SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
DẠY VÀ HỌC TỪ VỰNG MÔN ANH
VĂN Ở TRƯỜNG THCS NHƯ THẾ
NÀO ĐỂ ĐẠT HIỆU QUẢ CAO
I. Đặt vấn đề:
Năm học 2007– 2008 là năm thứ 6 thực hiện đổi mới chương trình giáo dục
phổ thông theo Chỉ thị số 14/2001/CT-TTG ngày 16/6/2001 của Thủ tướng
chính phủ và Nghị quyết số 40/2000/QH10 của Quốc hội về việc đổi mới giáo
dục phổ thông(ĐMGDPT ) trên các mặt : Nội dung – SGK; phương pháp dạy
học; phương tiện dạy học tổ chức đánh giá chất lượng học sinh .
Trong đó đổi mới phương pháp dạy học là một yếu tố quan trọng quyết định
thành công đổi mới giáo dục. Đổi mới phương pháp dạy học được hiểu là:
“Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phù hợp với
đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học; rèn luyện
kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm
vui, hứng thú học tập cho học sinh”. (Điều 24 – Luật giáo dục).
Muốn vậy, giáo viên phải đổi mới cách dạy theo hướng phát huy tính tích
cực, chủ động của học sinh. Là người tổ chức, hướng dẫn chỉ đạo để học sinh tự
tìm tòi, phát hiện và chiếm lĩnh tri thức.
Học sinh phải đổi mới cách học, biết cách tự học, tự phát hiện, tự giải quyết
vấn đề, tự chiếm lĩnh tri thức, rèn luyện khả năng tư duy độc lập sáng tạo.
Ngoài việc vận dụng phối hợp linh hoạt các phương pháp dạy học truyền
thống và phương pháp dạy học hiện đại, người giáo viên cần phải biết lựa chọn
các hình thức dạy học thích hợp cá nhân, nhóm, cả lớp hay học ở hiện trường
hoặc tổ chức trò chơi học tập…
Hơn nữa, ngoại ngữ là môn học yêu cầu học sinh nắm được các kiến thức cơ
bản, tối thiểu và tương đối hệ thống về tiếng Anh thực hành hiện đại, phù hợp
lứa tuổi. Có kĩ năng sử dụng tiếng Anh như một công cụ giao tiếp.
Học và thực hành ngoại ngữ được đánh giá có hiệu quả cao, khi người học thể
hiện giao tiếp tốt. Việc giao tiếp đó phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong quá trình
học ngoại ngữ đó là thực hành các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết một cách hoàn
thiện. Để hoàn thiện các kỹ năng, người học nhất thiết phải nắm chắc ngữ pháp
của ngoại ngữ đó. Hơn thế nữa, vốn từ vựng tiềm tàng cần thiết đủ để giao tiếp
với những người biết nói ngoại ngữ đó, nhất là giao tiếp với người bản xứ. Như
vậy giáo viên và học sinh phải xác định được rằng việc hiểu và sử dụng ngôn
ngữ trong ngoại ngữ được đặt ra hết sức quan trọng, nhưng vốn từ vựng còn
quan trọng hơn nhiều. Giao tiếp có hiệu quả nếu ngôn từ, chất giọng, âm tiết
của từ vựng chính xác, thu hút được người nghe, hiểu được nội dung câu
chuyện, hoặc chủ đề được nói tới. Liên quan chặt chẽ đến việc phát âm từ chính
xác đó là dấu nhấn của từ, âm tận cùng của từ, nhiều phụ âm đi liền nhau trong
một âm tiết. Còn nữa, từ được dùng trong câu phải hợp với ngữ cảnh, do đó nó
đòi hỏi học sinh có những hiểu biết về văn hoá, tập tục, truyền thống của đất
nước đó. Người giao tiếp sẽ có nhiều bất lợi khi dùng từ sai ngữ nghĩa, ngữ
cảnh có thể dẫn đến những hiểu lầm đáng tiếc, hoặc đổ vỡ trong kinh doanh,
chính trị ..v..v..Ngược lại, người giao tiếp sẽ thành công nếu họ dùng từ chính
xác, thậm chí từ được dùng mang tính chất hoa mỹ, được trau chuốt đúng ngữ
cảnh và làm hài lòng người nghe sẽ có tác đông mạnh mẻ đến tư tưởng tình
cảm với đối tượng mà mình giao tiếp. Do vậy câu hỏi lớn đặt ra là bằng cách
nào để người học học tốt từ vựng, phát âm chuẩn, sử dụng từ vựng chính xác về
ngữ cảnh và ngữ nghĩa. Đây là câu hỏi tưởng chừng như dễ trả lời nhưng nó
hoàn toàn là một câu hỏi khó được đặt ra cho tất cả những ai đang dạy và học
ngoại ngữ nói chung, môn Tiếng Anh nói riêng.
