BÀI T P L N H C KỲ Ậ Ớ Ọ
MÔN LU T S H U TRÍ TUẬ Ở Ữ Ệ
Đ Tài: ềSáng ch - M t s v n đ pháp lý và th c ti n.ế ộ ố ấ ề ự ễ
Trong xã h i hi n đ i cu c s ng c a con ng i ngày càng đ c nâng cao, song song v iộ ệ ạ ộ ố ủ ườ ượ ớ
đó, nhu c u c a con ng i ngày càng đòi h i cao h n. Th nh ng, nh m th a mãn nhuầ ủ ườ ỏ ơ ế ư ằ ỏ
c u c a mình, con ng i không th trông ch vào s ban n c a t nhiên mà còn ph iầ ủ ườ ể ờ ự ơ ủ ự ả
ti n hành s n xu t, mu n s n xu t con ng i ph i có ngu n l c v t ch t, ngu n l c tàiế ả ấ ố ả ấ ườ ả ồ ự ậ ấ ồ ự
chính, ngu n l c công ngh ….và h p thành ngu n l c cho s phát tri n, trong đó ngu nồ ự ệ ợ ồ ự ự ể ồ
l c con ng i là y u t n n t ng và quan tr ng nh t. Khi chúng ta đ c p đ n tính n nự ườ ế ố ề ả ọ ấ ề ậ ế ề
t ng c a ngu n nhân l c t c đ c p ra đ n s sáng t o c a nh ng ngu n l c lao đ ng,ả ủ ồ ự ứ ề ậ ế ự ạ ủ ữ ồ ự ộ
nguyên nhiên v t li u, năng l ng đ thay th cho ho t đ ng lao đ ng c a con ng i,ậ ệ ượ ể ế ạ ộ ộ ủ ườ
t o ra nh ng b c nh y v t trong k thu t s n xu t, th hi n kh năng ch ng , làmạ ư ướ ả ọ ỹ ậ ả ấ ể ệ ả ế ự
ch và khai thác t nhiên c a con ng i. Còn khi đ c p đ n khía c nh quan tr ng nh tủ ự ủ ườ ề ậ ế ạ ọ ấ
c a ngu n nhân l c đó là nói đ n s sáng t o c a con ng i là vô t n, s sáng t o đóủ ồ ự ế ự ạ ủ ườ ậ ự ạ
d n đ n ngày càng t o ra nhi u s n ph m mà s n ph m đó có ch c năng nh m tẫ ế ạ ề ả ẩ ả ẩ ứ ư ộ
ph ng ti n đáp ng nhu c u c a con ng i. Nó đ c xem nh là m t bi n pháp kươ ệ ứ ầ ủ ườ ượ ư ộ ệ ỹ
thu t nh m gi i quy t m t v n đ xác đ nh hay nói cách khác đó chính là gi i pháp kậ ằ ả ế ộ ấ ề ị ả ỹ
thu t. Tuy nhiên không ph i t t c gi i pháp k thu t đ u đ c b o h mà ch nh ngậ ả ấ ả ả ỹ ậ ề ượ ả ộ ỉ ữ
gi i pháp k thu t đáp ng các tiêu chu n b o h sáng ch đ c pháp lu t quy đ nhả ỹ ậ ứ ẩ ả ộ ế ượ ậ ị
m i đ c công nh n là sáng ch .ớ ượ ậ ế
PH N ẦI: Khái ni m, đ c đi m, ý nghĩa c a sáng ch Vi t Nam.ệ ặ ể ủ ế ở ệ
Tr c đây, ướ sáng ch là m t ch đ nh còn non tr và m i đ c hình thành vào nh ngế ộ ế ị ẻ ớ ượ ữ
năm 60 c a th k XX chia làm 4 giai đo n: giai đo n tr c năm 1981: h th ng phápủ ế ỷ ạ ạ ướ ệ ố
lu t v s h u còn s sài, t i giai đo n này ch a có văn b n nào quy đ nh v vi c b oậ ề ở ữ ơ ạ ạ ư ả ị ề ệ ả
h các tài s n trí tu . Tuy nhiên Nhà n c v n có chính sách nh m khuy n khích ho tộ ả ệ ướ ẫ ằ ế ạ
đ ng sáng t o c a con ng i giúp ph n đóng góp vào công cu c xây d ng và n đ nhộ ạ ủ ườ ầ ộ ự ổ ị
đ t n c. Giai đo n 1981-1989: có th nói đây là giai đo n đánh d u m t b c ngo tấ ướ ạ ể ạ ấ ộ ướ ặ
phát tri n trong lu t s h u trí tu Vi t Nam đó chính là vi c văn b n pháp lu t đ u tiênể ậ ở ữ ệ ệ ệ ả ậ ầ
