Nội dung sáu bước và mười tám
nhiệm vụ khi Đánh giá Sản Xuất
Sạch Hơn
Bước 1: Khởi động
Nhiệm vụ 1: Thành lập nhóm SXSH
Ban lãnh đạo Công ty cần ra Quyết định thành lập nhóm thực hiện đánh giá SXSH,
gọi tắt là Nhóm SXSH.
Nhóm SXSH bao gồm đại diện của các thành phần:
Cấp lãnh đạo làm trưởng nhóm;
Tài chính và kho vật tư.
Các xưởng sản xuất hoăc công đoạn sản xuất;
Bộ phận kỹ thuật;
Ngoài ra, nên đưa vào nhóm một thành viên là chuyên gia về SXSH từ bên ngoài
nhằm hỗ trợ về phương pháp luận và có thêm sự khách quan trong quá trình thực
hiện.
Nhiệm vụ 2: Liệt kê các bước công nghệ và xác định lại định mức
Nhóm SXSH họp và xem xét một cách tổng quan về toàn bộ hoạt động sản xuất của
doanh nghiệp thông qua việc liệt kê tất cả các quá trình sản xuất, mối tương tác giữa
các quá trình. Bất cứ hoạt động nào tiếp nhận các đầu vào và chuyển thành các đầu
ra được coi là một quá trình. Thông thường đầu ra của quá trình này sẽ là đầu vào
của quá trình khác. Đầu vào và đầu ra của quá trình trong sơ đồ cần được ghi tên
chính xác để làm tài liệu đối chứng sau này.
Lập sơ đồ dây chuyền sản xuất chi tiết (hoặc sơ đồ của các tác động) bao gồm cả quá
trình phụ trợ. Cần chú ý đặc biệt tới các hoạt động theo chu kỳ, ví dụ như làm sạch
hoặc tái sinh vì quá trình này thường gây nhiều lãng phí.
Thu thập các số liệu thực tế để xác định những định mức vật tư kỹ thuật chưa hợp lý,
lãng phí trong quá trình sản xuất.
Thí dụ Định mức tiêu hao cho một tấn sản phẩm A đã được công ty duyệt gồm:
X m3 nước;
Y m3 hơi;
Z kg Hoá chất;
S KW điện…
Trong quá trình khảo sát thực tế, nhóm Đánh giá SXSH nhận thấy định mức tiêu hao thực tế gồm:
X1 m3 nước;
Y1 m3 hơi;
Z1 kg Hoá chất;
S1 KW điện…
Trong đó X1 < X
Y1 < Y
Z1 < Z
S1 < S
Nhiệm vụ 3: Xác định và lựa chọn công đoạn gây lãng phí và ô nhiễm nhất
Dựa trên sơ đồ dây chuyền sản xuất chi tiết và thông qua việc khảo sát hiện trạng,
nhóm đánh giá SXSH cần xác định được các công đoạn gây lãng phí và phát thải ô
nhiễm nhiều nhất. Công việc này là cơ sở cho việc quyết định phạm vi đánh giá SXSH.
Các công đoạn gây ra tổn thất nguyên liệu,năng lượng hoặc những công đoạn có tỷ lệ
phế phẩm cao, gây phát thải lớn cần được ưu tiên đưa vào trong phạm vi đánh giá.
Phạm vi đánh giá SXSH. được chọn cần xác định được hiệu quả kinh tế, tính khả thi
và thuyết phục để mọi người trong nhóm cùng đồng thuận lựa chọn.
Bư
ớ
c 2:
Phân tích các công đo
ạ
n s
ả
n xu
t
Nhiệm vụ 4: Xây dựng sơ đồ công nghệ cho phần trọng tâm kiểm toán
Trong bước này bạn cần xây dựng sơ đồ công nghệ, bao gồm nhiều quá trình (công
đoạn sản xuất), sau đó liệt kê các đầu vào và đầu ra của mỗi quá trình, tập hợp tất cả
đầu vào và đầu ra tương ứng của cả dây truyền sản xuất
Nhiệm vụ 5: Cân bằng vật liệu/năng lượng
Nhằm định lượng tổn thất vật liệu và năng lượng của từng quá trình rồi tập hợp cho
cả dây truyền sản xuất. Trên cơ sở các số liệu đã tính toán, nhóm SXSH lưạ chọn và
đề xuất các cơ hội SXSH, sắp xếp theo thứ tự ưu tiên.
