Đánh giá hiệu quả cho vay và rủi ro tín dụng hộ sản xuất tại
NHNo & PTNT huyện Cái Bè
CHƯƠNG 1
GIỚI THIỆU
1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1.1. Sự cần thiết nghiên cứu
Cái Bè là huyện thuần nông, đa số người dân trong huyện sống bằng nghề
nông nghiệp. Để nâng cao mức sống của người dân và phát triển sản xuất thì vấn
đề về vốn cần phải được quan tâm trước tiên. Tuy nhiên, nguồn vốn của Ngân
hàng thì có hạn, vì vậy làm sao để vốn đến tay người sản xuất một cách kịp thời
và có hiệu quả, việc sử dụng vốn của họ cho đúng mục đích đó là phát triển sản
xuất, cải tiến kỹ thuật cũng như việc nâng cao hơn nữa những hoạt động tín dụng
của ngân hàng là vấn đề hết sức quan trọng đối với Ngân hàng và cả hộ sản xuất.
Đối tượng cho vay chủ yếu của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông
thôn huyện Cái Bè là hộ sản xuất nông nghiệp,… đời sống còn gặp nhiều khó
khăn. Điều kiện sản xuất còn phụ thuộc nhiều vào tự nhiên, thị trường, giá cả
nông sản thì bấp bênh không ổn định, đầu vào sản xuất biến động tăng giá,… vì
thế, những người nông dân này dễ dàng gặp khó khăn trong sản xuất, từ đó việc
mất khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ vay cho Ngân hàng là điều rất dễ xảy ra.
Với những lý do trên đề tài: “Đánh giá hiệu quả cho vay và rủi ro tín dụng
hộ sản xuất tại Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn huyện Cái
Bè” được thực hiện nhằm tìm hiểu, đánh giá hiệu quả cho vay đối với hộ sản
xuất, tình hình rủi ro tín dụng hộ sản xuất tại Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát
Triển Nông Thôn huyện Cái Bè và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả
cho vay và phòng ngừa rủi ro tín dụng hộ sản xuất cho Ngân hàng.
1.1.2. Căn cứ khoa học và thực tiễn
1.1.2.1. Căn cứ khoa học
Rủi ro là sự kiện xảy ra ngoài ý muốn và ảnh hưởng xấu đến hoạt động kinh
doanh của Ngân hàng thương mại. Trong nền kinh tế thị trường, hầu như hoạt
động nào của Ngân hàng thương mại đều có thể có rủi ro. Rủi ro thường dẫn đến
thiệt hại và thua lỗ. Do vậy, nhận thức rõ rủi ro và đề ra những biện pháp phòng
chống hữu hiệu để hạn chế thấp nhất rủi ro luôn là vấn đề cấp bách của mỗi Ngân
hàng.
GVHD: ThS. Dương Quế Nhu 1 SVTH: Trần Quốc Thái
Đánh giá hiệu quả cho vay và rủi ro tín dụng hộ sản xuất tại
NHNo & PTNT huyện Cái Bè
Hoạt động của Ngân hàng thương mại rất đa dạng và rất phong phú, đồng
thời rủi ro cũng phức tạp với một độ nhạy cảm nhất định. Những rủi ro chủ yếu
của Ngân hàng thương mại tập trung chủ yếu vào vào những dạng sau đây:
- Rủi ro tín dụng: rủi ro xảy ra khi cho vay mà Ngân hàng thương mại
không thu hồi được hoặc thu hồi không đầy đủ cả gốc và lãi sau khi đáo hạn.
- Rủi ro lãi suất: rủi ro gắn liền với sự biến động lãi suất trên thị trường.
- Rủi ro hối đoái: rủi ro gắn liền với sự biến động tỷ giá hối đoái trên thị
trường.
- Rủi ro thanh toán (thanh khoản): khi ngân hàng thiếu khả năng thanh toán,
nếu không được giải quyết kịp thời có thể dẫn đến mất khả năng thanh toán.
Trong bốn loại rủi ro chủ yếu nêu trên thì rủi ro tín dụng là rủi ro lớn nhất,
thường xuyên nhất và gắn liền với hoạt động của ngân hàng thương mại, vì
nghiệp vụ tín dụng là nghiệp vụ của ngân hàng thương mại và luôn chiếm tỷ lệ
lớn trong tổng số đầu tư của ngân hàng thương mại [1, tr.99].
