®Ò c¬ng ®Ò ¸n kinh tÕ chÝnh trÞ
§Ò tµi: Cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ níc ë ViÖt Nam lÝ luËn vµ
thùc tiÔn
Ngêi thùc hiÖn : NguyÔn V¨n Häc
Líp : Qu¶n lÝ kinh tÕ 47A
Ngêi híng dÉn : GS.TS. Ph¹m Quang Phan
Më ®Çu
I. Nghiªn cøu lÝ luËn vÒ doanh nghiÖp Nhµ níc vµ cæ phÇn hãa
doanh nghiÖp Nhµ níc trong nÒn kinh tÕ ë ViÖt Nam
1. Doanh nghiÖp Nhµ níc
a. Kh¸i niÖm
b. VÞ trÝ vµ vai trß
2. Cæ phÇn hãa doanh nghiÖp Nhµ níc
a. Kh¸i niÖm
b. VÞ trÝ vµ vai trß
II.Thùc tr¹ng doanh nghiÖp Nhµ níc ë ViÖt Nam
1. Tríc thêi k× ®æi míi (tríc 1986)
2. Tõ thêi k× ®æi míi ®Õn nay (tõ 1986->nay)
3. §¸nh gi¸ thµnh tùu, h¹n chÕ cña doanh nghiÖp Nhµ níc
4. Nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra trong viÖc cñng cè s¾p xÕp c¸c doanh nghiÖp
Nhµ níc
III. Nghiªn cøu quan ®iÓm vµ c¸c gi¶i ph¸p tiÕn hµnh cæ phÇn hãa
doanh nghiÖp Nhµ níc ë ViÖt Nam
1. C¸c quan ®iÓm cña §¶ng vµ Nhµ níc vÒ vÊn ®Ò cæ phÇn hãa doanh
nghiÖp Nhµ níc
2. C¸c gi¶i ph¸p c¬ b¶n tiÕn hµnh cæ phÇn hãa doanh nghiÖp Nhµ níc
KÕt luËn
- ý nghÜa lÝ luËn vµ thùc tiÔn cña viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi
Danh môc tµi liÖu tham kh¶o.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
Më ®Çu
Nh ®· biÕt ®Êt níc ta lµ mét níc nghÌo, c¸c trang thiÕt bÞ l¹c hËu,
nguån tµi chÝnh h¹n hÑp nªn c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc hÇu nhkh«ng cã
kh¶ n¨ng c¹nh tranh trªn thÞ trêng vµ ®æi míi c«ng nghÖ còng nh s¶n phÈm.
Ng©n s¸ch Nhµ níc kh«ng cã kh¶ n¨ng cÊp vèn vµ bao cÊp c¸c doanh nghiÖp
Nhµ níc nhtríc ®©y. C¸c ng©n hµng cho vay còng ph¶i cã c¸c ®iÒu kiÖn
b¶o ®¶m nh tµi s¶n thÕ chÊp, kh¶ n¨ng kinh doanh ®Ó tÝnh kh¶ n¨ng thu håi
vèn. HÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp ë trong t×nh tr¹ng kh«ng cã vèn nhng còng
kh«ng cã c¸ch nµo ®Ó huy ®éng. §èi mÆt víi nh÷ng khã kh¨n ®ã, cæ phÇn hãa
®îc coi lµ mét gi¶i ph¸p nh»m t¹o ra m«i trêng huy ®éng vèn dµi h¹n cho
c¸c doanh nghiÖp ®Ó ®Çu t chiÒu s©u ®æi míi c«ng nghÖ. V× vËy ®©y lµ lùa
chän tÊt yÕu cã tÝnh kh¸ch quan. Cæ phÇn hãa lµ mét néi dung quan träng
trong c«ng cuéc ®æi míi. Cæ phÇn hãa thu hót ®îc mét nguån vèn nhÊt ®Þnh
trong c«ng nh©n viªn t¹i doanh nghiÖp vµ ngoµi x· héi, t¹o ra mét ®éng lùc
trong qu¶n lý vµ ph¸t huy tèt h¬n tÝnh s¸ng t¹o, cÇn cï cña ngêi lao ®éng
viÖc lµm cña ngêi lao ®éng ®¶m b¶o tèt h¬n nªn doanh thu lîi nhuËn vµ c¸c
kho¶n nép ng©n s¸ch, tÝch lòy vèn cña doanh nghiÖp vµ chÝnh thu nhËp cña
ngêi lao ®éng sÏ t¨ng lªn chuyÓn ®æi h×nh thøc së h÷u víi quy chÕ qu¶n lý
míi,ngêi lao ®éng sÏ ph¸t huy ý thøc kû luËt, tù gi¸c, chñ ®éng tinh thÇn tiÕt
kiÖm trong lao ®éng gãp phÇn lµm cho hiÖu qu¶ trong s¶n xuÊt kinh doanh
ngµy cµng cao, mang lîi Ých thiÕt thùc cho b¶n th©n m×nh, c«ng ty Nhµ níc
vµ x· héi.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
Néi dung
I. Nghiªn cøu lÝ luËn vÒ doanh nghiÖp Nhµ níc vµ cæ phÇn hãa
doanh nghiÖp Nhµ níc trong nÒn kinh tÕ ë ViÖt Nam
1. Doanh nghiÖp Nhµ níc
a. Kh¸i niÖm: Theo ®iÒu 1 cña luËt doanh nghiÖp Nhµ níc quy ®Þnh.
