Trang 1
Luận văn
Đào tạo nghề với chuyển
dịch cơ cấu lao động ở
việt nam hiện nay
Trang 2
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Thế kỉ XXI là thế kỉ của nền kinh tế tri thức đòi hỏi ngày càng cao về số
lượng đội ngũ công nhân kĩ thuật và nhân viên nghiệp vụ .Việt Nam đang bước
vào nền kinh tế thị trường, cơ cấu kinh tế đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ kéo
theo sự chuyển dịch cơ cấu lao động, sự chuyển dịch này đã đạt được một số thành
tựu nhưng vẫn còn nhiều bất cập chủ yếu là về nguồn nhân lực.
Nhận thực được vai trò quan trọng hàng đầu có tính quyết định của yếu tố
con người trong quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động để phát triển đất nước theo
hướng công nghiệp hoá hiện đại hoá. Báo cáo của ban chấp hành trung ương Đảng
khoá XIII tại đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 9 của Đảng về phương hướng
nhiệm vụ kế hoạch phát triển kinh tế xã hội năm 2001-2010 đa chỉ rõ nhiệm trọng
tâm của công tác dạy nghề: " Tiếp tục đổi mới chương trình nội dung , phương
pháp giảng dạy và phương pháp đào tạo đội ngũ lao động có chất lượng cao. Gắn
với việc hình thành các khu công nghiệp, khu công nghệ cao với các trường đào
tạo nghề. Phát triển nhanh và phân bố hợp lí hệ thống trường dạy nghề trên địa bàn
cả nước mở rộng các hình thức đào taọ đa dạng linh hoạt, năng động với số học
sinh công nhân kĩ thuật tăng 11%-12%/năm ”
Thực hiện nghị quyết trung ương 2 ( khoá VIII) , trong những năm qua
công tác dạy nghề tuy đã có nhiều cố gắng trong việc mở rộng quy mô và nâng cao
chất lượng đào tạo nhưng vẫn còn nhiều yếu kém, chưa đáp ứng được nhu cầu
CNKT , nhân viên nghiệp vụ cho quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động, phục vụ
sự nghiệp CNH-HĐH. Tính đến năm 2000 , tỷ lệ lao động qua đào tạo mới chỉ đạt
20% ( qua dạy nghề là 13,4%) để đạt được mục tiêu tỷ lệ lao động qua đào tạo vào
năm 2005 đạt 30% ( qua dạy nghề là 19%), vào năm 2010 đạt 40%( qua dạy nghề
là 26%) đòi hỏi phải đánh giá thực trạng công tác dạy nghề hiện nay dự báo nhu
cầu lao động qua đào tạo nghề đến 2010 từ đó đề ra định hướng phát triển dạy
nghề đến năm 2010 và các giải pháp thực hiện .
Từ những hình tình nêu trên cho thấy việc nghiên cứu đề tài đánh giá thực
trạng công tác dạy nghề, chuyển dịch cơ cấu lao động ở nước ta , đề ra định hướng
Trang 3
phát triển công tác dạy nghề đến năm 2010 để gắn với chuyển dịch cơ cấu lao
động và các giải pháp thực hiện là hết sức cấp thiết
2.Mục tiêu nghiên cứu
Làm rõ thực trạng dạy nghề tình hình chuyển dịch cơ cấu lao động giai
đoạn 1996_2003 , phân tích những thành tựu , yếu kém và nguyên nhân
- Trên cơ sở phân tích thực trạng này và dự báo nhu cầu lao động qua đào tạo nghề
đến 2010 để đưa ra những định hướng và giải pháp đến năm 2010
3.Đôí tượng và phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu tập trung vào phân tích thực trạng dạy nghề và chuyển dịch cơ
cấu lao động , số liệu lấy trong giai đoạn 1996_2003
đề tài: Đào tạo nghề với chuyển dịch cơ cấu lao động ở việt nam hiện nay
4.Kết cấu của đề tài
Đề tài được kết cấu gồm 3 phần:
A.Đặt vấn đề
B.Nội dung
Chương I : Cơ sở lí luận về đào tạo nghề và chuyển dịch cơ cấu lao động
Chương II:Phân tích thực trạng đào tạo nghề và chuyển dịch cơ cấu lao động ở
VN
Chương III: Một số giải pháp phát triển đào tạo nghề gắn với chuyển dịch cơ cấu
lao động đến năm 2010
C.Kết luận
TàI liệu tham khảo
Mặc dù đã có cố gắng để hoàn thiện nhưng không tránh khỏi sai sót trong quá trình
thực hiện rất mong được sự xem xét và bổ sung của thầy giáo để đề tài hoàn thiện
hơn .
Em xin chân thành cảm ơn GS.TS Mai Quốc Chánh đã giúp đỡ em tận tình
trong quá trình hoàn thành đề án này .