v s h u công nghi p nói chung và sáng ch nói riêng đã đ c nhà n c ta ban hành.ề ở ữ ệ ế ượ ướ
Thông qua văn b n này Nhà n c ta đã ban hành đi u l v sáng ki n c i ti n k thu t-ả ướ ề ệ ề ế ả ế ỹ ậ
h p lí hóa s n xu t và sáng ch . Theo đó, m i n l c sáng t o và k thu t, h p lí hóaợ ả ấ ế ọ ổ ự ạ ỹ ậ ợ
s n xu t mang l i các l i ích thi t th c cho Nhà n c, xã h i và c quan đ u đ c đ nả ấ ạ ợ ế ự ướ ộ ơ ề ượ ề
đáp v tinh th n và v t ch t. Văn b n pháp lu t này thi t l p hình th c b o h sángề ầ ậ ấ ả ậ ế ậ ứ ả ộ
Hành Chính 1- K35 Trang 1
ch , theo đó nhà sáng ch ch có các quy n nhân thân c a tác gi sáng ch , còn đ cế ế ỉ ề ủ ả ế ộ
quy n sáng ch thu c v Nhà n c. Các văn b n pháp lu t liên quan t i sáng ch trongề ế ộ ề ướ ả ậ ớ ế
giai đo n này có th k đ n nh : Ngh đ nh s 31/CP ngày 23/01/1981; Ngh đ nh sạ ể ể ế ư ị ị ố ị ị ố
200/HĐBT ngày 28/12/1988 qui đ nh v đi u ki n b o h gi i pháp h u ích; Ngh đ nhị ề ề ệ ả ộ ả ữ ị ị
s 201/HĐBT ngày 28/12/1988 quy đ nh v mua bán v quy n s d ng sáng ch , gi iố ị ề ề ề ử ụ ế ả
pháp h u ích. Tuy nhiên, có th d dàng nh n th y r ng câc quy đ nh c a nhà n c vữ ể ễ ậ ấ ằ ị ủ ướ ề
b o h s h u công nghi p đ i v i sáng ch và đi u ki n b o h sáng ch trong giaiả ộ ở ữ ệ ố ớ ế ề ệ ả ộ ế
đo n này là ch a th t s hi u qu , giá tr pháp lí còn th p.ạ ư ậ ự ệ ả ị ấ giai đo n 1989-2005: giaiạ
đo n này ph i k đ n hai m c l ch s quan tr ng. Th nh t, năm 1995 khi mà B lu tạ ả ể ế ố ị ử ọ ứ ấ ộ ậ
dân s 1995 đ c ban hành trong đó có quy đ nh v quy n s h u công nghi p theo đóự ượ ị ề ề ở ữ ệ
l n đ u tiên n c Vi t Nam công nh n s h u trí tu là m t quy n dân s . M c quanầ ầ ướ ệ ậ ở ữ ệ ộ ề ự ố
tr ng th hai trong giai đo n này đó chính là vi c Lu t S h u trí tu 2005 đ c chínhọ ứ ạ ệ ậ ở ữ ệ ượ
ph thông qua đáng d u b c ngo t m i trong ch đ nh Lu t S h u trí tu t i Vi tủ ấ ướ ặ ớ ế ị ậ ở ữ ệ ạ ệ
Nam. V i vi c ban hành m t ch đ nh pháp lu t riêng đã d n đ a s h u trí tu Vi tớ ệ ộ ế ị ậ ầ ư ở ữ ệ ệ
Nam gia nh p vào h th ng pháp lu t s h u trí tu qu c t và đ ng nhiên đi u ki nậ ệ ố ậ ở ữ ệ ố ế ươ ề ệ
v b o h sáng ch cũng đ c thi t l p theo h ng phù h p h n các chu n m c chungề ả ộ ế ượ ế ậ ướ ợ ơ ẩ ự
c a pháp lu t qu c t th i kì hi n đ i. Các quy đ nh v đ i t ng, tính m i, trình đủ ậ ố ế ờ ệ ạ ị ề ố ượ ớ ộ
sáng t o và kh năng áp d ng công nghi p c a sáng ch cũng đ c hoàn thi n h n.ạ ả ụ ệ ủ ế ượ ệ ơ Và
giai đo n 2005 t i nay: có th th y Lu t S h u trí tu là m t ch đ ng pháp lu t ítạ ớ ể ấ ậ ở ữ ệ ộ ế ị ậ
ph i s a đ i nh t trong h th ng pháp lu t Vi t Nam. K t khi hình thành ph i đ nả ử ổ ấ ệ ố ậ ệ ể ừ ả ế