1.1.2.2. Căn cứ thực tiễn
Hoạt động kinh doanh chính của NHNo&PTNT huyện Cái Bè là hoạt động cho
vay, việc mở ra các dịch vụ khác đối với một huyện thuần nông như Cái Bè là một vấn
đề khó khăn và chưa được quan tâm đúng mức. Vì thế, các khoản cho vay là nguồn
chính tạo ra thu nhập cho Ngân hàng, nhưng ngược lại nó cũng chứa đựng nhiều rủi ro
nhất, đe dọa sự an toàn và uy tín của Ngân hàng và cũng là nguyên nhân chính làm thua
lỗ, sụp đổ toàn hệ thống Ngân hàng. Nguồn thu chủ yếu của Ngân hàng Nông nghệp và
Phát triển nông thôn huyện Cái Bè là lãi tín dụng từ việc cho vay. Do vốn tự có của
Ngân hàng còn thấp nên chỉ cần một lượng nhỏ các khoản cho vay và đầu tư không thu
hồi được vốn thì Ngân hàng sẽ rơi vào tình trạng nguy hiểm, không thể gánh chịu thêm
bất cứ khoảng thua lỗ nào nữa. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện
Cái Bè luôn xem nông thôn là thị trường, nông dân là khách hàng chủ yếu, và nông
nghiệp là đối tượng cho vay nên phần lớn là cho vay hộ sản xuất nông nghiệp. Vì vậy,
rủi ro tín dụng hộ sản xuất là mối quan tâm lớn của Ngân hàng.
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.2.1. Mục tiêu chung
Tìm hiểu thực trạng và đánh giá hiệu quả cho vay, mức độ rủi ro tín dụng
hộ sản xuất tại NHNo&PTNT huyện Cái Bè, đề xuất những giải pháp để nâng
cao và phòng ngừa rủi ro tín dụng hộ sản xuất cho Ngân hàng.
GVHD: ThS. Dương Quế Nhu 2 SVTH: Trần Quốc Thái
Đánh giá hiệu quả cho vay và rủi ro tín dụng hộ sản xuất tại
NHNo & PTNT huyện Cái Bè
1.2.2. Mục tiêu cụ thể
Tìm hiểu tình hình hoạt động kinh doanh năm 2005 - 2007 (trong đó bao
gồm: tình hình huy động vốn, sử dụng vốn, và kết quả hoạt động kinh doanh);
Tìm hiểu, phân tích, đánh giá hoạt động cho vay, thực trạng rủi ro tín dụng
hộ sản xuất tại Ngân hàng;
Tìm hiểu các nguyên nhân làm phát sinh rủi ro tín dụng;
Dựa trên các vấn đề đã được xem xét ở trên từ đó đề ra những biệp pháp
nâng cao hiệu quả cho vay, phòng ngừa rủi ro tín dụng hộ sản xuất tại Ngân hàng
Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Cái Bè.
1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.3.1. Không gian
Đề tài nghiên cứu được thực hiện tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển
nông thôn chi nhánh huyện Cái Bè.
1.3.2. Thời gian
Số liệu phân tích được lấy trong khoảng thời gian từ năm 2005 đến năm
2007.
Thời gian để thực hiện đề tài nghiên cứu này là từ ngày 11/02/2008 đến
ngày 09/05/2008.
1.3.3. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là tình hình cho vay, rủi ro tín dụng hộ sản
xuất tại NHNo&PTNT huyện Cái Bè. Để thấy được thực trạng hoạt động tín
dụng hộ sản xuất, trước tiên đề tài tìm hiểu xem xét tình hình hoạt động tín dụng
hộ sản xuất như: tình hình cho vay, thu nợ, dư nợ, nợ quá hạn,… và các chỉ tiêu
đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng hộ nông dân của Ngân hàng.
1.4. GIẢ THUYẾT CẦN KIỂM ĐỊNH VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
1.4.1. Giả thuyết cần kiểm định
Trong 03 năm qua (2005 - 2007) hoạt động kinh doanh của Chi nhánh có
hiệu quả;
Trong 03 năm qua (2005 - 2007) vốn huy động của Ngân hàng tăng, và
Ngân hàng sử dụng nguồn vốn có hiệu quả;
Trong 03 năm qua (2005 - 2007) doanh số cho vay hộ nông dân tương đối
cao và tăng ổn định qua các năm;
GVHD: ThS. Dương Quế Nhu 3 SVTH: Trần Quốc Thái
Đánh giá hiệu quả cho vay và rủi ro tín dụng hộ sản xuất tại
NHNo & PTNT huyện Cái Bè
Trong 03 năm qua (2005 - 2007) hầu như Chi nhánh đều thu hồi hết nợ đã
cho vay hộ nông dân;
Trong 03 năm qua (2005 - 2007) dư nợ của Ngân hàng là tương đối lớn;
Nợ quá hạn tại Chi nhánh là tương đối thấp;
1.4.2. Câu hỏi nghiên cứu
Việc huy động vốn của ngân hàng qua các năm có tăng trưởng không?
Với nguồn vốn của mình Ngân hàng sử dụng có hiệu quả hay không?
Hoạt động kinh doanh của Chi nhánh là có hiệu quả hay không trong 03
năm vừa qua?
Nguyên nhân nào làm cho doanh số cho vay tăng (giảm), doanh số thu nợ
tăng (giảm), Ngân hàng có duy trì dư nợ hợp lý không?