Doanh nghiÖp Nhµ níc lµ tæ chøc kinh tÕ do Nhµ níc ®Çu t vèn,
thµnh lËp vµ tæ chøc qu¶n lý, ho¹t ®éng kinh doanh hoÆc ho¹t ®éng c«n gÝch,
nh»m thùc hiÖn môc tiªu kinh tÕ x· héi do Nhµ níc gia….
- Doanh nghiÖp Nhµ níc, cã t c¸ch ph¸p nh©n, ph¸p quyÒn vµ nghÜa
vô d©n sù, tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ toµn bé ho¹t ®éng, kinh doanh trong ph¹m
vi sè vèn do doanh nghiÖp qu¶n lý.
b. VÞ trÝ vµ vai trß cña doanh nghiÖp Nhµ níc trong nÒn kinh tÕ nhiÒu
thµnh phÇn.
Sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn doanh nghiÖp Nhµ níc cña mçi quèc gia
tuy cã nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng nhÊt ®Þnh, song cã ®Æc ®iÓm chung lµ thêng tËp
trung vµo nh÷ng ngµnh, nh÷ng lÜnh vùc then chèt, gi÷ vÞ trÝ vai trß chñ ®¹o
trong nÒn kinh tÕ quèc d©n.
Tr¶ qua nhiÒu n¨m x©y dùng vµ ph¸t triÓn, doanh nghiÖp Nhµ níc ë
níc ta ®· trë thµnh mét lùc lîng kinh tÕ hïng hËu, nhÊt lµ trong c¸c ngµnh
s¶n xuÊt vµ dÞch vô quan träng. Trong nÒn kinh tÕ hµng hãa nhiÒu thµnh phÇn
cña níc ta doanh nghiÖp Nhµ níc gi÷ vÞ trÝ hµng ®Çu vµ vai trß chñ ®¹o ®îc
thÓ hiÖn ë c¸c mÆt sau:
- Doanh nghiÖp Nhµ níc lµ lùc lîng vËt chÊt quan träng, vµ lµ c«ng
cô qu¶n lý ®Ó Nhµ níc ®Þnh híng vµ ®iÒu tiÕt vÜ m« nÒn kinh tÕ quèc d©n.
Nhµ níc ®iÒu tiÕt ph¸t triÓn cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ th«ng qua c¸c hÖ
thèng ph¸p luËt, kÕ ho¹ch vµ chÝnh s¸ch, ®ång thêi sö dông doanh nghiÖp Nhµ
níc nh lµ mét thùc lùc kinh tÕ, lµm c¬ së ®¶m b¶o cho nh÷ng c©n ®èi chñ
yÕu trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ quèc d©n.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
- Doanh nghiÖp Nhµ níc lµ mét trong sè c¸c nguån chñ yÕu cung cÊp
tµi chÝnh cho ng©n s¸ch Nhµ níc. Nhê cã ®ãng gãp to lín vÒ tµi chÝnh cña
c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc cho ng©n s¸ch, Nhµ níc cã thªm vèn ®Çu t vµo
lÜnh vùc kÕt cÊu h¹ tÇng kinh tÕ kü thuËt nh»m b¶o ®m cung cÊp c¸c lo¹i
hµng hãa vµ dÞch vô c«ng céng cho x· héi, gãp phÇn tÝch cùc vµo n©ng cao tèc
®é vµ hiÖu qu¶ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ quèc d©n.
- Doanh nghiÖp Nhµ níc lµ n¬i ®Æc biÖt quan träng thu hót viÖn trî vèn
®Çu t níc ngoµi cho ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña ®Êt níc: §Ó ®¸p øng nhu
cÇu to lín vÒ vèn cho c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa, cÇn tËn lùc khai th¸c c¸c
nguån lùc tµi chÝnh bªn trong níc kÕt hîp thu hót nguån nh©n lùc bªn ngoµi.
Thu hót tµi trî c¸c nguån vèn bªn ngoµi vµo c¸c lÜnh vùc nh khai th¸c than,
dÇu khÝ, chÕ t¹o hµng ®iÖn tö, « t«, xe m¸y…
- Doanh nghiÖp Nhµ níc g¸nh v¸c tr¸ch nhiÖm nÆng nÒ trong qu¸ tr×nh
ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi.
