Đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông vận tải ở Việt Nam giai đoạn 2001-2010: Luận văn

LuËn v¨n tèt nghiÖp

Lêi Nãi ®Çu

Ngµy nay chóng ta ®ang ®îc chøng kiÕn tèc ®é ph¸t triÓn nh vò b·o cña

c¸c nÒn kinh tÕ trªn thÕ giíi cïng víi sù bïng næ cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc

kü thuËt. Sù ph¸t triÓn nhanh chãng cña c¸c ph¬ng tiÖn giao th«ng tõ chiÕc tµu

thuû ch¹y b»ng m¸y h¬i níc ®Õn nh÷ng chiÕc tµu biÓn cã träng t¶i lín hµng

tr¨m v¹n tÊn, tõ nh÷ng xe ®¹p th« s¬ ®Õn nh÷ng chiÕc « t« cã tèc ®é hµng tr¨m

Km/h, tÇu ho¶ dÇn ®îc thay b»ng tÇu ®iÖn ngÇm, tÇu cao tèc, tµu ch¹y trªn ®Öm

tõ trêng, råi nh÷ng chiÕc m¸y bay hiÖn ®¹i cã thÓ nèi liÒn kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c

quèc gia, gi÷a c¸c ch©u lôc. Mét ®Êt níc cã tèc ®é ph¸t triÓn cao kh«ng thÓ phñ

nhËn vai trß v« cïng quan träng cña giao th«ng vËn t¶i. Nã lµ cÇu nèi gióp c¸c

níc trªn thÕ giíi ph¸t huy ®îc tiÒm n¨ng, néi lùc vµ hoµ nhËp víi c¸c nÒn kinh

tÕ ®Ó giao lu, häc hái. Cïng víi sù gia t¨ng nhanh chãng cña c¸c ph¬ng tiÖn

giao th«ng vµ nhu cÇu vËn chuyÓn cña con ngêi ®ßi hái mäi quèc gia trªn thÕ

giíi ®Òu ph¶i tËp trung ®Çu t ph¸t triÓn hÖ thèng kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng

hoµn chØnh, hiÖn ®¹i ®Ó gãp phÇn thóc ®Èy nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn, trong ®ã cã

ViÖt Nam.

ViÖt Nam ®ang trong thêi kú qu¸ ®é, cÇn chuÈn bÞ nh÷ng tiÒn ®Ò vËt chÊt kü

thuËt lµm nÒn t¶ng ®Ó ®i lªn chñ nghÜa x· héi thµnh c«ng. NhiÖm vô ®Æt ra trong

thêi kú nµy lµ ph¶i x©y dùng hÖ thèng kÕt cÊu h¹ tÇng kinh tÕ- x· héi hoµn chØnh

vµ ®ång bé. Trong ®ã kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng lµ b¶n lÒ quan träng ®Ó ph¸t

triÓn c¬ së h¹ tÇng x· héi vµ lµ cÇu nèi gióp ViÖt Nam héi nhËp kinh tÕ víi c¸c

níc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi. KÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i ph¸t triÓn

sÏ lµ chÊt xóc t¸c tÝch cùc cho mäi ho¹t ®éng trong nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn nhanh.

V× vËy ®Çu t ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng lµ tÊt yÕu vµ hÕt søc cÇn thiÕt

®èi víi ViÖt Nam trong qóa tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc. Trong

nh÷ng n¨m qua, §¶ng vµ Nhµ níc ®· chó träng tËp trung ®Çu t ph¸t triÓn

KCHTGTVT. Song thùc tr¹ng kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng ë níc ta hiÖn nay vÉn

kh«ng thÓ ®¸p øng ®îc nhu cÇu ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ x· héi. Mét c©u hái

®¹t ra: “ LiÖu vèn ®Çu t ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng ®· t¬ng xøng víi

vai trß cña nã cha?”

V× vËy, em ®· lùa chän ®Ò tµi:

“ §Çu t víi sù ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn

t¶i ë ViÖt Nam giai ®o¹n 2001-2010”

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

LuËn v¨n tèt nghiÖp

Víi mong muèn t×m hiÓu ®îc phÇn nµo thùc tr¹ng ho¹t ®éng ®Çu t ph¸t

triÓn KCHTGT ë níc ta hiÖn nay víi nh÷ng thµnh tùu ®¹t ®îc vµ nh÷ng mÆt

cßn tån t¹i, ®Ó tõ ®ã ®Ò xuÊt ra nh÷ng gi¶i ph¸p kh¾c phôc vµ n©ng cao hiÖu qu¶

®Çu t.

Do khu«n khæ bµi viÕt cã h¹n nªn em chØ ®i vµo nghiªn cøu mét sè khÝa

c¹nh vÒ ®Çu t KCHTGTVT. Bµi viÕt gåm 3 ch¬ng:

Ch¬ng I: §Çu t ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i ë c¸c quèc gia.