Nợ quá hạn của Ngân hàng biến động như thế nào qua các năm?
Các chỉ số đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng của ngân hàng có tốt
không?
Trong lĩnh vực cho vay hộ sản xuất có xảy ra tình trạng rủi ro tín dụng nào
không? Và nó đã gây thiệt hại đến Ngân hàng như thế nào?
Những mặt tồn tại trong hoạt động tín dụng hộ sản xuất của ngân hàng là
gì? Nguyên nhân nào dẫn đến những tồn tại đó?
Những biện pháp phòng ngừa rủi ro nào Chi nhánh có thể áp dụng để phòng
ngừa rủi ro hiệu quả cần xem xét?
1.5. LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU
Đề tài được thực hiện dựa trên việc tham khảo một số tài liệu sau:
Thái Văn Đại (2005), “Nghiệp vụ ngân hàng thương mại”. Giáo trình dạy
học. Tủ sách Trường Đại học Cần Thơ. Trong đó chủ yếu là tham khảo chương 3
nói về những vấn đề liên quan đến hoạt động tín dụng như: Khái niệm về tín
dụng, nguyên tắc cho vay, hợp đồng tín dụng,… chương 5 nói về rủi ro tín dụng,
nguyên nhân phát sinh rủi ro tín dụng, thiệt hại do rủi ro tín dụng gây nên,…
Thái Văn Đại và Bùi Văn Trịnh (2005), “Tiền tệ ngân hàng”. Giáo trình dạy
học. Tủ sách Trường Đại học Cần Thơ. Chủ yếu tham khảo chương 6 nói về sự
ra đời và phát triển của tín dụng, bản chất tín dụng, chức năng của tín dụng,…
Trần Ái Kết, Phan Tùng Lâm, Nguyễn Thị Lương, Đoàn Thị Cẩm Vân,
Phạm Xuân Minh (2006). “Tài chính - Tiền tệ”. Giáo trình dạy học. Tủ sách
GVHD: ThS. Dương Quế Nhu 4 SVTH: Trần Quốc Thái
Đánh giá hiệu quả cho vay và rủi ro tín dụng hộ sản xuất tại
NHNo & PTNT huyện Cái Bè
Trường Đại học Cần Thơ. Nội dung chủ yếu của giáo trình này được đưa vào đề
tài là khái niệm tín dụng, vai trò, chức năng của tín dụng.
Quyết định 636/QĐ-HĐQT-XLRR (2007), “V/v phân loại nợ, trích lập dự
phòng và xử lý rủi ro tín dụng trong hệ thống NHNo & PTNT Việt Nam”. Hội
đồng quản trị NHNo&PTNT Việt Nam. Trong quyết định nêu lên việc phân loại
các loại nợ trong rủi ro tín dụng, các biện pháp phòng ngừa rủi ro. Trong đó chủ
yếu là trích lập dự phòng (dự phòng chung và dự phòng cụ thể), và sử dụng dự
phòng đã trích lập để xử lý rủi ro.
Nguyễn Hữu Phúc (2006), “Rủi ro tín dụng và một số biện pháp phòng
ngừa rủi ro tín dụng tại NHNo & PTNT Cái Bè”. Luận văn tốt nghiệp. Trường
Đại học Cần Thơ. Luận văn phân tích thực trạng tín dụng hộ sản xuất từ năm
2003-2005, đánh giá mức độ rủi ro tín dụng hộ sản xuất và thiệt hại mà rủi ro tín
dụng gây nên, từ đó đưa ra các biện pháp phòng ngừa.
Lê Thị Thùy (2006), “Phân tích tình hình cho vay hộ nông dân tại NHNo &
PTNT huyện Cái Bè”. Luận văn tốt nghiệp. Trường Đại học Cần Thơ. Luận văn
nêu lên đặc trưng tín dụng hộ nông dân, phân tích hiệu quả cho vay hộ nông dân,
những mặt mạnh và mặt yếu trong lĩnh vực cho vay với khách hàng là hộ nông
dân. Mặc dù hoạt động hiệu quả nhưng bên cạnh đó còn những nguy cơ có thể
xâm hại đến Ngân hàng bất cứ lúc nào do những rủi ro đang tiềm ẩn.
Trên cơ sở tham khảo có chọn lọc các tài liệu đang có đã nêu trên, rút kết
những cái hay và tránh những sai lầm thiếu sót, kết hợp với sự hướng dẫn của
Cô, kinh nghiệm được truyền đạt lại của các Cô, Chú, các Anh trong Ngân hàng
để xây dựng thành đề tài nghiên cứu “Phân tích rủi ro tín dụng và một số biện
pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng hộ sản xuất tại NHNo&PTNT huyện Cái Bè”.
GVHD: ThS. Dương Quế Nhu 5 SVTH: Trần Quốc Thái