năm 2009 căn c theo các chính sách xã h i và đi u ki n t nhiên, Chính ph ban hànhứ ộ ề ệ ự ủ
Lu t s a đ i b sung m t s đi u c a Lu t S h u trí tu 2005.ậ ử ổ ổ ộ ố ề ủ ậ ở ữ ệ M c dù m i đ cặ ớ ượ
hình thành nh ng có th th y ch đ nh Lu t s h u trí tu nói chung và sáng ch nóiư ể ấ ế ị ậ ở ữ ệ ế
riêng đ t đ c nh ng thành công nh t đ nh. Theo th i gian và ti n trình phát tri n c aạ ượ ữ ấ ị ờ ế ể ủ
xã h i, các quy đ nh pháp lu t c a Vi t Nam liên quan t i vi c b o h sáng ch và đi uộ ị ậ ủ ệ ớ ệ ả ộ ế ề
ki n b o h sáng ch đ c hoàn thi n h n đ đáp ng nhu c u đi u ch nh m i trongệ ả ộ ế ượ ệ ơ ể ứ ầ ề ỉ ớ
đi u ki n kinh t th tr ng hi n nay.ề ệ ế ị ườ ệ
Theo Đi u 4 Lu t S h u trí tu 2005 quy đ nh: “ ề ậ ở ữ ệ ị Sáng ch là gi i pháp k thu t d iế ả ỹ ậ ướ
d ng s n ph m ho c quy trình nh m gi i quy t m t v n đ xác đ nh b ng vi c ngạ ả ẩ ặ ằ ả ế ộ ấ ề ị ằ ệ ứ
d ng các quy lu t t nhiênụ ậ ự ”. T đ nh nghĩa sáng ch trên ta có th th y đ c b n ch từ ị ế ể ấ ượ ả ấ
c a sáng ch là gi i pháp k thu t. Gi i pháp k thu t có th d i d ng s n ph mủ ế ả ỹ ậ ả ỹ ậ ể ướ ạ ả ẩ
ho c quy trình và đó ph i nh ng s n ph m ho c quy trình do con ng i sáng t o ra chặ ả ữ ả ẩ ặ ườ ạ ứ
không ph i là nh ng gì t n t i trong t nhiên và đ c con ng i phát hi n ra. Sáng chả ữ ồ ạ ự ượ ườ ệ ế
bao g m các đ c đi m sau: th nh t, b n ch t sáng ch t o ra ph ng ti n m i vồ ặ ể ứ ấ ả ấ ế ạ ươ ệ ớ ề
nguyên lý k thu t, ch a t ng t n t i ho c đã t n t i trong m t nhóm nh song khôngỹ ậ ư ừ ồ ạ ặ ồ ạ ộ ỏ
ph bi n và là bí m t đ i v i c ng đ ng; th hai, nó không có khă năng đ gi i thíchổ ế ậ ố ớ ộ ồ ứ ể ả
th gi i nh ng có kh năng áp d ng tr c ti p ho c qua th nghi m đ ng d ng vàoế ớ ư ả ụ ự ế ặ ử ệ ể ứ ụ
s n xu t và đ i s ng; th ba, có giá tr th ng m i mua bán b ng sáng ch và gi yả ấ ờ ố ứ ị ươ ạ ằ ế ấ
phép; th t , sáng ch b tiêu vong theo s ti n b c a công ngh và nh m b o hứ ư ế ị ự ế ộ ủ ệ ằ ả ộ
quy n s h u công nghi p. M t khác, trong các tài s n trí tu , sáng ch có vai trò đ cề ở ữ ệ ặ ả ệ ế ặ
bi t quan trong đ i v i doanh nghi p cũng nh là y u t quy t đ nh ti m l c khoa h cệ ố ớ ệ ư ế ố ế ị ề ự ọ
công ngh c a m t qu c gia, là m t trong nh ng y u t xác đ nh tính c nh tranh c aệ ủ ộ ố ộ ữ ế ố ị ạ ủ
n n kinh t , là y u t thúc đ y gia tăng m c s ng và các đi u ki n kinh t xã h i khácề ế ế ố ẩ ứ ố ề ệ ế ộ
Hành Chính 1- K35 Trang 2
chính vì th sáng ch c n đ c b o h . Tuy nhiên, đ hi u rõ h n sáng ch chúng taế ế ầ ượ ả ộ ể ể ơ ế
c n phân bi t sáng ch v i gi i pháp h u ích, sáng ch v i phát minh, và sáng ch v iầ ệ ế ớ ả ữ ế ớ ế ớ
sáng ki n. Vi c b o h gi i pháp h u ích khác bi t v i b o h sáng ch nh ng khíaế ệ ả ộ ả ữ ệ ớ ả ộ ế ở ữ
