Dấu mốc TDTT nổi bật trong 59 năm qua
24/03/2005
Những định hướng, quan điểm, chính sách đầu tiên của Đảng và Chủ
tịch Hồ Chí Minh về TDTT
Đối với lĩnh vực TDTT trong đời sống xã hội, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã sớm định hướng về quan điểm và mục tiêu phát triển. Ngay từ năm
1941, Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh và mặt trận Việt Minh đã nêu những
định hướng lớn đầu tiên về quan điểm, chính sách TDTT của chính quyền
cách mạng. “Chương trình Việt Minh” công bố tháng 10 - 1941 (được bổ
chính tháng 3 - 1944) đề cập một hệ thống chính sách của nước Việt Nam
mới, trong đó có hai nội dungvề TDTT:
Y “Khuyến khích và giúp đỡ nền thể dục quốc dân, làm cho nòi giống ngày
thêm mạnh”;
Y “Trẻ em được Chính phủ đặc biệt săn sóc về thể dục, trí dục và đức dục”.
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh
vừa lãnh đạo nhân dân chống giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm; vừa quan
tâm khắc phục nạn yếu, tức là sức khoẻ sút kém của nhân dân, hậu quả của
chế độ thực dân, phong kiến áp bức, bóc lột kéo dài, trực tiếp là nạn đói và
chiến tranh. Trong hoàn cảnh đó, dù công việc lãnh đạo đất nước vô cùng bề
bộn, khẩn trương, nhưng với trí tuệ siêu việt, tinh thần cách mạng và tầm
nhìn xa trông rộng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành cho công tác TDTT một
sự quan tâm đặc biệt.
Từ yêu cầu của thực tế và định hướng chính sách đã nêu trên, đặt ra nhiệm
vụ sớm xây dựng và phát triển sự nghiệp TDTT của chế độ mới, để góp
phần tăng cường sức khoẻ cho nhân dân, cải tạo nòi giống. Do vậy, phải
thành lập cơ quan lãnh đạo, chỉ huy về TDTT của quốc gia.
Nha Thể dục Trung ương trong Bộ Thanh niên
Trung tuần tháng 12 - 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh giao cho ông Dương
Đức Hiền, Bộ trưởng Bộ Thanh niên trong Chính phủ lâm thời, chuẩn bị
thành lập tổ chức cơ quan TDTT Trung ương. Ông Dương Đức Hiền đã gặp
gỡ, họp mặt một số người hoạt động TDTT trước đây để bàn việc lập cơ
quan TDTT của chính quyền cách mạng. Sau một thời gian khẩn trương
chuẩn bị, đã hoàn tất các thủ tục để Bộ Thanh niên trình Chính phủ phê
duyệt thành lập tổ chức TDTT.
Ngày 30-1-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời ký Sắc
lệnh số 14 thiết lập tại Bộ Thanh niên một Nha Thể dục Trung ương. Sắc
lệnh nêu rõ mục đích "Xét cải tạo nòi giống Việt Nam", do vậy: "Nay thiết
lập tại Bộ Thanh niên một Nha Thể dục Trung ương, nhiệm vụ là liên lạc
mật thiết với Bộ Y tế và Bộ Giáo dục để nghiên cứu phương pháp và thực
hành thể dục trong toàn quốc" (đăng trong Việt Nam dân quốc công báo"
ngày 23-2-1946).
Sắc lệnh số 14 là văn bản quy phạm pháp luật đầu tiên của Chính phủ Việt
Nam dân chủ cộng hoà thành lập cơ quan quản lý Nhà nước về TDTT, khai
sinh nền TDTT của chế độ mới.
Thi hành Sắc lệnh số 14, cùng ngày 30-1-1946, Bộ trưởng Bộ Thanh niên
Dương Đức Hiền ký ban hành Quyết định số 13/TN xác định cụ thể nhiệm
vụ, hoạt động, tổ chức của Nha Thể dục Trung ương. Nhiệm vụ của Nha Thể
dục Trung ương là: gây dựng trong nước một phong trào ham thích luyện tập
thể dục; tăng cường sức khoẻ của đại chúng; cải tạo nòi giống thật mạnh
bằng cách thực hành một chương trình và phương pháp thể dục Việt Nam,
áp dụng phù hợp với hoàn cảnh kinh tế và xã hội.
Về tổ chức, những cán bộ đầu tiên được bổ nhiệm trực tiếp phụ trách Nha
Thể dục Trung ương là các ông: Hà Đức Toàn - Giám đốc; Nguyễn Văn
Cảnh - Phó Giám đốc; Nguyễn Văn Phú - Chủ sự Văn phòng; cùng các ban
chuyên môn gồm các ông: Lê Văn Lãng (Ban nghiên cứu); Đặng Toàn Thân
(Ban huấn luyện); Nguyễn Huy Khôi (Ban cổ động) và Trần Văn Dzi (Ban
Kiểm soát).
Nha Thể dục Trung ương hoạt động trong tổ chức bộ máy của Bộ Thanh
niên thuộc Chính phủ lâm thời nước Việt Nam dân chủ cộng hoà. Ngày 1-1-
1946 sau khi Chính phủ lâm thời tự cải tổ thành Chính phủ liên hiệp lâm
thời, Bộ Thanh niên vẫn là thành viên của Chính phủ.