Nguyên tắc cân bằng vật liệu như thế nào ?
Cân bằng vật liệu được dựa trên các số liệu có được bằng phương pháp tính
toán lý thuyết hay các số liệu có được bằng phương pháp đo đạc thực tế sản
xuất hoặc kết hợp cả hai phương pháp
Lập kế hoạch đo đạc số liệu đầu vào và đầu ra cho một ngày sản xuất, ghi lại
lượng tiêu thụ/các dòng thải cho một thời gian.
Lập bảng các thông số đầu vào và đầu ra đối với vật chất điển hình, đại diện
được đo đạc.
Kiểm tra để có sự nhất quán về số liệu và đơn vị đo được sử dụng.
Điền số liệu vào biểu dưới đây
Công đoạn
Đầu vào Đầu ra Dòng thải
Tên Lượng Thất
thoát Tên Lượng Thất
thoát Lỏng Rắn
1
2
Cân bằng năng lượng
Tính toán cân bằng năng lượng phức tạp và khó chính xác.Thay vì việc tính toán cân
bằng năng lượng, ta tiến hành khảo sát những tổn thất năng lượng trong dây chuyền
sản xuất, trong hệ thống phân phối năng lượng hoặc tại các thiết bị cung cấp năng
lượng (lò hơi, máy nén khí, thiết bị lạnh…).Ví dụ đối với hệ thống cấp hơi, bạn cần đo
được lượng nhiên liệu sử dụng, tổn thất của nồi hơi và ước tính các tổn thất nhiệt do
bề mặt bảo ôn kém, rò rỉ hơi và thải nước ngưng....
Xác định tính chất dòng thải
Xác định tính chất dòng thải gồm:
Định lượng dòng thải (các số liệu cần dược lấy từ phần cân bằng vật liệu);
Định lượng thành phần dòng thải bằng cách đo đạc/ ước tính, ví dụ BOD,
COD, hoá chất độc hại… của nước thải; lượng bụi, khí NO2, SOX, NOX..
trong khí thải.
Xác định chi phí cho dòng thải bao gồm chi phí của các thành phần có giá trị
trong dòng thải và chi phí xử lý môi trường.
Số liệu thu được ghi vào biểu Đặc trưng dòng thải dưới đây
Dòng thải Định lượng dòng thải Đặc trưng dòng thải
Số hoặc tên của
dòng thải
Kh
ối lượng/thể tích và mức độ thường
xuyên
Dòng th
ải bao gồm:
Các thông số về kinh tế (do chi phí vậ
t
liệu, hoá chất đi vào dòng thải)
Các thông số về môi trường
(pH, BOD, COD trong nước thải/lượ
ng
bôi, khí NO2, SOX, NOX..trong khí th
ả
Việc xác định chi phí dòng thải sẽ cho một bức tranh về lượng tiền mất mát dối với
mỗi dòng thải. Kết quả này còn chỉ ra tiềm năng tiết kiệm nếu đầu tư để có thể giảm
thiểu hoặc loại bỏ được dòng thải.
Nhiệm vụ 7: Phân tích nguyên nhân
Việc phân tích nguyên nhân dựa trên cơ sở hỏi các câu hỏi tại sao.
Ở đâu phát sinh ra chất thải?
Tại sao chất thải được tạo thành?
Làm thế nào để loại bỏ chất thải?
Với mỗi một dòng thải cần tiến hành phân tích để tìm ra các nguyên nhân của dòng
thải.
Bư
ớc 3: Phát triển các cơ hội SXSH
Nhiệm vụ 8: Đề xuất các cơ hội SXSH
Dựa trên kết quả đã thu thập ở các bước trước, bước này sẽ phát triển, liệt kê và đề
xuất các giải pháp SXSH có thể làm được.
Từ nguyên nhân đến cơ hội
Với mỗi một dòng thải sẽ có nhiều nguyên nhân, mỗi nguyên nhân sẽ có cơ hội SXSH
tương ứng được đề xuất. Bạn cần thảo luận và "động não" trong tranh luận, việc này
sẽ hỗ trợ việc đề xuất các cơ hội. Nên xem xét việc mời các chuyên gia từ các nhà
cung cấp tham dự việc đề xuất cơ hội SXSH.