Nh vËy, doanh nghiÖp Nhµ níc lµ trung t©m tiªu biÓu cña khoa häc,
c«ng nghÖ, lµ tÊm g¬ng s¸ng vÒ qu¶n lý, c¸c doanh nghiÖp kh«ng chØ chÞu
phôc vô riªng cho m×nh, mµ cßn gãp phÇn phæ biÕn trang bÞ khoa häc, c«ng
nghÖ míi…. Doanh nghiÖp Nhµ níc cßn t¹o ra c«ng ¨n viÖc lµm cho ngêi
lao ®éng, c¶i thiÖn cuéc sèng, n©ng cao v¨n hãa gi¸o dôc, gi¶m sù chªnh lÖch
thµnh thÞ vµ n«ng th«n…
2. Cæ phÇn hãa doanh nghiÖp Nhµ níc
a. Kh¸i niÖm
Tríc xu thÕ ph¸t triÓn ngµy cµng cao cña thÞ trêng thÕ giíi vµ nh÷ng
yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ "më" th× m« h×nh ho¹t ®éng cøng nh¾c cña c¸c doanh
nghiÖp Nhµ níc kh«ng cßn phï hîp ®Æc biÖt lµ ë c¸c níc ®ang ph¸t triÓn
nh ViÖt Nam. Trªn thÕ giíi, xu thÕ cæ phÇn hãa ®· diÔn ra m¹nh mÏ tõ nh÷ng
n¨m 80, cæ phÇn hãa cã thÓ hiÓu lµ viÖc chuyÓn mét doanh nghiÖp Nhµ níc
thuéc së h÷u Nhµ níc thµnh c«ng ty cæ phÇn thuéc së h÷u tËp thÓ nh»m n©ng
cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng vµ huy ®éng vèn ®¸p øng cho nhu cÇu ®Çu t vµ ph¸t
triÓn.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
Nh vËy, cæ phÇn hãa chÝnh lµ ph¬ng thøc thùc hiÖn x· héi hãa së
h÷u, chuyÓn ®æi tõ së h÷u toµn d©n sang së h÷u tËp thÓ. §©y lµ mét c«ng cô
huy ®éng vèn ®¹t hiÖu qu¶ cao, t¹o ®iÒu kiÖn cho ngêi lao ®éng thùc sù lµm
chñ doanh nghiÖp.
b. VÞ trÝ vµ vai trß cña cæ phÇn hãa doanh nghiÖp Nhµ níc
Cæ phÇn hãa doanh nghiÖp Nhµ níc lµ lèi ra phï hîp víi khu vùc kinh
tÕ Nhµ níc, nã cã vÞ trÝ vai trß trªn nhiÒu mÆt sau:
- Cæ phÇn hãa gi¶i táa ®îc bÕ t¾c khñng ho¶ng vÒ vèn cho doanh
nghiÖp cæ phÇn hãa ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho nã më réng s¶n xuÊt kinh doanh,
gi¶m nhÑ g¸nh nÆng tµi chÝnh cho Nhµ níc, Nhµ níc cã thÓ thu håi vèn ®Çu
t ë doanh nghiÖp ®Ó chuyÓn sang ®Çu t c¸c ho¹t ®éng u tiªn h¬n nh»m t¹o
®ßn bÈy sang ®Çu t cho c¸c ho¹t ®éng u tiªn h¬n nh»m t¹o ®ßn bÈy thóc ®Èy
ph¸t triÓn cña toµn bé x· héi, nh ®Çu t cho kÕt cÊu h¹ tÇng kü thuËt c«ng
tr×nh phóc lîi, gi¸o dôc khoa häc..
- Cæ phÇn hãa th«ng qua ®a d¹ng hãa së h÷u t¹o ®éng lùc cho ngêi lao
®éng. Cæ phÇn hãa b¶o ®¶m së h÷u hãa cho ngêi lao ®éng t¹i c«ng ty, xÝ
nghiÖp b»ng c¸ch cho hä tham gia ®Çu t mua cæ phiÕu, thùc hiÖn quyÒn lµm
chñ thùc sù, cã tÝnh vËt chÊt trªn phÇn vèn ®ãng gãp cña hä vµ thùc sù phÊn
®Êu h¨ng h¸i cho n©ng cao hiÖu qu¶ ®ång vèn cã.
- Cæ phÇn hãa cho phÐp døt bá ®îc chÕ ®é bao cÊp ng©n s¸ch cña Nhµ
níc, g¹t bá chØ ®¹o nhiÒu chi phÝ kinh tÕ cña c¸c c¬ quan chñ qu¶n bªn trªn.
§ång thêi lµm cho doanh nghiÖp thùc sù trë thµnh chñ thÓ kinh doanh, chØ
ho¹t ®éng v× môc tiªu cña doanh nghiÖp.
- Cæ phÇn hãa t¹o ®iÒu kiÖn c¶i tiÕn, ®æi míi céng t¸c l·nh ®¹o qu¶n lý
doanh nghiÖp, tËp trung vµo ®ång bé thèng nhÊt thùc sù v× lîi Ých chung vµ lîi
Ých riªng trong doanh nghiÖp.
- Cæ phÇn hãa t¹o ®iÒu kiÖn cho doanh nghiÖp cæ phÇn ®îc tù chñ, chñ
®éng trong quan hÖ tù nguyÖn liªn doanh, liªn kÕt kinh tÕ víi c¸c tæ chøc vµ
c¸ nh©n trong vµ ngoµi níc, më ra kh¶ n¨ng tù nguyÖn hîp t¸c kinh doanh.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.