c nh: m t là, tiêu chu n c a tính m i gi i pháp h u ích th p h n tính m i c a sáng chạ ộ ẩ ủ ớ ả ữ ấ ơ ớ ủ ế
m c dù t i Vi t nam pháp lu t sáng ch và gi i pháp h u ích đ u ph i có m i so v iặ ạ ệ ậ ế ả ữ ề ả ớ ớ
trình đ k thu t trên th gi i; hai là, yêu c u v tính sáng t o c a gi i pháp h u íchộ ỹ ậ ế ớ ầ ề ạ ủ ả ữ
th p h n so v i sáng ch ; ba là, th i h n b o h c a gi i pháp h u ích ng n h n so v iấ ơ ớ ế ờ ạ ả ộ ủ ả ữ ắ ơ ớ
th i h n b o h sáng ch ; b n là, đ i t ng b o h gi i pháp h u ích h p h n so v iờ ạ ả ộ ế ố ố ượ ả ộ ả ữ ẹ ơ ớ
sáng ch , tuy nhiên b o h sáng ch và gi i pháp h u ích có r t nhi u đi m t ngế ả ộ ế ả ữ ấ ề ể ươ
đ ng. V b n ch t, c hai đ u ph i đáp ng các yêu c u v tính m i v kh năng ápồ ề ả ấ ả ề ả ứ ầ ề ớ ề ả
d ng công nghi p, th t c xác l p quy n v c b n là gi ng nhau, các quy n c a chụ ệ ủ ụ ậ ề ề ơ ả ố ề ủ ủ
s h u c a c hai đ c pháp lu t quy đ nh cũng t ng t nhau. Theo quy đ nh c a phápở ữ ủ ả ượ ậ ị ươ ự ị ủ
lu t Vi t Nam hi n hành, gi i pháp h u ích đ c xem là m t d ng đ c bi t c a sángậ ệ ệ ả ữ ượ ộ ạ ặ ệ ủ
ch , có m c đ sáng t o th p h n sáng ch và có th i h n b o h ng n h n. Gi a sángế ứ ộ ạ ấ ơ ế ờ ạ ả ộ ắ ơ ữ
ch và phát minh thì phát minh là vi c tìm ra m t s v t hi n t ng ho c quy lu t đãế ệ ộ ự ậ ệ ượ ặ ậ
t n t i trong th gi i t nhiên ch không ph i do con ng i sáng t o ra. Còn sáng chồ ạ ế ớ ự ứ ả ườ ạ ế
ho c là không có s n trong t nhiên mà do con ng i sáng t o ra ho c m t cái gì đã cóặ ẵ ự ườ ạ ặ ộ
trong t nhiên nh ng đ c con ng i tác đ ng có ch đích đ bi n đ i, hoàn thi n vàự ư ượ ườ ộ ủ ể ế ổ ệ
cách t o ra cái v n không có ho c ph ng th c bi n đ i cái v n đã có nói trên. M c dù,ạ ố ặ ươ ứ ế ổ ố ặ
phát minh không tr c ti p làm thay đ i t nhiên nh ng b t ngu n t phát minh có thự ế ổ ự ư ắ ồ ừ ể
hàng lo t sáng ch ra đ i. Cu i cùng gi a sáng ch và sáng ki n ta th y so v i sángạ ế ờ ố ữ ế ế ấ ớ
ch , sáng ki n là đ i t ng có trình đ sáng t o k thu t th p h n sáng ch , th m chíế ế ố ượ ộ ạ ỹ ậ ấ ơ ế ậ
th p h n c gi i pháp h u ích, yêu c u v tính m i cũng r t th p ch c n sáng ki n cóấ ơ ả ả ữ ầ ề ớ ấ ấ ỉ ầ ế
tính m i trong ph m vi m t c quan t ch c là có th đ c công nh n là sáng ki n.ớ ạ ộ ơ ổ ứ ể ượ ậ ế
Sáng ch đ c b o h d i hình th c c p b ng đ c quy n sáng ch , n u đáp ng cácế ượ ả ộ ướ ứ ấ ằ ộ ề ế ế ứ
đi u ki n sau: ề ệ M t là, sáng ch ph i có tính m i. ộ ế ả ớ Sáng ch đ c coi là tính m i n uế ượ ớ ế
ch a b b c l công khai d i hình th c s d ng, mô t b ng văn b n ho c b t kỳ hìnhư ị ộ ộ ướ ứ ử ụ ả ằ ả ặ ấ
th c nào khác trong n c ho c n c ngoài tr c ngày n p đ n đăng ký sáng chứ ở ướ ặ ở ướ ướ ộ ơ ế