Hà Nội ngày 30/12/2003
Sinh viên :Đỗ Thanh Bì
nh
Trang 4
B. NỘI DUNG
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ VÀ CHUYỂN DỊCH
CƠ CẤU LAO ĐỘNG
I. Khái niệm về đào tạo nghề
1. Nghề
Theo giáo trình Kinh tế Lao động của trường ĐH KTQD thì kháI niệm
nghề là một dạng xác định của hoạt động trong hẹe thống phân công lao động của
xã hội ,là toàn bộ kiến thức ( hiểu biết) và kĩ năng mà một người lao động cần có
để thực hiện các hoạt động xã hội nhất định trong một lĩnh vực lao động nhất định
2.Đào tạo nghề
Theo Cac_Mac công tác dạy nghề phảI bao gồm các thành phần sau:
Một là :giáo dục trí tuệ
Hai là: Giáo dục thể lực như trong các trường Thể dục Thể thao hoặc bằng cách
huấn luyện quân sự
Ba là:dạy kí thuật nhăm giúp học sinh nắm được vững những nguyên lí cơ bản của
tất cả các quá trình sản xuất, đồng thời biết sử dụng các công cụ sản xuất đơn giản
nhất
(C.Mác Ph.ăng nghen. Tuyển tập xuất bản lần 2, tập 16 trang 198)
Ở Việt Nam có tồn tại các khái niệm sau:
Theo giáo trình KTLĐ của trường ĐH KTQD thì kháI niệm đào tạo nghề
được tác giả trình bày là :” Đào tạo nguồn nhân lực là quá trình trang bị kiến thực
nhất định về chuyên môn nghiệp vụ cho người lao động,để họ có thể đảm nhận
được một số công việc nhất định”
Theo tàI liệu của bộ LĐTB và XH xuất bản năm 2002 thì kháI niệm đào tạo nghề
được hiểu :” Đào tạo nghề là hoạt động nhằm trang bị cho người lao động nhừng
kiến thức ,kĩ năng và tháI độ lao động cần thiết để người lao động sau khi hoàn
thành khoá học hành được một nghề trong xã hội”
Như vậy ,khái niệm này đã không chỉ dừng lại ở trang bị những kiến thức kĩ
năng cơ bản mà còn đề cập đến thái độ lao động cơ bản .Điều này thể hiện tính
nhân văn, tinh thần xã hội chủ nghĩa,đề cao người lao động ngay trong quan niệm
Trang 5
về lao động chứ không chỉ coi lao động là một nguồn “Vốn nhân lực “,coi công
nhân như cáI máy sản xuất .Nó cũng thể hiện sự đầy đủ hơn về vấn đề tinh thần và
kỉ luật lao động –một yêu cầu vô cùng quan trọng trong hoạt động sản xuất vơí
công nghệ và kĩ thuật tiên tiến hiện nay
3.Những nhân tố ảnh hưởng đến đào tạo nghề
a.Tốc độ phát triển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Dạy nghề nhằm mục đích đáp ứng nhu cầu công nhân kĩ thuật nhân viên nhiệm vụ
phát triển kinh tế xã hội .Do đó sự phát triển của công tác dạy nghề gắn với sự phát
triển kinh tế xã hội .Thực tế cũng cho thấy trong những năm thập kỉ 80 của thế kỉ
XX khi nền kinh tế của nước ta đang trong thời kì khủng hoảng , nhu cầu CNKT
,NVNV cũng giảm theo .ĐIều đó đã tác động và làm cho hệ thống các trường dạy
nghề cũng suy giảm .Đến năm 1996 khi nền kinh tế nước ta thoát khỏi giai đoạn
khủng hoảng và có mức tăng trường khá thì nhu cầu công nhân kĩ thuật , nhân viên
nghiệp vụ tăng cả về số lượng và chất lượng. đòi hỏi công tác dạy nghề phảI phát
triển theo .
Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế sẽ kéo theo sự chuyển dịch về cơ cấu lao động.Sự
chuyển dịch này đòi hỏi phảI đào tạo nghề cho người lao động đang hoạt động
trong những lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp chuyển sang hoạt động ở kĩnh vực
công nghiệp xây dung,và dịch vụ
b.Cơ hội và thách thức của toàn cầu hoá và yêu cầu hội nhập khu vực và
quốc tế
Trong tình hình hiện nay chất lượng lao động là yếu tố hàng đầu quyết định
sự thành bại trong cạnh tranh quốc tế .
Trong những năm gần đây Việt Nam gặp rất nhiều bất lợi trong cạnh tranh .Yếu tố
quan trọng của sự hạn chế này là Việt Nam có một lực lượng lao động có chất
lượng thấp.Vì vậy việc nâng cao chất lượng lao động nước ta đang là một đòi hỏi
cấp thiết .Chất lượng lao động chỉ có thể được nâng cao thông qua quá trình giáo
dục đào tạo,trong đó đào tạo nghề là một cấu thành quan trọng.Yêu cầu này đòi hỏi
công tác dạy nghề phảI phát triển nhanh cả về quy mô lần chất lượng
c. Đường lối chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển
dạy nghề