Đ án môn h cề ọ
Đ ÁN LÝ THUY T TÀI CHÍNH TI N TỀ Ế Ề Ệ
Đ TÀI : L M PHÁT TRONG N N KINH T TH TR NGỀ Ạ Ề Ế Ị ƯỜ
A. L i m đ u .ờ ở ầ
Trong l ch s và hi n t i, l m phát luôn là m t v n đ nóng b ng v iị ử ệ ạ ạ ộ ấ ề ỏ ớ
t ng n c dù n c đó là m t n c có n n kinh t phát tri n hay m từ ướ ướ ộ ướ ề ế ể ộ
n c có n n kinh t kém phát tri n, nó luôn t n t i song song v i n nướ ề ế ể ồ ạ ớ ề
kinh t th tr ng và đ c xem nh là m t v n đ l n đ i v i t t c cácế ị ườ ượ ư ộ ấ ề ớ ố ớ ấ ả
n c ,khi t n t i nó trong n n kinh t nó nh h ng r t l n đ n t t cướ ồ ạ ề ế ả ưở ấ ớ ế ấ ả
các m t c a m t nên kinh t nh s n đ nh c a m t n n kinh t các v nặ ủ ộ ế ư ự ổ ị ủ ộ ề ế ấ
đ khác nh tăng tr ng , th t nghi p n đ nh chính tr xã h i …..và đãề ư ưở ấ ệ ổ ị ị ộ
có r t nhi u h u qu x u do l m phát gây ra . Trong l ch s đã ch ngấ ề ậ ả ấ ạ ị ư ứ
ki n nh ng “c n” l m phát ,tiêu bi u nh siêu l m phát Đ c ( 1921-ế ữ ơ ạ ể ư ạ ở ứ
1923 ) các n c m la tinh (1980-1990 ) siêu l m phát vi t nam cu iướ ỹ ạ ở ệ ố
th p k 80 …Nh ng h u qu mà l m phát cao gây ra cho n n kinh t cácậ ỉ ữ ậ ả ạ ề ế
n c đã ch u là r t to l n nên chính ph các n c luôn luôn tìm m i cáchướ ị ấ ớ ủ ướ ọ
đ kh ng ch l m phát m c có th ki m soát đ c .Các nhà kinh tể ố ế ạ ở ứ ể ể ượ ế
h c các nhà kinh t h c đã tìm r t nhi u ch ng c bi n pháp, gi i phápọ ế ọ ấ ề ứ ứ ệ ả
đê lu n gi i và ki m soát l m phát m c có th đ gi cho n n kinh tậ ả ể ạ ở ứ ể ể ữ ề ế
n đ nh và có th phát tri n .Và vi c ki m soát l m phát nh th nào làổ ị ể ể ệ ể ạ ư ế
v n đ hàng đ u trong các cu c tranh lu n v chính sách kinh t .ấ ề ầ ộ ậ ề ế
..Vì v y vi c nghiên c u v l m phát luôn luôn đ c quan tâm hàng đ uậ ệ ứ ề ạ ượ ầ
trong n n kinh t th tr ng ..đ cho nó phù h p v i t ng giai đo n phátề ế ị ườ ể ợ ớ ừ ạ
tri n c a n n kinh t . ể ủ ề ế
Trong đ án này chúng ta s nghiên c u v v n đ l m phát th c ch t nóề ẽ ứ ề ấ ề ạ ự ấ
nh th nào khi xãy ra trong n n kinh t thì nó s di n bi n trong n nư ế ề ế ẽ ễ ế ề
kinh t v i hình thái ra sao nó s tác đ ng đ n nh ng gì trong n n kinh tế ớ ẽ ộ ế ữ ề ế
và đi u đ c bi t quan tr ng là khi t n t i nó trong n n kinh t th tr ngề ặ ệ ọ ồ ạ ề ế ị ườ
thì do nh ng nguyên nhân gì và t đó chúng ta s có nh ng gi i pháp đữ ừ ẽ ữ ả ể
kh c ph c tình tr ng đó và d đoán cũng nh có nh ng d trù tr c choắ ụ ạ ự ư ữ ự ướ
nh ng chính sách v các lĩnh v c trong n n kinh t trong t ng lai . vàữ ề ự ề ế ươ
chúng ta s nghiên c u v nh ng cu c l m phát đã đi n ra trong quáẽ ứ ề ữ ộ ạ ễ
kh .. Nh ng nguyên nhân , h u qu và nh ng gì đã làm c a các n c đứ ữ ậ ả ữ ủ ướ ể
đ i phó v i nó . Đ ng th i s có nh ng đ nh h ng riêng cho t ng n nố ớ ồ ờ ẽ ữ ị ướ ừ ề
kinh t cho t ng n cế ừ ướ
V i đ án này nh m giúp cho ng i đ c có th hi u m t cách t ngớ ề ằ ườ ọ ể ể ộ ổ
quan v v n đ l m phát b n ch t ,nguyên nhân và h u qu và rõ h nề ấ ề ạ ả ấ ậ ả ơ
v th c t l m phát t i vi t nam qua các giai đo n và có th đ nh h ngề ự ế ạ ạ ệ ạ ể ị ướ