ho c tr c ngày u tiên trong tr ng h p đ n đăng ký sáng ch đ c h ng quy n uặ ướ ư ườ ợ ơ ế ượ ưở ề ư
tiên. T i Vi t Nam, gi i pháp k thu t đ c coi là có tính m i n u ch a b b c l côngạ ệ ả ỹ ậ ượ ớ ế ư ị ộ ộ
khai d i hình th c s d ng, mô t b ng văn b n ho c b t kỳ hình th c nào khác ướ ứ ử ụ ả ằ ả ặ ấ ứ ở
trong n c ho c n c ngoài tr c ngày n p đ n đăng ký sáng ch ho c tr c ngày uướ ặ ướ ướ ộ ơ ế ặ ướ ư
tiên trong tr ng h p đ n đăng ký sáng ch đ c h ng quy n u tiên. Đ đánh giáườ ợ ơ ế ượ ưở ề ư ể
tính m i c a gi i pháp k thu t yêu c u đ c b o h sáng ch / gi i pháp h u ích c nớ ủ ả ỹ ậ ầ ượ ả ộ ế ả ữ ầ
ph i ti n hành so sánh các d u hi u c b n c a gi i pháp k thu t đó v i các d u hi uả ế ấ ệ ơ ả ủ ả ỹ ậ ớ ấ ệ
c b n c a gi i pháp k thu t đ i ch ng đ c tìm th y trong quá trình tra c u thôngơ ả ủ ả ỹ ậ ố ứ ượ ấ ứ
tin. Pháp lu t Vi t Nam có quy đ nh sáng ch đ c coi là ch a b b c l công khai n uậ ệ ị ế ượ ư ị ộ ộ ế
ch có m t s ng i có h n đ c bi t và có nghĩa v gi bí m t v sáng ch đó. Sángỉ ộ ố ườ ạ ượ ế ụ ữ ấ ề ế
ch cũng không b coi là m t tính m i n u đ c công b trong các tr ng h p sau đâyế ị ấ ớ ế ượ ố ườ ợ
v i đi u ki n đ n đăng ký sáng ch đ c n p trong th i h n 6 tháng k t ngày côngớ ề ệ ơ ế ượ ộ ờ ạ ể ừ
b : Sáng ch b ng i khác công b nh ng không đ c phép c a ng i có quy n đăngố ế ị ườ ố ư ượ ủ ườ ề
ký quy đ nh t i Đi u 86 c a Lu t S h u trí tu . Sáng ch đ c ng i có quy n đăngị ạ ề ủ ậ ở ữ ệ ế ượ ườ ề
ký quy đ nh t i Đi u 86 c a Lu t S h u trí tu công b d i d ng báo cáo khoa h c.ị ạ ề ủ ậ ở ữ ệ ố ướ ạ ọ
Hành Chính 1- K35 Trang 3
Sáng ch đ c ng i có quy n đăng ký quy đ nh t i Đi u 86 c a Lu t S h u trí tuế ượ ườ ề ị ạ ề ủ ậ ở ữ ệ
tr ng bày t i các tri n lãm c a Qu c gia Vi t Nam ho c t i cu c tri n lãm qu c tư ạ ể ủ ố ệ ặ ạ ộ ể ố ế
chính th c ho c đ c th a nh n chính th c. ứ ặ ượ ừ ậ ứ Hai là, sáng chế đ c coi là có trình đượ ộ
sáng t o.ạ N u căn c vào các gi i pháp k thu t đã đ c công khai d i hình th c sế ứ ả ỹ ậ ượ ướ ứ ử
d ng, mô t b ng văn b n ho c d i b t kỳ hình th c nào khác trong n c ho c ụ ả ằ ả ặ ướ ấ ứ ở ướ ặ ở
n c ngoài tr c ngày n p đ n ho c tr c ngày u tiên c a đ n đăng ký sáng chướ ướ ộ ơ ặ ướ ư ủ ơ ế
trong tr ng h p đ n đăng ký đ c h ng quy n u tiên, sáng ch đó là m t b c ti nườ ợ ơ ượ ưở ề ư ế ộ ướ ế
sáng t o, không th đ c t o ra m t cách d dàng đ i v i ng i hi u bi t trung bìnhạ ể ượ ạ ộ ễ ố ớ ườ ể ế
v lĩnh v c k thu t t ng ng. M c tiêu b o h sáng ch là khuy n khích sáng t oề ự ỹ ậ ươ ứ ụ ả ộ ế ế ạ
công ngh vì v y sáng t o là yêu c u b t bu c đ i v i sáng ch . Đ đánh giá đ c b nệ ậ ạ ầ ắ ộ ố ớ ế ể ượ ả
