Chỉnh cân bằng trắng thế nào cho đúng?
Bài viết sẽ cho bạn một số khái niệm cơ bản nhất về cách thức làm việc
của chế độ cân bằng trắng, và hướng dẫn bạn cách thiết lập WB sao cho
hiệu quả.
Cân bằng trắng (White Balance - WB) là một trong những thông số
quan trọng nhất của máy ảnh. Hãy thử tưởng tượng bạn đang định chụp
một khung cảnh tuyệt đẹp trên bãi biển với từng đợt sóng nhẹ nhàng xô
trên bờ cát vàng mênh mông. Bạn nghĩ chắc chắn với chiếc máy mình
đang cầm trên tay cùng điều kiện đủ sáng hoàn hảo như vậy sẽ tạo nên
một bức ảnh toàn mỹ. Nhưng chưa chắc đã như vậy đâu, trong những
hoàn cảnh có nhiều nguồn sáng hoặc nhiều vật thể với màu sắc phức
tạp khác nhau, chế độ WB Auto của máy ảnh rất dễ bị nhầm lẫn. Và kết
quả là ta sẽ có những tấm hình có màu sắc khác hoàn toàn với phiên
bản gốc. Vậy phải làm thế nào để khắc phúc tình trạng đáng ghét này?
Bài viết sau đây sẽ hướng dẫn từng bước một rất cụ thể, và bạn sẽ thấy
thiết lập đúng WB cũng không phải là điều gì quá ghê gớm.
1. Nhiệt độ màu
Để hiểu được khái niệm và cách thức hoạt động của chế độ WB, trước
hết bạn phải nắm được một số kiến thức căn bản nhất về nhiệt độ màu.
Có thể hiểu nôm na nhiệt độ màu là một cách biểu hiện của những
chùm ánh sáng có thể nhìn thấy được. Như bạn thấy, quanh ta có rất
nhiều loại ánh sáng với nhiều màu sắc khác nhau, đa phần sự khác biệt
này là do cường độ nguồn phát sáng. Dựa vào đó, người ta phân ra
nhiều thang đo nhiệt độ màu, với đơn vị là độ K (Kelvin). Một nguồn
sáng có nhiệt độ sáng càng cao sẽ càng phát ra ánh sáng có màu xanh
hơn và có giá trị độ K cao hơn so với nguồn sáng yếu có màu đỏ dần.
Bảng thống kê dưới đây sẽ cho bạn thấy rõ hơn về 9 mức nhiệt độ màu
khác nhau, tương ứng với mỗi nấc là một ví dụ cho bạn dễ nắm bắt.
Ánh sáng nến: 1000-2000 K
Ánh sáng đèn bóng tròn: 2500-3000 K
Ánh nắng mặt trời lúc bình minh/hoàng hôn: 3000-4000 K
Ánh sáng đèn huỳnh quang: 4000-5000K
Ánh sáng đèn Flash: 5000-5500 K
Ánh nắng mặt trời lúc bình thường: 5500-6500 K
Ánh nắng mặt trời giữa trưa: 6000-7000 K
Trời có mây, bóng râm: 6500-8000 K
Trời trong xanh: 10000-15000 K
2. Ánh sáng có ảnh hưởng tới màu sắc như thế nào?
Nếu là người hay chụp ảnh, hẳn đã ít nhất một lần bạn gặp phải tình
huống ảnh bị ngả màu vàng/cam khi chụp dưới ánh đèn bóng tròn (đèn
Vonfram, Tungsten), hoặc ngả mà xanh nhạt khi chụp trong phòng
dùng đèn huỳnh quang. Tình trạng này xảy ra là vì mỗi nguồn sáng đều
phát ra một nhiệt độ màu khác nhau. Một máy ảnh kỹ thuật số có thể đo
được các màu như đỏ, xanh lá, xanh lam trong một chùm sáng tới cảm
biến. Một bức ảnh được chụp dưới ánh sáng mặt trời ban ngày sẽ có
đầy đủ các bước sóng trong một quang phổ (tức là ánh sáng trắng). Vì
vậy, khi chụp dưới ánh đèn bóng Vonfram mà không chỉnh nhiệt độ
màu về đúng nấc sẽ có hiện tượng trên do chùm sáng phát ra từ bóng
đèn loại này có bước sóng khác với ánh sáng trắng (được tạo nên bởi 7
màu cơ bản). Một mẹo nhỏ để bạn dễ nhớ và áp dụng là nguồn sáng có
nhiệt độ càng cao (ngọn lửa đèn khò, bếp ga) thì phát ra ánh sáng càng
xanh, nguồn sáng có nhiệt độ càng thấp ( ngọn nến, đèn dầu) thì ánh
sáng càng đỏ.
3. Vì sao phải chỉnh WB?
Như đã nói ở phần trên, mỗi nguồn sáng có một màu sắc khác nhau, tùy
thuộc vào chúng thuộc khoảng bước sóng nào trong quang phổ vạch.
Những nguồn sáng nhấn tạo hầu hết đều có nhiệt độ màu thấp và lượng
nhiệt nhỏ hơn ánh sáng mặt trời. Những chùm sáng này vì thế có bước
sóng nhỏ, và thuộc dải sáng đơn sắc màu đỏ (nằm trong khoảng 0.644
đến 0.76 micromet). Khi đi vào cảm biến máy ảnh, chúng sẽ được
những tế bào sáng màu đỏ trong hệ màu RGB của cảm biến hấp thụ.
Chính vì thế bức ảnh sẽ bị ngả màu cam hoặc vàng tùy vào mức độ ánh
sáng.
Máy ảnh số, những cảm biến cùng vi xử lý hình ảnh đắt giá tới hàng
chục triệu cũng vẫn là máy móc nên không thể nào có khả năng kỳ diệu
như con mắt của loài người được. Mắt của chúng ta cùng hệ thần kinh
thị giác có khả năng tự động điều chỉnh khi tiếp xúc với những nguồn
sáng và nhiệt độ màu khác nhau để hiển thị về màu sắc một cách trung
thực chỉ trong một tíc tắc rất nhỏ. Một chiếc camera thì không thông
minh đến vậy, nên khi rơi vào những trường hợp ánh sáng phức tạp, ta
phải tự điều chỉnh nó cho phù hợp với môi trường xung quanh.
4. Thiết lập thông số về WB
Auto: Chế độ tự động cân bằng trắng có trên mọi máy ảnh số ngày nay,
và trên hầu hết các mẫu smartphone, được ký hiệu là AWB. Theo thời
gian, cùng với sự tiến bộ của công nghệ, các máy ảnh số ngày càng
thông minh hơn, nên sử dụng AWB trong đa số trường hợp đều cho ra
màu sắc chuẩn hoặc sai khác có thể chấp nhận được. Tuy nhiên nếu
cảm thấy không hài lòng khi sử dụng chế độ này, bạn nên chuyển qua
dùng các thiết lập khác cho phù hợp.