v m c l m phát trong t ng lai ề ứ ạ ươ
B. Ph n haiầ : N i dung c a đ ánộ ủ ề .
I. C s thuy t ơ ở ế :
1. l m phát là gì ạ? M i hàng hóa trên th tr ng đ u có giá c c aọ ị ườ ề ả ủ
nó , giá c a hàng hóa đ c đo b ng l ng ti n ph i b ra đ trao đ iủ ượ ằ ượ ề ả ỏ ể ổ
.Ng i ta g i m t cu n sách có giá 20000 VND vì n u mu n s h uườ ọ ộ ố ế ố ở ử
cu n sách đó ph i b ra 20000 VND đ trao đ i . N u cũng cu n sáchố ả ỏ ể ổ ế ố
đó vào th i đi m hi n t i có giá 20000 VND nh ng vào đúng ngày nàyờ ể ệ ạ ư
năm sau nó có giá lên đ n 25000 VND ng i ta g i m t cách dân dã đó làế ườ ọ ộ
sách đã lên giá .Đây là đ i v i m t hàng hóa cá bi t nh ng n u giá c c aố ớ ộ ệ ư ế ả ủ
t t c các lo i hàng hóa khác trên th tr ng ( có th là nh ng t lấ ả ạ ị ườ ể ở ữ ỷ ệ
khác nhau ) ch không riêng đ i v i sách , thì ng i ta g i hi n t ng đóứ ố ớ ườ ọ ệ ượ
là l m phát giá c ,hay nói cách khác là n n kinh t đang trong tình tr ngạ ả ề ế ạ
l m phát giá c .nh v y ta có th hi u l m phát là tình tr ng giá c c aạ ả ư ậ ể ể ạ ạ ả ủ
t t c các m t hàng tăng lên so v i m t th i đi m b t kì tr c đó . Ti nấ ả ặ ớ ộ ờ ể ấ ướ ề
2
Đ án môn h cề ọ
có giá c ,giá c c a ti n là s l ng đ n v hàng hóa mà m i đ n v ti nả ả ủ ề ố ượ ơ ị ỗ ơ ị ề
có th trao đ i đ c .N u g i giá c c a hàng hóa là P,thì giá c c a m tể ổ ượ ế ọ ả ủ ả ủ ộ
đ n v ti n t s b ng :1 ∕ P , nh v y các hàng hóa dùng đ n v ti n tơ ị ề ệ ẽ ằ ư ậ ơ ị ề ệ
đ đo l ng giá c , thì ti n t , ng c l i s d ng các đ n v hàng hóaể ườ ả ề ệ ượ ạ ử ụ ơ ị
đ đo l ng giá c c a chính nó. Đ ng th c trên cho ta th y khi giá c Pể ườ ả ủ ẳ ứ ấ ả
c a các hàng hóa càng l n thì giá c c a m t đ n v ti n t càng nh ,ti nủ ớ ả ủ ộ ơ ị ề ệ ỏ ề
b m t giá tr m tr ng .Do v y chúng ta l i có th hi u l m phát theo cáchị ấ ầ ọ ậ ạ ể ể ạ
th hai là tình tr ng m t giá c a ti n t . Ví d : tháng 1/1922 m t c cứ ạ ấ ủ ề ệ ụ ộ ố
n c ng t Đ c có giá là 1 DM th nh ng đ n tháng 20/1923 1 c cướ ọ ở ứ ế ư ế ố
n c ng t nh v y có giá là 192 tri u DM nh v y ngày tháng 1/1922 giáướ ọ ư ậ ệ ư ậ
c c a 1 DM là 1/P =1/1 hàng hóa (c c n c ng t ) và tháng 10/1923 giáả ủ ố ướ ọ
c a m t DM là 1/192000000 (c c n c ng t ) .Gía tr c a DM hay s củ ộ ố ướ ọ ị ủ ứ
trao đ i thành n c ng t gi m xu ng m t cách kh ng khi p trong vòngổ ướ ọ ả ố ộ ủ ế