Ch¬ng II: Thùc tr¹ng ho¹t ®éng ®Çu t ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng giao

th«ng vËn t¶i ë ViÖt Nam giai ®o¹n 2001-2004 vµ t¸c ®éng

cña nã tíi sù ph¸t triÓn KCHTGTVT

Ch¬ng III: Ph¬ng híng, kÕ ho¹ch vµ gi¶i ph¸p ®Èy m¹nh ®Çu t ph¸t

triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i

Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n PGS.TS. NguyÔn B¹ch NguyÖt- bé m«n kinh tÕ

®Çu t vµ c¸c c¸n bé trong Vô Tæng hîp kinh tÕ Quèc D©n- Bé KÕ Ho¹ch vµ ®Çu

t ®· hìng dÉn vµ t¹o mäi ®iÒu kiÖn cho em hoµn thµnh luËn v¨n tèt nghiÖp.

Tuy nhiªn, do h¹n chÕ cña tµi liÖu thu thËp ®îc vµ kinh nghiÖm hiÓu biÕt cßn Ýt

nªn bµi viÕt kh«ng tr¸nh khái nh÷ng tån t¹i, thiÕu sãt. Em kÝnh mong nhËn ®îc

nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp cña c¸c thÇy c« vµ c¸c c¸n bé ®Ó bµi viÕt cña em ®îc

hoµn chØnh h¬n.

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

LuËn v¨n tèt nghiÖp

Môc lôc

Lêi Nãi ®Çu.........................................................................................................................................1

Môc lôc....................................................................................................................................................3

Ch¬ng I: ®Çu t ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i ë c¸c

quèc gia...................................................................................................................................................6

I. ®Çu t ph¸t triÓn......................................................................................................................... 6

1. Kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm cña ®Çu t ph¸t triÓn........................................... 6

1.1. Kh¸i niÖm ®Çu t vµ ®Çu t ph¸t triÓn............................................... 6

1.2. §Æc ®iÓm cña ®Çu t ph¸t triÓn......................................................... 7

2. Ph©n lo¹i ®Çu t ph¸t triÓn ...................................................................... 8

3. Vai trß cña ®Çu t ph¸t triÓn ®èi víi toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n........ 11

II. giao th«ng vËn t¶i vµ kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i. ............................14

1. Kh¸i niÖm vµ vai trß cña giao th«ng vËn t¶i .......................................... 14

2. Kh¸i niÖm vµ ph©n lo¹i kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i .................... 16

2.1. Kh¸i niÖm kÕt cÊu h¹ tÇng vµ kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i .... 16

2.2. Ph©n lo¹i kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i................................... 17

III. §Çu t ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i .....................................18

1. Sù cÇn thiÕt ph¶i ®Çu t ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i.... 18

2. §Æc ®iÓm cña ®Çu t x©y dùng kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i......... 19

3. C¸c h×nh thøc ®Çu t ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i ........ 20

4. C¸c nguån vèn ®Çu t vµ c¸c h×nh thøc huy ®éng vèn ®Ó ph¸t triÓn kÕt

cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i................................................................... 21

IV. Kinh nghiÖm cña mét sè quèc gia vÒ ®Çu t ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng

giao th«ng vËn t¶i, bµi häc cho ViÖt Nam ........................................................................24

1. Kinh nghiÖm vÒ ph¸t triÓn hÖ thèng giao th«ng vËn t¶i bÒn v÷ng, hµi hoµ

vµ b¶o vÖ m«i trêng. ............................................................................... 24

2. Kinh nghiÖm vÒ qu¶n lý ho¹t ®éng ®Çu ®Çu t x©y dùng c¬ së h¹ tÇng

giao th«ng................................................................................................. 25

3. Kinh nghiÖm vÒ viÖc x©y dùng c¬ chÕ chÝnh s¸ch ®Çu t cho giao th«ng

mét c¸ch hîp lý ........................................................................................ 25

4. Kinh nghiÖm vÒ ph¸t triÓn hÖ thèng giao th«ng c«ng céng ®« thÞ nh»m

c¶i thiÖn bé mÆt giao th«ng ®« thÞ ë ViÖt Nam.......................................... 26

Ch¬ng II: Thùc tr¹ng ®Çu t ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng

VËn t¶i ë ViÖt Nam giai ®o¹n 2001-2004 vµ t¸c ®éng cña nã tíi sù ph¸t

triÓn KCHTGTVT...............................................................................................................................28

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

LuËn v¨n tèt nghiÖp

I. Vµi nÐt vÒ giao th«ng vËn t¶i vµ sù cÇn thiÕt ph¶i ®Çu t ph¸t triÓn kÕt

cÊu h¹ tÇng giao th«ng ë níc ta hiÖn nay. ..................................................................28

1. Thùc tr¹ng kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ......................................... 28

2. Thùc tr¹ng kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng n«ng th«n.................................. 29

3. Thùc tr¹ng kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng ®êng bé................................... 30

4. Thùc tr¹ng kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng ®êng s¾t................................... 31

5. Thùc tr¹ng kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng ®êng thuû (bao gåm thuû néi ®Þa

vµ hµng h¶i).............................................................................................. 32

6. Thùc tr¹ng kÕt cÊu h¹ tÇng hµng kh«ng................................................. 33

II. Thùc tr¹ng ®Çu t ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i ë ViÖt

Nam trong giai ®o¹n 2001- 2004 ..................................................................................................34