ch t c a nh ng khác bi t t o nên trình đ sáng t o, c n ph i xem xét toàn b tình tr ngấ ủ ữ ệ ạ ộ ạ ầ ả ộ ạ
k thu t đã bi t. Do đó, vi c đánh giá trình đ sáng t o th ng đ c ti n hành trên baỹ ậ ế ệ ộ ạ ườ ượ ế
khía c nh: v n đ mà sáng ch gi i quy t, gi i pháp gi i quy t v n đ đó, các u đi mạ ấ ề ế ả ế ả ả ế ấ ề ư ể
c a sáng ch so v i tình tr ng k thu t đã bi t. T i Vi t Nam, sáng ch đ c coi là cóủ ế ớ ạ ỹ ậ ế ạ ệ ế ượ
trình đ sáng t o n u căn c vào các gi i pháp k thu t đã đ c b c l công khai d iộ ạ ế ứ ả ỹ ậ ượ ộ ộ ướ
hình th c s d ng, mô t b ng văn b n ho c d i b t kỳ hình th c nào khác trongứ ử ụ ả ằ ả ặ ướ ấ ứ ở
n c ho c n c ngoài tr c ngày n p đ n ho c tr c ngày u tiên c a đ n đăng kýướ ặ ở ướ ướ ộ ơ ặ ướ ư ủ ơ
sáng ch trong tr ng h p đ n đăng ký sáng ch đ c h ng quy n u tiên. Gi i phápế ườ ợ ơ ế ượ ưở ề ư ả
k thu t b coi là không có trình đ sáng t o n u r i vào các tr ng h p sau: t p h pỹ ậ ị ộ ạ ế ơ ườ ợ ậ ợ
các d u hi u c b n khác bi t mang tính hi n nhiên; t p h p các d u hi u c b n khácấ ệ ơ ả ệ ể ậ ợ ấ ệ ơ ả
bi t đã đ c b c l d i d ng đ ng nh t ho c t ng đ ng trong m t s gi i pháp kệ ượ ộ ộ ướ ạ ồ ấ ặ ươ ươ ộ ố ả ỹ
thu t nào đó đã bi t trong ngu n thông tin t i thi u b t bu c; gi i pháp k thu t là sậ ế ồ ố ể ắ ộ ả ỹ ậ ự
k t h p đ n gi n c a các gi i pháp k thu t đã bi t v i ch c năng, m c đích và hi uế ợ ơ ả ủ ả ỹ ậ ế ớ ứ ụ ệ
qu cũng là s k t h p đ n gi n ch c năng, m c đích, hi u qu c a t ng gi i pháp kả ự ế ợ ơ ả ứ ụ ệ ả ủ ừ ả ỹ
thu t đã bi t. ậ ế Ba là sáng ch đ c coi là có kh năng áp d ng công nghi p.ế ượ ả ụ ệ N u có thế ể
th c hi n đ c vi c ch t o, s n xu t hàng lo t s n ph m ho c áp d ng l p đi l p l iự ệ ượ ệ ế ạ ả ấ ạ ả ẩ ặ ụ ặ ặ ạ
quy trình n i dung c a sáng ch và thu đ c k t qu n đ nh. Theo pháp lu t Vi t Nam,ộ ủ ế ượ ế ả ổ ị ậ ệ
vi c đánh giá xem sáng ch có kh năng áp d ng công nghi p hay không ph i đ cệ ế ả ụ ệ ả ượ
th c hi n tr c khi đánh giá tính m i và tính sáng t o c a sáng ch . Đ đánh giá khự ệ ướ ớ ạ ủ ế ể ả
năng có th th c hi n đ c gi i pháp k thu t c n căn c vào các y u t sau: các thôngể ự ệ ượ ả ỹ ậ ầ ứ ế ố
tin v b n ch t c a gi i pháp cùng v i các ch d n v đi u ki n k thu t c n thi tề ả ấ ủ ả ớ ỉ ẫ ề ề ệ ỹ ậ ầ ế
đ c trình bày m t cách rõ ràng đ y đ đ n m c cho phép ng i có hi u bi t trungượ ộ ầ ủ ế ứ ườ ể ế
bình v lĩnh v c k thu t t ng ng có th t o ra, s n xu t ho c có th s d ng; vi cề ự ỹ ậ ươ ứ ể ạ ả ấ ặ ể ử ụ ệ
t o ra, s n xu t ra và s d ng ho c khai thác và th c hi n các gi i pháp nêu trên có thạ ả ấ ử ụ ặ ự ệ ả ể
đ c l p đi l p l i v i k t qu gi ng nhau. Xu t phát t yêu c u c a sáng ch là gi iượ ặ ặ ạ ớ ế ả ố ấ ừ ầ ủ ế ả