22 tháng. Nh v y có th hi u m t cách khái quát r ng : l m phát là sư ậ ể ể ộ ằ ạ ự
gi m giá tr hay s c trao đ i thành hàng hóa khác c a ti n. V y đ làmả ị ứ ổ ủ ề ậ ể
rõ h n th c ch t l m phát là gì ? Trong l ch s đã có r t nhi u quanơ ự ấ ạ ị ử ấ ề
đi m v th c ch t l m phát là gì ,đ có đ c cái nhìn toàn di n h n vể ề ự ấ ạ ể ượ ệ ơ ề
l m phát ta xem xét m t s quan đi m sau :ạ ộ ố ể
a. Quan đi m v l m phát ể ề ạ
- Quan đi m c a Mác v l m phát : ể ủ ề ạ Quan đi m c a Các Mác : Theoể ủ
quan đi m c a các nhà kinh t h c c đi n và c n đ i thì l m phát d iể ủ ế ọ ổ ể ậ ạ ạ ướ
ch nghĩa t b n là s tràn ng p trên các kênh và các lu ng nh ng tủ ư ả ự ậ ồ ữ ờ
gi y b c th a gây nên s tăng lên c a giá c c a các m t hàng trong n nấ ạ ừ ự ủ ả ủ ặ ề
kinh t ,đ i bi u cho quan đi m này là Mac, Ông quan ni m r ng l mế ạ ể ể ệ ằ ạ
phát là do nhà n c t b n t o ra đ nh m bóc l t giai c p công nhânướ ư ả ạ ể ằ ộ ấ
,l m phát hoàn toàn mang tính ch t chính tr , nh v y theo ông mu nạ ấ ị ư ậ ố
lo i b hoàn toàn l m phát thì ph i tiêu di t nhà n c t b n vì chínhạ ỏ ạ ả ệ ướ ư ả
nhà n c t b n là g c r sinh ra l m phát nh ng trên th c t l i choướ ư ả ố ể ạ ư ự ế ạ
th y l i hoàn toàn khác các n c CNXH cũ thì l m phát v n t n t iấ ạ ở ướ ạ ẫ ồ ạ
nh các n c đông Âu ,Liên xô cũ ,vi t nam …do v y có th ch c ch nư ướ ệ ậ ể ắ ắ
mà kh ng đ nh r ng l m phát không mang tính chích tr mà l m phát làắ ị ằ ạ ị ạ
m t hi n t ng kinh t ,mu n tìm hi u v l m phát ph i quan sát d iộ ệ ượ ế ố ể ề ạ ả ướ
góc đ và các ph ng pháp phân tích kinh t phù h p ,đây là m t quanộ ươ ế ợ ộ
đi m không toàn di n v l m phát vì Mác không xem xét l m phát d iể ệ ề ạ ạ ướ
góc đ là m t hi n t ng kinh tộ ộ ệ ượ ế
- Quan đi m c a phái ti n t (Milton Friedman): th nh t chúngể ủ ề ệ ứ ấ
ta hãy nhìn k t qu c a vi c cung ti n t tăng lên và kéo dài , khi sế ả ủ ệ ề ệ ử
d ng cách phân tích c a phái ti n t ( Hình 1 ) :ban đ u n n kinh t ụ ủ ề ệ ầ ề ế ở
đi m c t nhau c a AD1 và AS1 v i s n ph m t i m c t l t nhiênể ắ ủ ớ ả ẩ ở ạ ứ ỷ ệ ự
và m c giá c t i P1 .N u cung ti n t tăng lên đ u đ n và d n d nứ ả ạ ế ề ệ ề ặ ầ ầ
trong su t c năm thì đ ng t ng c u di chuy n d n d n sang ph i đ nố ả ườ ổ ầ ể ầ ầ ả ế
AD2 .Tr c tiên trong m t th i gian r t ng n ,n n kinh t có th chuy nướ ộ ờ ấ ắ ề ế ể ể
đ ng đ n đi m 1’ và s n ph m có th tăng lên trên m c t l t nhiênộ ế ể ả ẩ ể ứ ỷ ệ ự