1. T×nh h×nh thùc hiÖn vèn ®Çu t ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn

t¶i. ............................................................................................................ 34

2. T×nh h×nh thùc hiÖn vèn ®Çu t ph¸t triÓn KCHT GTVT ph©n theo c¸c

lo¹i h×nh giao th«ng.................................................................................. 37

2.1. T×nh h×nh thùc hiÖn chung.............................................................. 37

2.2.T×nh h×nh thùc hiÖn vèn ®Çu t ph¸t triÓn KCHT GTVT trong tõng

ngµnh giao th«ng .................................................................................. 41

3. T×nh h×nh huy ®éng vèn ®Çu t ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i...... 53

3.1. Nguån vèn huy ®éng ®Çu t ph¸t triÓn KCHT GTVT ..................... 53

3.2. C¬ cÊu nguån vèn ®Çu t ph¸t triÓn KCHT giao th«ng ................... 58

III. §¸nh gi¸ chung vÒ nh÷ng t¸c ®éng cña ®Çu t tíi sù ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng

giao th«ng vËn t¶i ë ViÖt Nam giai ®o¹n 2001-2004....................................................................61

1. Nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc cña ®Çu t tíi sù ph¸t triÓn KCHTGTVT........ 61

1.1. §Çu t lµm gia t¨ng tµi s¶n cè ®Þnh cho nÒn kinh tÕ vµ c¶i thiÖn bé

mÆt giao th«ng ®« thÞ. ........................................................................... 61

1.3. Mét sè c«ng tr×nh tiªu biÓu thuéc lÜnh vùc kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng

®îc hoµn thµnh vµ ®a vµo sö dông ®¸p øng nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ-

x· héi.................................................................................................... 67

1.4. Gãp phÇn t¨ng doanh thu cho toµn ngµnh giao th«ng vËn t¶i nãi

chung vµ lµm t¨ng gi¸ trÞ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp GTVT (c¬ khÝ « t«, ®ãng

tµu...) .................................................................................................... 68

1.5. Gãp phÇn quan träng trong viÖc gi¶m tai n¹n giao th«ng vµ h¹n chÕ

t×nh tr¹ng ïn t¾c giao th«ng ë c¸c ®« thÞ lín.......................................... 70

2. Mét sè tån t¹i trong ho¹t ®éng ®Çu t KCHTGTVT lµm ¶nh hëng tíi sù

http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

LuËn v¨n tèt nghiÖp

2.2. C¬ cÊu ®Çu t theo ngµnh vµ theo nguån vèn cha hîp lý............... 73

2.3. T×nh tr¹ng ®Çu t dµn tr¶i, thÊt tho¸t, l·ng phÝ vµ kÐm hiÖu qu¶ trong

2.4. C¸c c«ng tr×nh KCHT giao th«ng thiÕu ®ång bé, kh«ng theo quy

ho¹ch vµ chÊt lîng cha ®¶m b¶o tiªu chuÈn, tiÕn ®é dù ¸n chËm ....... 75

Ch¬ng III: Ph¬ng híng, KÕ Ho¹ch vµ gi¶i ph¸p ®Èy m¹nh ®Çu t

ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i...................................................78

1. Ph¬ng híng Ph¸t triÓn h¹ tÇng giao th«ng ®êng bé ......................... 78

2. Ph¬ng híng ph¸t triÓn h¹ tÇng ®êng s¾t........................................... 81

3. Ph¬ng híng ph¸t triÓn h¹ tÇng ®êng biÓn. ....................................... 81

4. Ph¬ng híng ph¸t triÓn h¹ tÇng ®êng thñy néi ®Þa............................. 83

5. Ph¬ng híng ph¸t triÓn h¹ tÇng hµng kh«ng........................................ 84

II. KÕ ho¹ch vèn ®Çu t ph¸t triÓn KCHTGTVT giai ®o¹n 2005-2010..........................84

III. Mét sè gi¶i ph¸p ®Èy m¹nh ho¹t ®éng ®Çu t ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng

giao th«ng vËn t¶i. .......................................................................................................................89

1. §æi míi c¬ chÕ, chÝnh s¸ch ®Çu t cho phï hîp víi chñ tr¬ng ®a d¹ng

ho¸ nguån vèn ®Çu t ph¸t triÓn KCHTGT................................................ 89

2. Xóc tiÕn viÖc t×m kiÕm c¸c nguån vèn vµ ph¬ng thøc huy ®éng vèn ®Ó

5. Gi¶i ph¸p vÒ qu¶n lý ho¹t ®éng ®Çu t ph¸t triÓn KCHTGT .................. 93

6. T¨ng cêng c«ng t¸c thanh tra, kiÓm tra, gi¸m s¸t ë tÊt c¶ c¸c ngµnh, c¸c

cÊp............................................................................................................ 94

7. Hoµn thiÖn c¬ chÕ ®Êu thÇu vµ t¨ng cêng qu¶n lý c«ng t¸c ®Êu thÇu ... 95

KÕt luËn................................................................................................................................................97