LUẬN VĂN:
Cơ chế thị trường có sự quản lý
của nhà nước theo định hướng xã
hội chủ nghĩa
A:Phần mở đầu
Việc nghiên cứu lý thuyết của chủ nghĩa Mác Lênin về nền kinh tế thị
trường là cần thiết không chỉ đối với người nghiên cứu khoa học kinh tế, đối với
cán bộ quản lý kinh doanh, với những người có nhiệm vụ hoạch định đường nối
phát triển kinh tế của đất nước, mà nó rất cần thiết đối với mỗi con người, mỗi gia
đình trong xã hội.
Lý thuyết về nền kinh tế thị trường của chủ nghĩa Mác Lênin là một nội dung
hết sức to lớn và rất quan trọng trong học thuyết của chủ nghĩa Mác Lênin. Trong
điếu văn đọc trước mộ Mác -ăng ghen đã khẳng định, cùng với lý luận về giá trị
phạm dư, học thuyết hình thái kinh tế xã hội, thì lý thuyết về nền kinh tế thị trường
là một phát kiến vĩ đại của Mác mà sau này đã được Lênin phát triển toàn thiện, nó
là hòn đá tảng của chủ nghĩa Mác Lênin, lý thuyết này vẫn ngời sáng, cho đến ngày
hôm nay và mai sau.
Trong bối cảnh đầy biến động của thị trường thế giới nói chung cũng như thị
trường Việt Nam nói riêng. Đảng ta vẫn kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ
nghĩa xã hội mà đảng và Bác Hồ đã lựa chọn. Để có cơ sở hiểu hơn lý thuyết của
Mác Lênin, có cơ sở cho thống nhất cao hơn đướng lối của Đảng ta, vấn đề nghiên
cứu, nắm vững lý thuyết về nền kinh tế thị trường của chủ nghĩa Mác Lênin là hết
sức cần thiết.
Em chọn đề tài: Cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định
hướng xã hội chủ nghĩa. Với đề tài này, bước đầu nghiên cứu một số vấn đề lý
thuyết nền kinh tế thị trường qua đó làm rõ hơn xây dựng thêm lòng tin về đường
lối mới của Đảng ta.
B. Phần nội dung
I: Lịch sử hình thành và phát triển của kinh tế thị trường.
1: Quá trình chuyển hoá từ kinh tế tự nhiên lên kinh tế hàng hoá
a.Những khái quát chung về kinh tế tự nhiên và kinh tế hàng hoá.
Trong lịch sử nến kinh tế tự nhiên và nền kinh tế hàng hóa là hai hình thức tổ chức
kinh tế-xã hội đã tồn tại từ lâu. Hai hình thức này được hình thành trên cơ sở trình
độ phát triển của lực lượng sản xuất xã hội, trình độ phân công lao động xã hội,
trình độ phát triển và phạm vi của quan hệ trao đổi.
Với nền kinh tế tự nhiên, người sản xuất cũng đồng thời là người tiêu dùng.
Từ sản xuất tự tiêu dùng là đặc điểm nổi bật nhất của nền kinh tế tự nhiên.Mục đích
là tạo ra giá trị sử dụng nhằm thoả mãn nhu cầu tiêu dùng của chính bản thân người
sản xuất, chính vì thế nói quá trình sản xuất của nền kinh tế tự nhiên gồm hai khâu.
Đó chính là khâu tự nhiên đều mang chung một hình thái hiện vật.
Những ưu điểm của nền kinh tế hàng hoá so với kinh tế tự nhiên.
trong nền kinh tế hàng hoá do sự phát triển của phân công lao động thị
trường thì ngày càng được mở rộng. Chính điều đó tạo điều kiện phát huy lợi thế so
sánh của mỗi vùng, mỗi đơn vị sản xuất kinh doanh, thúc đẩy việc cải tiến công cụ
lao động, nâng cao trình độ kỹ thuật, học hỏi, áp dụng kết quả khoa học kỹ thuật,
mở rộng phạm vi sản xuất; Thúc đẩy sản xuất phát triển.
Trong nền kinh tế hàng hoá, mục đích của sản xuất không phải là để tiêu
dùng cho chính bản thân người sản xuất mà là để thoả mãn nhu cầu cang tăng của
thị trường đã tạo nên động lực mạnh mẽ cho sự phát triển của sản xuất hàng hoá.
Đối với sản xuất hàng hoá thì người tiêu dùng được coi là thượng đế được quyền tự
do lựa chon hàng hoá phù hợp với nhu cầu và khả năng thanh toán và thị hiếu của
mình trên cơ sở là chất lượng và giá cả của hàng hoá, nhu cầu tiêu dùng ngày càng
cao thì kích thích sản xuất phát triển cả chiều rộng lẫn chiều sâu.
- Kinh tế hàng hoá cạnh tranh ngày càng gay gắt. Yêu cầu của cạnh tranh đòi
hỏi những đơn vị sản xuất hàng hoá phải thường xuyên quan tâm tới tăng năng xuất
lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm để hạ giá thành sản phẩm… Mục đích thu
lợi nhuận đươc nhiều hơn. Cũng chính từ cạnh tranh, chạy theo lợi nhuận sẽ làm
cho lực lượng sản xuất có những bước tiến bộ lâu dài và vững chắc trong quá trình
sản xuất .