Để thực hiện được những vấn đề nêu trên, trong phạm vi của đề tài tôi xin
được trình bày việc dạy - học từ vựng môn Anh văn ở trường THCS như thế
nào để đạt kết quả cao ?
II. cơ sở lí luận và thực trạng của vấn đề:
1. Cơ sở lý luận:
Nghị quyết TW IV khoá VII (1993) đã đề ra nhiệm vụ “Đổi mới phương pháp
dạy học ở tất cả các cấp học, bậc học” và đã xác định “Khuyến khích tự học” ,
phải “áp dụng những phương pháp giáo dục hiện đại để bồi dưỡng cho học
sinh năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề”.
Nghị quyết TW II khoá VIII (12-1996) tiếp tục khẳng định “Phải đổi mới
phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện
thành nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp
tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và
thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh”.
Điều 28 luật GD (2005) viết : Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát
huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc
điểm từng lớp học, môn học. Bồi dữơng phương pháp tự học ,..., rèn luyện kỉ
năng vận dụng vào thực tiển".
Mục tiêu học môn học tiếng Anh cấp THCS nhằm hình thành và phát triển ở
học sinh những kiến thức ; kĩ năng cơ bản về tiếng Anh và những phẩm chất trí
tuệ cần thiết để tiếp tục học lên và đi vào cuộc sống lao động .
2- Thực trạng của vấn đề:
* Tình hình học sinh học ngoại ngữ ( Anh văn) ở Lệ thuỷ nói chung:
Qua quá trình giảng dạy , qua các đợt sinh hoạt chuyên môn liên trường và
qua trao đổi với đồng nghiệp bản thân thấy tình hình học tập Anh văn còn bộc
lộ một số nhược điểm sau:
- Về phía học sinh:
Nhìn chung học sinh rất " sợ " và " ngại " học từ mới , việc sử dụng từ còn
nhiều hạn chế như: viết sai chính tả , phát âm từ sai, sử dụng từ không chính
xác, không phù hợp với ngữ cảnh . Đa số các em chỉ có thói quen học thuộc từ
đơn giản hoặc nghĩa của từ . Một số em chỉ học vẹt, đối phó để xung phong lên
bảng viết từ mới
và sau đó khi cần dùng đến thì quên mất hoặc không biết sử dụng từ như thế
nào . Có nhiều em thì cố học thuộc hết từ mới mà các em gặp nên thấy bài nào
từ mới cũng nhiều dẫn đến tâm lí sợ và ngại học từ . Vì thế học sinh thường có
ý thức không học nữa, hoặc học không có hiệu quả Tất cả những điều trên là do
các em chưa biết cách học tư vựng , chưa tìm ra cho mình một phương pháp
học từ vựng thích hợp.
- Về phía giáo viên:
Thực tế của việc dạy và học từ vựng ở Lệ Thuỷ đang là vấn đề đáng quan
tâm của giáo viên dạy môn Tiếng Anh. Những năm trước, các giáo viên thực sự
lúng túng khi muốn dạy từ vựng cho 1 tiết học. Họ có thể dạy cả hàng chục từ
nếu có trên một đơn vị bài học mà không cần quan tâm đến sự liên quan của từ
với chủ đề bài học, không quan tâm đến tâm trạng của học sinh hoặc thậm chí
học sinh có thể dùng được từ vựng trong giao tiếp hay không. Những năm trở
lại đây, phong trào đổi mới phương pháp dạy học môn ngoại ngữ đã được thực
hiện các kỹ thuật dạy từ vựng đã được tập huấn cho các giáo viên, việc sử dụng
các kỹ thuật đó song vẫn còn lúng túng khi muốn gợi ý một từ thông qua đồ
dùng, cho ví dụ, giải thích từ mình cần dạy như thế nào để thật ngắn gọn, dễ
hiểu, nhất là những từ trừu tượng. Trong việc chọn từ để dạy cho một tiết học,
ôn tập hoặc củng cố lại từ đã học trở thành một gánh nặng cho giáo viên, do
vậy họ có thể tảng lờ việc ôn từ đã học ở những tiết học có cơ hội ôn từ ..vv..
Một thực trạng hết sức buồn là việc phát âm từ không chính xác làm cho học
sinh gặp không ít khó khăn trong giao tiếp, kể cả khi phải thay đổi giáo viên bộ
môn ở các năm học. ở đây có thể nói đến tính mất chính xác trong phát âm ban
đầu của một số ít giáo viên và phần đông học sinh
tham gia học ngoại ngữ. Từ những vấn đề trên tôi thực sự phải đầu tư thời
gian cho việc soạn và dạy từ vựng như thế nào để học sinh thích học từ vựng
nói riêng và thích học bộ môn tiếng Anh nói chung.
