1
LỜI MỞ ĐẦU
Trong những năm gần đây, nền kinh tế nước ta chuyển sang nền kinh tế thị
trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Với cơ chế
này, các doanh nghiệp đã thực sự vận động để tồn tại và phát triển. Các doanh
nghiệp là các đơn vị kinh tế độc lập tự chủ về tài chính, tự hạch toán, tự chịu trách
nhiệm về kết quả hoạt động của mình.
Để có thể tồn tại và phát triển trong cơ chế thị trường, một trong những điều
kiện quyết định của doanh nghiệp sản xuất kinh doanh là phải tiêu thụ được sản
phẩm hàng hoá của mình, có như vậy thì doanh nghiệp mới thu hồi được vốn nhanh
để quay vòng và bù đắp cho những phí đã bỏ ra, thu được lãi và mới có thể tái sản
xuất hoặc tích luỹ để đầu tư mở rộng quy mô kinh doanh. Vì vậy, sản xuất và tiêu
thụ là vấn đề cần quan tâm hàng đầu của mỗi doanh nghiệp.
Trong hoạt động kinh tế, lĩnh vực hoạt động kinh doanh, tiêu thụ hàng hoá
dịch vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế. Doanh nghiệp tiêu thụ
hàng hoá trong nền kinh tế thị trường giữ vai trò là cầu nối giữa sản xuất với người
tiêu dùng được hoàn thiện hơn về nhiều mặt, có thể hiểu quá trình kinh doanh của
doanh nghiệp là việc mua vào và bán ra các loại hàng hoá theo nhu cầu của khách
hàng. Trong đó bán hàng là khâu cuối cùng và có cơ sở để lập kế hoạch về tiêu thụ
cho kỳ kinh doanh tới, có thu nhập để bù đắp chi phí, trả lương cho cán bộ công
nhân viên và đạt được mục tiêu lợi nhuận của mình. Đó chính là lý do để các nhà
quản lý doanh nghiệp phải luôn nghiên cứu, hoàn thiện các phương pháp quản lý
nhằm thúc đẩy quá trình tiêu thụ hàng hoá. Một trong những công cụ quản lý quan
trọng có vai trò tích cực trong việc quản lý điều hành kiểm soát các hoạt động tiêu
thụ đó là kế toán. Kế toán tiêu thụ là một bộ phận công việc phức tạp và chiếm tỷ
trọng lớn trong toàn bộ công việc kế toán. Việc tổ chức hợp lý quá trình hạch toán
kế toán nghiệp vụ tiêu thụ hàng hoá là yêu cầu hết sức cần thiết không riêng với bất
cứ doanh nghiệp nào.
Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này, qua nghiên cứu lý luận cùng với
sự hướng dẫn tận tình của Giảng viên Trần Văn Thuận, em đã mạnh dạn chọn đề
tài: "Kế toán tiêu thụ thành phẩm và kết quả tiêu thụ trong doanh nghiệp công
nghiệp"
2
MỤC LỤC
STT Tiêu đề Trang
Lời nói đầu 1
I Những vấn đề cơ bản về kế toán tiêu thụ thành phẩm và
xác định kết quả tiêu thụ trong doanh nghiệp công nghiệp
3
1.1 Những vấn đề chung về tiêu thụ thành phẩm trong doanh
nghiệp công nghiệp
3
1.1.1 Khái niệm thành phẩm và tiêu thụ thành phẩm 3
1.1.2 Các phương thức tiêu thụ thành phẩm 4
1.1.3 Yêu cầu quản lý tiêu thụ thành phẩm 5
1.2 Kế toán tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả tiêu thụ trong
doanh nghiệp công nghiệp
6
1.2.1 ý nghĩa và nhiệm vụ của kế toán tiêu thụ thành phẩm và xác
định kết quả tiêu thụ
6
1.2.2 Chứng từ kế toán 7
1.2.3 Kế toán giá vốn hàng bán 7
1.2.3.1 Các phương pháp xác định giá trị thành phẩm xuất 7
1.2.3.2 Phương pháp kế toán giá vốn hàng bán 8
1.2.4 Kế toán doanh thu bán hàng 9
1.2.5 Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu 12
1.2.6 Kế toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp 13
1.2.7 Kế toán xác định kết quả tiêu thụ 17
II Một số ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện kế toán tiêu thụ thành
phẩm và xác định kết quả toêu thụ trong doanh nghiệp
19
2.1 đánh giá kế toán tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả tiêu
thụ trong doanh nghiệp công nghiệp theo chế độ hiện hành
19
2.1.1 Ưu điểm 19
2.1.2 Tồn tại 19
2.2 Một số đề xuất nhằm hoàn thiện kế toán tiêu thụ thành phẩm
và xác định kết quả tiêu thụ trong doanh nghiệp công nghiệp
20
3
Kết luận 22
Danh mục tài liệu tham khảo 23
4
PHẦN 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN TIÊU THỤ THÀNH PHẨM VÀ XÁC
ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ TRONG DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP
1.1. Những vấn đề chung về tiêu thụ thành phẩm trong doanh nghiệp
1.1.1. khái niệm thành phẩm và tiêu thụ thành phẩm.
* Thành phẩm.