đ n Y’,nh ng k t qu gi m th t nghi p xu ng d i m c t l t nhiênế ư ế ả ả ấ ệ ố ướ ứ ỷ ệ ự
s làm cho l ng tăng lên và đ ng t ng cung s nhanh chóng di chuy nẽ ươ ườ ổ ẽ ể
vào ,nó s d ng di chuy n khi nào đ t đ n AS2, t i th i đi m đó n nẽ ừ ể ạ ế ạ ờ ể ề
kinh t quay tr l i m c t nhiên c a s n ph m trên đ ng t ng cung dàiế ở ạ ứ ự ủ ả ẩ ườ ổ
h n , đi m cân b ng m i ,đi m 2 m c giá tăng t P1 lên P2 ạ ở ể ằ ớ ể ứ ừ
N u năm sau đó cung ti n t tăng lên ,đ ng t ng c u s lai di chuy nế ề ệ ườ ổ ầ ẽ ể
đ n AD3 và đ ng t ng cung s di chuy n vào t AS2 đ n AS3 n n kinhế ườ ổ ẽ ể ư ế ề
t s chuy n đ ng sang đi m 2’và sau đó sang 3 ,t i đây m c giá c tăngế ẽ ể ộ ể ạ ứ ả
đ n P3 .N u cung ti n t ti p t c trong nh ng năm ti p theo ,thì n nế ế ề ệ ế ụ ữ ế ề
kinh t s ti p t c chuy n đ ng đ n m c giá càng cao h n n a. Khi màế ẽ ế ụ ể ộ ế ứ ơ ữ
cung ti n t còn tăng thì quá trình này s ti p t c và l m phát s xãy ra.ề ệ ẽ ế ụ ạ ẽ
4
Đ án môn h cề ọ
AS4
P AS3
(m c giá) ứAD4
hình1
P4 AD3 AS2
AD2
P3 AD1 AS1
P2
P1
( t ng S n ph m)ổ ả ẩ
0 Yn Y
Các nhà ti n t có tin r ng m t m c giá c tăng kéo dài có th do b tề ệ ằ ộ ứ ả ể ấ
kì nguyên nhân nào khác ngoài vi c tăng cung ti n t gây nên không ? Câuệ ề ệ
tr l i là “không” .Trong cách phân tích c a phái ti n t cung ti n tả ờ ủ ề ệ ề ệ
đ c coi là nguyên nhân duy nh t làm di chuy n đ ng t ng c u ,do v yượ ấ ể ườ ổ ầ ậ
không có cái gì n a có th làm cho n n kinh t chuy n t đi m 1 sang 2 ,ữ ể ề ế ể ừ ể
3 và xa h n n a. Cách phân tích c a phái ti n t ch ra r ng l m phátơ ữ ủ ề ệ ỉ ằ ạ
nhanh có th do s tăng cao c a cung ti n t thúc đ y .ể ự ủ ề ệ ẩ
- Quan đi m c a phái Keynes : cách phân tích c a phái Keynes chể ủ ủ ỉ
ra r ng cung ti n t tăng kéo dài s có nh h ng s có nh h ng nhằ ề ệ ẽ ả ưở ẽ ả ưở ư
nhau đ i v i đ ng t ng c u và đ ng t ng cung mà chúng ta th y trongố ớ ườ ổ ầ ườ ổ ấ
hình 1; đ ng t ng c u s dichuy n sang ph i và đ ng t ng cung s diườ ổ ầ ẽ ể ả ườ ổ ẽ
chuy n vào ,gi ng nh k t lu n c a phái ti n t vi c tăng nhanh cungể ố ư ế ậ ủ ề ệ ệ
ti n t s làm cho m c giá tăng kéo dài v i t l cao ,do v y gây nên l mề ệ ẽ ứ ớ ỷ ệ ậ ạ
phát .
Chính sách tài chính t nó có th gây nên l m phát không ? đ xem xétự ể ạ ể
v n đ này chúng ta hãy xem hình 2 (minh h a nh h ng c a vi c tăngấ ề ọ ả ưở ủ ệ