Chiến lược thương mại điện tử: Vì

tương lai doanh nghiệp…

“Lãnh đạo cao nhất (CEO) trong doanh nghiệp (DN) cần chịu trách

nhiệm chính trong hoạch định chiến lược ứng dụng CNTT và thương

mại điện tử”, là khẳng định của PGS.TS Nguyễn Văn Minh, Trường

Đại học Thương mại.

Niềm tin

Ứng dụng thương mại điện tử (TMĐT) trong DN đang là xu hướng. Nhưng

đó là nhu cầu khách quan hay chỉ là thời thượng? Trước khi quyết định nên

hay không triển khai TMĐT, mỗi người phải trả lời được câu hỏi này.

Ở một góc độ nhất định, TMĐT là ứng dụng CNTT-TT để tiến hành các

hoạt động, giao dịch thương mại. Theo PGS-TS Minh, điểm mấu chốt của

TMĐT là truyền và xử lý thông tin trong giao dịch kinh doanh.

Thông tin là đặc tính của mọi đối tượng, mọi thực thể. Các đối tượng, thực

thể trong TMĐT là DN, người tiêu dùng, các tổ chức nhà nước, xã hội, cùng

vô vàn các định chế kinh tế – xã hội – luật pháp…

Người ta tính rằng, cứ sau khoảng 2 năm, số lượng các website hiện diện

trên mạng Internet cùng khối lượng thông tin trao đổi và lưu trữ trên mạng

sẽ tăng lên gấp đôi (hệ quả của định luật Moore).

Thông tin là một trong các đầu vào quan trọng bậc nhất khi xác định chiến

lược và kế hoạch kinh doanh của DN. Việc tìm kiếm, thu nhận, xử lý thông

tin không đúng có thể tác động lệch lạc đến định hướng chiến lược và gây

tắc nghẽn kế hoạch kinh doanh.

Tiêu chuẩn phổ biến!

TMĐT (ở các hình thức và mức độ khác nhau) đã rất phổ biến trên thế giới.

Ứng dụng TMĐT là việc phải làm khi các DN tham gia hợp tác kinh tế quốc

tế, xuất nhập khẩu, hay muốn trở thành thành viên của các chuỗi giá trị,

chuỗi cung ứng quốc gia và toàn cầu. DN đáp ứng các yêu cầu về ứng dụng

TMĐT (có năng lực TMĐT) sẽ có ưu thế để trở thành đối tác của các DN

lớn.

TMĐT giúp DN tiếp cận thị trường quốc gia và quốc tế với chi phí thấp, đặc

biệt là chi phí tạo lập, xử lý, phân phối, bảo quản và hiển thị thông tin; chi

phí xây dựng, duy trì và quản lý các cửa hàng vật lý, kho hàng; chi phí tồn

kho; chi phí tác nghiệp.

Ứng dụng TMĐT vừa là yêu cầu, vừa tạo điều kiện cho quá trình không

ngừng tìm tòi, học tập, nâng cao tri thức trong đội ngũ lãnh đạo cũng như

cán bộ nhân viên. Nó giúp hoàn thiện các kỹ năng công tác cũng như các

chuẩn mực quan hệ mới, góp phần hình thành văn hóa DN theo hướng hiện

đại và hội nhập.

Hoạch định chiến lược

Môi trường Việt Nam đã dần dần đảm bảo những điều kiện cơ bản để DN

triển khai ứng dụng TMĐT ở nhiều mức độ và hình thức. Tuy nhiên, DN cần

hoạch định chiến lược ứng dụng TMĐT.

Theo diễn giải của PGS-TS Minh, chiến lược TMĐT đơn giản là kế hoạch

và các sáng kiến của công ty nhằm đưa sản phẩm và dịch vụ của mình lên

Internet. Việc hoạch định chiến lược được thực hiện trên cơ sở phân tích các

yếu tố bên ngoài và bên trong đặc thù của mỗi công ty. Có thể tham khảo 3

mô hình sau:

Công ty kinh doanh truyền thống: Tác nghiệp ngoại tuyến là chủ yếu.

Chỉ cần có một website tính năng đơn giản để giới thiệu hàng hóa và dịch vụ

của công ty.

Công ty mong muốn triển khai hệ thống bán hàng B2C (DN – người

dùng) đòi hỏi hệ thống TMĐT phức tạp đảm bảo quy trình: Giới thiệu, chào

hàng, nhận, xử lý đơn hàng, thanh toán, thực hiện đơn hàng, dịch vụ hậu

mãi.

Công ty triển khai TMĐT B2B (DN-DN) ở mức độ cao thì hệ thống

TMĐT càng phức tạp hơn để đáp ứng yêu cầu: Liên kết với các bạn hàng,

chia sẻ thông tin; Phối hợp kế hoạch sản xuất, liên kết giữa các giao dịch bên

ngoài với các hoạt động quản lý bên trong công ty; Mạng hóa các giao dịch

nội bộ công ty…

Có nên bắt đầu với quy mô lớn?

Ông Lê Văn Lợi, Viện trưởng Viện Tin học, VCCI cho biết, sai lầm của

CEO khi đầu tư vào TMĐT là muốn bao quát tất cả, chọn thị trường quá

rộng. Điều này khiến DN không đủ khả năng tiếp thị và đáp ứng nhu cầu

khách hàng. Đầu tư vào một ngành kinh doanh mới thường đòi hỏi thời gian

và nguồn tài chính lớn. Đầu tư nhiều tiền vào quảng cáo đôi khi vẫn không

đem lại hiệu quả như ý muốn!

“Ứng dụng TMĐT đòi hỏi phải đầu tư tài chính vào hạ tầng phần cứng và

phần mềm (tùy thuộc vào mức độ và quy mô ứng dụng có thể dao động từ

chi phí triệu đồng đến hàng tỷ đồng). Đánh giá hiệu quả đầu tư vào TMĐT

khá khó. CEO nên thận trọng, không bắt đầu từ một dự án quy mô lớn, phức

tạp. Cần thử nghiệm, học tập, rút kinh nghiệm từ quy mô nhỏ và mức độ đơn

giản, hoặc từ một bộ phận nào đó của hệ thống để rút kinh nghiệm, mở rộng

và nâng cấp”, ông Lợi tư vấn.

PGS.TS Minh cũng cho rằng, các DN cần cân nhắc nhiều vấn đề phát sinh

như: Lựa chọn mua trọn gói hay thiết kế theo yêu cầu cá biệt của DN; Sử

dụng nguồn lực bên trong hay bên ngoài (outsourcing) khi thiết lập hệ thống

TMĐT? DN nhỏ và vừa nên bắt đầu từ sử dụng nguồn lực bên ngoài (ví dụ

sử dụng dịch vụ của các site lớn, nổi tiếng, tham gia các sàn giao dịch, các

chợ điện tử…) và các dự án không phức tạp.

Ngày càng nhiều DN và tổ chức mở rộng duy trì hai kênh thương mại song

song. Một vấn đề lớn đặt ra với các DN kinh doanh hỗn hợp là: Kết hợp

được cả hai kênh kinh doanh trong lập kế hoạch, quảng cáo, logistics, phân

bố nguồn lực… Và làm sao hài hòa cả thị trường thực lẫn thị trường ảo!

“Mở rộng phối hợp, hợp tác trong TMĐT là yếu tố không thể thiếu. Các hệ

thống TMĐT nếu biết cách liên kết, phối hợp, hợp tác với nhau có thể sử

dụng dịch vụ cũng như tiềm năng khách hàng của nhau để cùng phát triển

trên mạng”, PGS.TS Minh kết luận.