Trong doanh nghiệp sản xuất, thành phẩm là những sản phẩm đã được chế
biến hoàn thành ở giai đoạn cuối cùng qui trình công nghệ trong phạm vi doanh
nghiệp đã được kỹ thuật kiểm tra xác nhận phù hợp với tiêu chuẩn chất lượng
qui định. Do vậy sản phẩm chỉ được gọi là thành phẩm khi nó có đầy đủ các yêu
cầu sau:
- Đã được chế tạo xong ở bước công nghệ cuối cùng của qui trình sản xuất
và đã được kiểm tra kỹ thuật xác định phù hợp với tiêu chuẩn chất lượng qui
định, đảm bảo đúng mục đích sử dụng.
- Giữa sản phẩm và thành phẩm xét trên một phương diện nào đó có phạm
vi giới hạn khác nhau. Sản phẩm có phạm vi rộng hơn thành phẩm vì nói đến
sản phẩm là nói đến quá trình sản xuất chế tạo ra nó. Còn nói đến thành phẩm là
nói đến quá trình sản xuất gắn với quá trình công nghệ nhất định trong phạm vi
một doanh nghiệp cho nên sản phẩm bao gồm cả thành phẩm và nửa thành
phẩm. Trong doanh nghiệp sản xuất thì nửa thành phẩm còn phải tiếp tục chế
biến cho đến khi hoàn chỉnh. Nhưng trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân thì nửa
thành phẩm của doanh nghiệp có thể bán ra ngoài cho các doanh nghiệp khác sử
dụng điều đó có nghĩa là thành phẩm và nửa thành phẩm chỉ là những khái niệm
được xem xét trong phạm vi từng doanh nghiệp cụ thể tạo thành. Do vậy việc
xác định đúng đắn thành phẩm trong các doanh nghiệp là vấn đề cần thiết và có
ý nghĩa quan trọng nó phản ánh toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp về qui mô trình độ tổ chức sản xuất và tổ chức quản lý sản xuất.
* Tiêu thụ thành phẩm.
Các doanh nghiệp dù là doanh nghiệp sản xuất hay doanh nghiệp thương
mại, dịch vụ muốn tồn tại và phát triển được thì điều quan trọng là phải tiêu thụ
được sản phẩm, hàng hoá, có nghĩa là phải bán ra thị trường được nhiều sản
phẩm, hàng hoá.
5
Tiêu thụ là quá trình thực hiện quan hệ trao đổi thông qua các phương tiện
thanh toán để thực hiện giá trị của sản phẩm, hàng hoá dịch vụ. Trong quá trình
đó doanh nghiệp chuyển giao sản phẩm hàng hoá, dịch vụ cho khách hàng, còn
khách hàng phải trả cho doanh nghiệp khoản tiền tương ứng với giá bán của sản
phẩm hàng hoá, dịch vụ theo giá qui định hoặc giá thoả thuận. Tiêu thụ chủ yếu
là bán thành phẩm cho bên ngoài. Quá trình tiêu thụ là quá trình vận động của
vốn thành phẩm sang vốn bằng tiền và hình thành kết quả sản xuất kinh doanh.
Quá trình tiêu thụ được hoàn tất khi thành phẩm đã giao cho người mua và
doanh nghiệp đã thu được tiền bán hàng.
1.1.2. Các phương thức tiêu thụ thành phẩm.
Vì thời gian và khả năng còn nhiều hạn chế, nên đề án này nghiên cứu hoạt
động tiêu thụ hàng hoá, dịch vụ tại các doanh nghiệp mà thường sử dụng
phương pháp kê khai thường xuyên để hạch toán hàng tồn kho và tính thuế
GTGT theo phương pháp khấu trừ. Do vậy, đề án này sẽ chỉ dừng lại nghiên cứu
phương pháp hạch toán kế toán nghiệp vụ bán hàng, tiêu thụ hàng hoá, dịch vụ
theo phương pháp kê khai thường xuyên và tính thuế GTGT theo phương pháp
khấu trừ.
* Tiêu thụ trực tiếp:
Tiêu thụ trực tiếp là phương thức giao hàng cho người mua trực tiếp tại kho
( hay trực tiếp tại các phân xưởng không qua kho ) của doanh nghiệp. Số hàng
khi bàn giao cho khách hàng được chính thức coi là tiêu thụ và người bán mất
quyền sở hữu về số hàng này. Người mua thanh toán hay chấp nhận thanh toán
số hàng mà người bán đã giao.
* Tiêu thụ theo phương thức chuyển hàng chờ chấp nhận:
- Tiêu thụ theo phương thức chuyển hàng chờ chấp nhận là phương thức mà
bên bán chuyển hàng cho người mua theo địa điểm ghi trong hợp đồng. Số hàng
chuyển đi này vẫn thuộc quyền sở hữu của bên bán. Khi được bên mua thanh
toán hoặc chấp nhận thanh toán về số hàng chuyển giao ( một phần hay toàn bộ )
thì số hàng được bên mua chấp nhận này mới được coi là tiêu thụ và bên bán
mất quyền sở hữu về số hàng đó.
* Tiêu thụ theo phương thức bán hàng đại lý, ký gửi:
Bán hàng đại lý, ký gửi là phương thức mà bên chủ hàng, gọi là bên giao
đại lý xuất hàng giao cho bên nhận đại lý, ký gửi ( gọi là bên đại lý) để bán. Bên