pháp kĩ thu t giúp gi i quy t m t v n đ th c ti n nên có th kh năng áp d ng côngậ ả ế ộ ấ ề ự ễ ể ả ụ
nghi p là m t yêu c u luôn g n li n v i th c ti n xã h i. Sáng ch ph i g n li n v iệ ộ ầ ắ ề ớ ự ễ ộ ế ả ắ ề ớ
nh ng hi n th c khách quan, không th đ a ra nh ng gi i pháp mà không th s d ngữ ệ ự ể ư ữ ả ể ử ụ
trong th c ti n xã h i đ c. Chính vì v y, đ đánh giá kh năng áp d ng công nghi pự ế ộ ượ ậ ể ả ụ ệ
c a gi i pháp k thu t ng i ta th ng căn c vào các y u t sau: Quy lu t t nhiên rõủ ả ỹ ậ ườ ườ ứ ế ố ậ ự
ràng m t gi i pháp k thu t dù sáng t o đ n đâu mà trái v i quy lu t t nhiên thì khôngộ ả ỹ ậ ạ ế ớ ậ ự
th mang l i l i ích gì cho xã h i khi mà gi i pháp đó không th t n t i trên th c ti nể ạ ợ ộ ả ể ồ ạ ự ễ
trong t nhiên (Ví d : sáng ch b o h cho m t lo i đ ng c vĩnh c u); kh năng ápự ụ ế ả ộ ộ ạ ộ ơ ử ả
Hành Chính 1- K35 Trang 4
d ng trong th c t : các đ i t ng m c dù v m c lý thuy t là có th đ c nh ng xétụ ự ế ố ượ ặ ề ặ ế ể ượ ư
v m t th c t thì b coi là không có kh năng áp d ng công nghi p; vi c th c hi n l pề ặ ự ế ị ả ụ ệ ệ ự ệ ặ
l i đ i t ng: gi i pháp k thu t đ c p trong sáng ch s không có kh năng áp d ngạ ố ượ ả ỹ ậ ề ậ ế ẽ ả ụ
công nghi p trong tr ng h p ch có th th c hi n các ch d n v đ i t ng trong m tệ ườ ợ ỉ ể ự ệ ỉ ẫ ề ố ượ ộ
s gi i h n l n th c hi n, ho c k t qua thu đ c trong các l n th c hi n không đ ngố ớ ạ ầ ự ệ ặ ế ượ ầ ự ệ ồ
nh t v i nhau, ho c k t qu thu đ c khác v i b n nêu k t qu sáng ch ; hi u qu c aấ ớ ặ ế ả ượ ớ ả ế ả ế ệ ả ủ
gi i pháp: đ ng nhiên các gi i pháp không có ích l i ho c không ph c v nhu c u c aả ươ ả ợ ặ ụ ụ ầ ủ
xã h i, th m chí gây tác h i nh gây ô nhi m môi tr ng, tiêu phí quá m c năng l ngộ ậ ạ ư ễ ườ ứ ượ
và tài nguyên, có h i cho s c kh e con ng i thì b coi là không có kh năng áp d ngạ ứ ỏ ườ ị ả ụ
công nghi p.ệ
Có th nói, khoa h c công ngh và sáng t o có ý nghĩa vô cùng quan tr ng trongể ọ ệ ạ ọ
cu c s ng h ng ngày. Nh ng b c ti n l n trong khoa h c công ngh th i xa x a đãộ ố ằ ữ ướ ế ớ ọ ệ ờ ư
đ a loài ng i thoát kh i hình thái xã h i phong ki n. Trong kho ng m t th k tr l iư ườ ỏ ộ ế ả ộ ế ỉ ở ạ
đây, kh năng d n d t c a công ngh mà c th là sáng ch , đã làm thay đ i ti n trìnhả ẫ ắ ủ ệ ụ ể ế ổ ế
v n đ ng c a nhân lo i, tr thành m t y u t quy t đ nh t o ra s th nh v ng c a cácậ ộ ủ ạ ở ộ ế ố ế ị ạ ự ị ượ ủ
qu c gia. Khi sáng ch ch ng minh đ c t m quan tr ng c a mình thì cũng là lúc vi cố ế ứ ượ ầ ọ ủ ệ
b o h sáng ch tr thành m i quan tâm c a toàn xã h i. “H th ng b ng đ c quy nả ộ ế ở ố ủ ộ ệ ố ằ ộ ề
sáng ch đ thêm d u l i ích vào ng n l a thiên tài” (Abraham Lincon). Câu nói trênế ổ ầ ợ ọ ử