- Cũng trong nền kinh tế hàng hoá, do sản xuất xã hội ngày càng phát triển.
Quan hệ hàng hoá tiền tệ ngày càng mở rộng, cho lên sản phẩm hàng hoá ngày càng
phong phú và đa dạng, việc giao lưu văn hoá, kinh rế giữa các vùng, các địa
phương, các đơn vị kinh tế và các quốc gia ngày càng phát triển. Đời sống vật chất,
tinh thần và văn hoă của nhân dân ngày được một nâng cao.
b. Những nền đề tạo cơ sở cho quá trình chuyển từ nền kinh tế tự nhiên lên
nền kinh rế hàng hoá.
Qua những ưu điềm của nền kinh tế hàng hoá ta thấy sự ra đời và phát triển
của kinh tế hàng hoá là quá trình kinh tế khách quan. Nó bắt đầu khi kinh tế tự
nhiên phát triển đến trình độ là xuất hiện đến tiền đề của kinh tế hàng hóa. Trong
lịch sử những quan hệ hiện vật, tự nhiên và quan hệ hàng hoá- tiền đề tồn tại đan
xen và mâu thuẫn với nhau. Sự xuất hiện của kinh tế hàng hoá cũng chính là sự xuất
hiện những tiền đề phủ định kinh tế tự nhiên và khẳng định kinh tế hàng hoá. Mỗi
bước một nhảy vọt của kinh tế hàng hoá là một bước đẩy lùi kinh tế tự nhiên. Như
vậy, trong quá trình vận động và phát triển, kinh tế hàng hoá đã phủ định dần kinh
tế tự nhiên và khẳng định mình là một kiểu tổ chức kinh tế- xã hội độc lập.
Quá trình xuất hiện, vận động và phát triển của kinh tế hàng hoá diễn ra với
sự tác động mạnh mẽ của những tiền đề sau:
+ Phân công lao động xã hội.
+ Sự độc lập tương đối về kinh tế giữa những người sản xuất.
+ Lưu thông hàng hoá và lưu thông tiền đề.
+ Hệ thống thông tin và giao thông vận tải.
Phân công lao động xã hội đã tạo ra những ngành nghề sản xuất khác nhau.
Do phân công lao động xã hội cho lên mỗi người chuyên làm một việc trong một
ngành nghề nhất định. Những nhu cầu tiêu dùng của họ lại cần nhiều loại sản phẩm
khác nhau cho cuộc sống. Để thoả mãn nhu cầu của mình, những người sản xuất
phải nương tựa vào nhau, trao đổi và quan hệ với nhau. Phân công lao động xã hội
làm nảy sinh những mối quan hệ kinh tế giữa những người sản xuất với nha
Do có phân công lao động xã hội và sự độc lập tương đối về kinh tế giữa
những người sản xuất., cho lên quan hệ giữa những người sản xuất là quan hệ mâu
thuẫn, họ vừa liên hệ, phụ thuộc vào nhau vừa độc lập với nhau. Để giải quyết
những mâu thuẫn này buộc phải trao đổi dựa trên cơ sở giá trị, nghĩa là dựa trên cơ
sở trao đổi ngang giá.
Sản xuất hàng hoá gia đời khi trao đổi trở thành tập quán và là mục đích của
sản xuất.
Như ta thấy phân công lao động xã hội phát triển từng nào thì quan hệ chao
đổi cũng được mở rộng và ngày càng phong phú, phức tạp hơn nhiều.
Phân công lao động xã hội phát triển cũng hấp dẫn tới sự ra đời của ngành
thương nghiệp. Đôi khi thương nghiệp ra đời thì phân công lao động xã hội và quan
hệ trao đổi có sắc thái mới, cũng chính nhờ thương nghiệp phát triển làm cho sản
xuất và lưu thông hàng hoá cùng với lưu thông tiền tệ được phát triển nhanh chóng.
Đó là nguyên nhân của sự mở rộng quan hệ trao đổi giữa các vùng, đồng thời liện
kết với người sản xuất lại với nhau, tập chung họ chạy theo sự phát triển nhanh
chóng của kinh tế hàng hoá.
Quan hệ trao đổi được mở rộng và phát triển đòi hỏi hệ thống giao thông vận
tải, cơ sở và kiến trúc thượng tầng cũng phải mở rộng và phát triển. Đây chính là cơ
sở vật chất làm tăng thêm các phương tiện trao đổi, mở rộng thị trường.
2.Những bước chuyển biến từ kinh tế hàng hoá giản đơn sang kinh tế thị
trường có sự quản lý của nhà nước.
a.Kinh tế thị trường là hình thức phát triển cao của kinh tế hàng hoá.Sự khác
nhau giữa kinh tế thị trường và kinh tế hàng hoá ở trình độ phát triển. Kinh tế thị
