi. Nói ra, nhiều khi có hại, vừa cho kẻ đã nói những lời ấy, vừa cho
người nghe và vừa cho bạn nữa. Xin bạn hãy cẩn ngôn để tránh những phiền lụy
ấy.
4/ Lựa lời mà nói chơi.
Rất ít người được rèn luyện đầy đủ về lòng tự ái để chịu nghe người khác nói chơi
và chọc giận. Có người coi vui vẻ, chọc ghẹo người ta, đến khi bị “chọc” lại vài
câu, liền đổ quạu, và gây gổ. Nhiều người bạn chí thân của ta cũng vậy. Thường họ
vui tính dễ tha thứ. Nhưng có khi bị nhức đầu, hay ăn không tiêu v.v… một tiếng
nói chơi hết sức nhẹ của ta, cũng có thể làm cho họ phật lòng. Cho nên lúc nào
muốn nói chơi để mua vui, bạn phải kỹ lưỡng trong từng tiếng. Nhìn chung, con
người muốn thiên hạ lấy những ưu điểm của mình làm trung tâm điểm. Nhưng lại
khó chịu, bẽn lẽn, nóng giận, oán thù, khi những khuyết điểm về thể xác, về tính
tình của mình, bị kẻ khác ngạo nghễ, nhất là ở chỗ đông. Ở nhiều dân tộc, người ta
kỵ việc đem tên cha mẹ của họ ra để cười nhạo. Khi nghe tên họ của mình bị nêu
ra, người ta thấy tự ty mặc cảm, tưởng ai cũng hiềm thù, đang vạch lá tìm sâu nên
ác cảm với người đem nó ra. Vậy trừ những chỗ hết sức thân tình, bạn nên cẩn thận
việc sướng tên, họ kẻ khác, và đừng khi nào có vẻ mỉa mai, hài hước.
Tóm lại, lời nói nhiều khi đem lại lợi ích cho một người, cho một dân tộc, mà cũng
nhiều khi làm cho người ta thù oán nhau thiên thu. Bạn là người muốn mua lòng
người bằng lời nói bạn hãy chịu khó nói ít để suy nghĩ kỹ điều mình nói, và học ở
người được những điều hay. Platon viết: “Ai nói, gieo; ai nghe: gặt”. Bạn nên học
nằm lòng câu đó.
Quản lý cảm xúc trong giao tiếp
Biết tiết chế cảm xúc và dừng đúng lúc để không đẩy cuộc trao đổi hoặc họp bàn
trở nên gay gắt là một điều không phải ai cũng làm được. Nhất là khi có những vấn
đề động vào công việc hay chuyên môn của chính bạn. Hoặc chỉ đơn giản là những
vấn đề nhỏ phát sinh trong cuộc sống hàng ngày.
Bạn dành khá nhiều tâm huyết cho dự án của mình, nhưng chỉ vì mâu thuẫn nhỏ
mà bạn đã có một buổi tranh luận khá gay gắt dẫn đến việc bất đồng quan điểm và
làm cho dự án của bạn hoàn thành chậm tiến độ.
Giữa bạn và đồng nghiệp có vài mâu thuẫn nhỏ, bạn cảm thấy không thoải mái khi
cộng sự chung với nhau.
Hay thậm chí chỉ là bạn và người yêu có mâu thuẫn trong mối quan hệ hiện tại vì
bạn cảm nhận được đã có người thứ 3 xuất hiện chen chân vào…….
Chuyện tiền bạc, công việc, mâu thuẫn của các mối quan hệ làm bạn dễ dàng phát
cáu với bất kì ai, bất cứ khi nào.