ph n nào đã nói lên t m quan tr ng c a h th ng b ng đ c quy n sáng ch . Đ c bi tầ ầ ọ ủ ệ ố ằ ộ ề ế ặ ệ
trong th i đ i ngày nay, khi mà v n đ tri th c đ c coi là then ch t, là m t nhân tờ ạ ấ ề ứ ượ ố ộ ố
quan tr ng đ đánh giá năng l c c nh tranh c a m t qu c gia, thì v n đ b o h quy nọ ể ự ạ ủ ộ ố ấ ề ả ộ ề
s h u trí tu nói chung và b o h sáng ch nói riêng càng tr nên có ý nghĩa. B o hở ữ ệ ả ộ ế ở ả ộ
sáng ch không ch mang l i l i ích cho ch s h u sáng ch , mà còn tác đ ng đ n cế ỉ ạ ợ ủ ở ữ ế ộ ế ả
n n kinh t xã h i, c th b o h sáng ch có nh ng ý nghĩa sau: Tr c h t, khuy nề ế ộ ụ ể ả ộ ế ữ ướ ế ế
khích sáng t o ra công ngh m i – sáng ch không d dàng đ c t o ra mà đòi h i sạ ệ ớ ế ễ ượ ạ ỏ ự
đ u t nghiên c u, th i gian, công s c c a nhà sáng ch nh ng l i r t d b sao chépầ ư ứ ờ ứ ủ ế ư ạ ấ ễ ị
(làm đúng nh v t g c), d b b t ch c (làm theo ki u c a ng i khác) và đ a vàoư ấ ố ễ ị ắ ướ ể ủ ườ ư
khai thác đ sinh l i, n u không có b o h thì ai cũng có th khai thác sáng ch đó màể ờ ế ả ộ ể ế
không ph i hao phí cho vi c đ u t nghiên c u. B đ i th c nh tranh c p đo t thànhả ệ ầ ư ứ ị ố ủ ạ ướ ạ
qu lao đ ng và l i nhu n, nhà sáng ch và ng i đ u t kinh phí s không còn đ ngả ộ ợ ậ ế ườ ầ ư ẽ ộ
l c đ l p l i quy trình sáng t o, b i vì h đ u t l n mà thành công l i nh . Đi u nàyự ể ặ ạ ạ ở ọ ầ ư ớ ạ ỏ ề
s gây t n th t không ch cho b n thân nhà sáng ch mà làm nh h ng đ n c xã h i,ẽ ổ ấ ỉ ả ế ả ưở ế ả ộ
Do đó, tăng c ng b o h sáng ch s ngăn ch n vi c s d ng các s n ph m khoa h cườ ả ộ ế ẽ ặ ệ ử ụ ả ẩ ọ
công ngh m t cách b t h p pháp giúp ch s h u có th b o v đ c thành qu sángệ ộ ấ ợ ủ ở ữ ể ả ệ ượ ả
t o c a mình và ti p t c đ u t phát tri n t o ra sáng ch m i. Bên c nh đó, vi c b oạ ủ ế ụ ầ ư ể ạ ế ớ ạ ệ ả
h sáng ch còn t o môi tr ng kinh doanh lành m nh – n u không có h th ng b o hộ ế ạ ườ ạ ế ệ ố ả ộ
sáng ch , các đ i th c nh tranh trên th tr ng s không c n đ u t sáng t o mà đ nế ố ủ ạ ị ườ ẽ ầ ầ ư ạ ơ
gi n ch c n b t ch c, sao chép các sáng ch c a ng i khác v i chi phí r h n nhi u.ả ỉ ầ ắ ướ ế ủ ườ ớ ẻ ơ ề
K t qu là các nhà s n xu t chân chính không có kh năng thu h i v n đ bù đ pế ả ả ấ ả ồ ố ể ắ
nh ng chi phí c n thi t trong quá trình tri n khai, ch ch a nói đ n vi c ti p t c đ uữ ầ ế ể ứ ư ế ệ ế ụ ầ
t , l p l i quá trình sáng t o. Và r t có th h s b chính các đ i th c nh tranh c aư ặ ạ ạ ấ ể ọ ẽ ị ố ủ ạ ủ
mình lo i ra kh i th tr ng. Vi c b o h quy n s h u công nghi p đ i v i sáng chạ ỏ ị ườ ệ ả ộ ề ở ữ ệ ố ớ ế
cũng nh các đ i t ng s h u công nghi p khác m t cách không th a đáng b coi là ràoư ố ượ ở ữ ệ ộ ỏ ị
Hành Chính 1- K35 Trang 5