Nha Thanh niên và Thể dục trong Bộ quốc gia Giáo dục
Sau cuộc Tổng tuyển cử ngày 6-1-1946, kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khoá
I tại Hà Nội ngày 2-3-1946 đã quyết định thành lập Chính phủ liên hiệp
kháng chiến gồm 10 Bộ. Trong các thành viên của Chính phủ này không còn
Bộ Thanh niên và Bộ Thông tin - Tuyên truyền; riêng Bộ Cứu tế - Xã hội,
Bộ Lao động, Bộ Y tế hợp nhất thành Bộ Xã hội kiêm Y tế - Cứu tế và Lao
động.
Chính phủ liên hiệp kháng chiến sắp xếp lại tổ chức và nhân sự cho phù hợp
với điều kiện và yêu cầu mới, trong đó có tổ chức của ngành TDTT.
Ngày 27-3-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ mới ký Sắc
lệnh số 38 về việc thiết lập trong Bộ Quốc gia Giáo dục một Nha Thanh niên
và Thể dục, gồm Phòng Thanh niên Trung ương và Phòng Thể dục Trung
ương (đăng trong Việt Nam dân quốc công báo ngày 6-4-1946).
Sắc lệnh số 38 mục đích chủ yếu là để chuyển đổi về tổ chức, hợp nhất cơ
quan Thanh niên với cơ quan Thể dục đặt trong Bộ quốc gia Giáo dục. Do
vậy, Sắc lệnh số 38 tiếp tục thực hiện những mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra
trong Sắc lệnh số 14. Điều này được cụ thể hoá trong các văn bản quy phạm
pháp luật tiếp theo.
Ngày 28-3-1946, Bộ trưởng Quốc gia Giáo dục Đặng Thai Mai ký ban hành
Quyết định số 167/QĐ về việc uỷ nhiệm một Thứ trưởng của Bộ này trực
tiếp phụ trách Nha Thanh nhiên và Thể dục; đổi Nha Thể dục Trung ương
thành Phòng Thể dục Trung ương; cử ông Hà Đức Toàn, nguyên Giám đốc
Nha Thể dục Trung ương giữ chức Tổng uỷ viên Thể dục phụ trách Phòng
Thể dục Trung ương. Nguyên Bộ trưởng Bộ Thanh niên Dương Đức Hiền
được bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc Nha Thanh niên và Thể dục. Phòng Thể
dục Trung ương tiếp tục thực hiện tất cả các công việc của Nha Thể dục
Trung ương cũ...
Cũng trong ngày 27-3-1946, ban hành Sắc lệnh số 38, Chủ tịch Hồ Chí Minh
còn trực tiếp động viên đồng bào tập thể dục. Báo “Cứu Quốc”, cơ quan
tuyên truyền, tranh đấu của Tổng bộ Việt Minh (số 119, ra ngày 27-3-1946)
đăng trang trọng ở trang nhất bài báo của Người với đầu đề: “Hồ Chủ tịch hô
hào đồng bào tập thể dục: Sức khoẻ và Thể dục”. Đây là một văn kiện quý
giá soi đường cho nền TDTT và có sức cổ vũ to lớn cho phong trào “Khoẻ vì
nước” sôi động trong năm 1946.
Căn cứ vào những sự kiện lịch sử và truyền thống đó, ngày 29-1-1991, Hội
đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt
Nam đã ra Quyết định số 25-CT, lấy ngày 27-3 hằng năm làm “Ngày Thể
thao Việt Nam”.
Đây là thời kỳ khởi đầu của nền Thể dục Thể thao cách mạng đã được Đảng
và Chủ tịch Hồ Chí Minh chăm lo cả về tổ chức, cả về quan điểm đường lối,
cả về hoạt động.
Thời kỳ 1956-1959:
Ban Thể dục Thể thao Trung ương (trực thuộc Chính phủ)
Ngày 6-3-1957, Chính phủ ban hành Nghị định số 068-TTg thành lập Ban
TDTT Trung ương trực thuộc Chính phủ. Thành phần của Ban TDTT Trung
ương có Thứ trưởng các Bộ Quốc phòng, Giáo dục, Văn hoá, Y tế và đại
biểu của Đoàn Thanh niên, Tổng liên đoàn .
Nghị định 068-TTg cũng quy định thành lập các Ban TDTT ở cấp khu, cấp
thành phố và tỉnh với thành phần các ngành như quy định đối với Ban TDTT
Trung ương.
Thời kì 1960-1970: Uỷ ban TDTT
Ngày 6-1-1960, Hội nghị Thường vụ Hội đồng Chính phủ ban hành Nghị
định chuyển Ban TDTT Trung ương thành Uỷ ban TDTT trực thuộc Hội
đồng Chính phủ, thành lập Đảng Đoàn Uỷ ban TDTT.
Tại Nghị định này, lần đầu tiên Chính phủ quy định tổ chức ngành TDTT
theo 4 cấp: Trung ương, thành phố, huyện, xã. Cơ quan TDTT các cấp gồm